Ahlaki eylemin özünü ve temellerini araştıran felsefe dalıdır. İnsan ilişkilerindeki iyi-kötü, doğru-yanlış kavramlarını sistematik olarak inceler.

Bir toplumda benimsenen, bireylerin birbirleriyle ilişkilerini düzenleyen yazısız kurallar ve değerler bütünüdür. Ahlak, etiğin pratik hayattaki yansımasıdır.

Eylemin sonucuna bakmaksızın, eylemin kendi içindeki doğruluğunu ve görev bilincini esas alan etik ekoldür. Örneğin; gerçeği söylemek bir görevdir ve sonuç ne olursa olsun yapılmalıdır.

Eylemin etik değerini sonucuna göre belirleyen teoridir. Eylem toplum veya birey için fayda sağlıyorsa etiktir; hazcılık ve faydacılık bu kapsamdadır.

Evrensel bir etik kuralın olmadığını, doğruların kişi veya kültüre göre değiştiğini savunan görüştür. Bir toplumda doğru olan, diğerinde yanlış olabilir.

Aristoteles tarafından geliştirilen, eşit olanların eşit, eşit olmayanların ise kendi durumlarına göre muamele görmesi gerektiğini savunan ilkedir.

Etik kavramının kökeni olan Yunanca sözcük; karakter, töre, gelenek ve alışkanlık anlamlarına gelir.

Bir eylemin ahlaki açıdan değerlendirilmesi sonucunda 'iyi' olarak tanımlanabilme niteliğidir.

Teleolojik bir teori olup, eylemin sonucunda bireyin elde ettiği hazzı etik ölçüt olarak kabul eder.

Eylemin etik olup olmadığını, eylemin toplum üzerindeki genel faydasına göre değerlendiren teleolojik yaklaşımdır.

Neyin yapılması gerektiğini belirten, kural koyucu ve değer yargısı içeren düşünce biçimidir.

Yazılı olmayan etik kuralların ihlali durumunda toplumun uyguladığı kınama, dışlama veya ayıplama gibi tepkilerdir.

İnsani tutumlar ve eylemler hakkında verilen iyi-kötü veya doğru-yanlış şeklindeki değer hükümleri bütünüdür.

Bergson'a göre bireyin özgürlüğünü dikkate almayan, tabuların ve geleneklerin baskısıyla oluşan ahlak anlayışıdır.

Bergson'un tanımladığı, bireyin özgürlüğünü ve farklı kişilikleri ön planda tutan, daha esnek ahlak anlayışıdır.

İnsanın toplumsal, kültürel ve ekonomik tüm alanlardaki karar süreçlerini belirleyen ilke ve değerler bütünüdür. Örneğin, bir yöneticinin iş yerinde arkadaşlarına ayrıcalıklı davranmaması etik bir tutumdur.

Toplumun birlikte yaşama iradesinin bir yansıması olan ve törebilim olarak da adlandırılan değerler sistemidir. Toplumsal yaşamın düzenlenmesinde hukuktan daha geniş bir alana hitap eder.

Devlet tarafından yazılı hale getirilen ve maddi yaptırımlarla desteklenen kurallar bütünüdür. 'Minimum etik' olarak tanımlanır ve toplumsal düzeni sağlamayı amaçlar.

Örf, adet, gelenek ve göreneklerin toplamını ifade eden, otorite tarafından değil toplumsal süreçle oluşan kurallardır. Örneğin, bazı toplumlarda aile bağlarının gücüyle temel ahlak kuralı gibi algılanır.

Bireylerin ve toplumun davranışlarına yön veren, tercihlerini belirleyen temel ilkelerdir. Teknolojik ve ekonomik gelişmenin temelinde de bu değer yargıları yatar.

İnsanın başkasının vesayeti altında kalmadan kendi iradesiyle karar verebilme olanağıdır. Bireysel bir ayrıcalık değil, toplumsal bir yaşam biçimidir.

Kişinin kendi yaşamını biçimlendirme, akıl yürütme ve sorumluluk üstlenme yetisidir. Kişiliğin baskı altında tutulmadığının göstergesidir.

İnsanın görgü ve bilgileriyle kendi eylemlerini yargılama yetisidir; 'törel bilinç' olarak da bilinir. Kişinin kendi davranışlarını onaylaması veya kınaması sürecidir.

İki seçenek arasında kalındığında, her iki durumda da doğru hareket edilemeyeceği hissedilen açmaz durumudur. 'Karlılık mı, güvenlik mi?' sorusu iş dünyasındaki bir etik ikilemdir.

Max Weber'in tanımladığı, Protestanlığın Kalvinist yorumunun çalışmayı, ticareti ve tasarrufu destekleyen etik yaklaşımıdır. İş etiği üzerinde dini inançların etkisine somut bir örnektir.

Bir toplumun kuşaktan kuşağa aktardığı maddi ve tinsel değerler bütünüdür. İnsanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösterir.

İnsanın bir hedefe yönelik, düşünme ve karar verme süreçlerine bağlı olarak eyleme katılma girişimidir. Tutum ise eylemin karşısında takınılan tavırdır.

Eylemlerin sonuçlarına ve hedeflenen amaca göre değerlendirildiği etik anlayışıdır. Yunan felsefesinde insan varlığının 'iyi ve erdemli yaşama' amacına ulaşması bu kapsamdadır.

1856'da İngiltere'de getirilen bir yasal düzenlemedir. Girişimcilerin yatırımcılardan sermaye toplamasına olanak tanımış ve büyük şirketlerin sivil bir kuruluş olarak gelişmesini sağlamıştır.

İşletmenin sadece hissedarlara değil, çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler ve toplum gibi tüm etkileşimde olduğu gruplara karşı sorumlu olduğunu savunan yaklaşımdır.

İşletmelerin mali performanslarının yanı sıra toplumsal duyarlılık ve sosyal sorumluluk performanslarının da ölçülmesi ve raporlanması sürecidir.

Yöneticilerin kararlarının etik boyutlarını düşünmediği, sadece yasal düzenlemelere uyumla yetindiği ve iş etiği konularına ilgi göstermediği yönetim tarzıdır.

Yasalara uyumun ötesinde, hissedarlara şeffaf bilgi veren, çalışanlara saygılı olan ve toplumsal sorunlara aktif katkı sağlayan proaktif yönetim anlayışıdır.

Temel önceliğin sadece yöneticinin kendi çıkarları olduğu, yasal düzenlemelerin asgari düzeyde uygulandığı ve paydaşların ihtiyaçlarının önemsenmediği yönetim biçimidir.

Archie Carroll tarafından geliştirilen; ekonomik, yasal, etik ve gönüllü sorumlulukları hiyerarşik olarak sıralayan modeldir.

Finansal göstergelerin yanı sıra müşteri memnuniyeti ve çalışan tatmini gibi finansal olmayan kriterleri de içeren performans ölçüm yaklaşımıdır.

Birleşmiş Milletler tarafından başlatılan; insan hakları, çalışma standartları, çevre ve yolsuzlukla mücadele konularında 10 maddelik manifestodur.

İşletmenin toplum, tüketici ve çalışanlar nezdinde kazandığı güven ve saygınlığın, finansal sermaye kadar önemli bir değer haline gelmesidir.

Modern Çağ'da doğanın matematiksel akılla kavranabilen ve önceden kestirilebilir bir mekanizma olarak tanımlanmasıdır.

Türk tarihinde hem sosyo-kültürel hayatı düzenleyen hem de çalışma hayatının kurallarını belirleyen geniş çaplı bir etik sistem ve uygulamadır.

Üreticinin, ürünün güvenliği ve kullanımından doğan zararlardan, kar elde eden taraf olması nedeniyle sorumlu tutulması ilkesidir.

Doğal kaynakların korunması ve çevre dostu teknolojilerin kullanımı ile gelecek nesillerin haklarını gözeten büyüme modelidir.

İşletmelerin etik dışı durumlar ortaya çıkmadan önce önlem alması ve toplumsal sorunlara karşı duyarlı bir tutum sergilemesidir.

Ülkelerin ve kurumların etik dışı uygulamalar ve rüşvetle mücadele düzeylerini ölçen uluslararası bir göstergedir.

Sadece işletmelerin değil, paydaşların da (müşteri, çalışan, medya) ahlaklı işletmeye karşı yerine getirmesi gereken sorumlulukların bütünüdür.

Ahlakın kökenini, doğasını ve anlamını sorgulayan, ahlaki yargıların temelindeki varsayımları inceleyen etik dalıdır. Örneğin, 'Ahlak kültürlere göre değişir mi?' sorusu bir metaetik sorusudur.

İnsan davranışlarına rehberlik edecek etik ilkeleri ve kuralları belirlemeye çalışan, neyin doğru neyin yanlış olduğunu araştıran etik dalıdır. Teleolojik, deontolojik ve erdem etiği bu başlık altındadır.

Ahlaki doğruluğu eylemin sonuçlarına bağlayan yaklaşımdır; sonuç iyiyse eylem ahlakidir. 'Sonuç yöntemi haklı çıkarır' anlayışını benimser.

Ahlaki doğruluğun eylemin sonucuna değil, eylemin özüne ve ödev bilincine bağlı olduğunu savunan yaklaşımdır. Kant'ın 'koşulsuz buyruk' ilkesi buna örnektir.

Ahlakı kurallardan ziyade erdemli bir karaktere dayandıran yaklaşımdır. 'Erdemli bir insan bu durumda ne yapardı?' sorusu temel hareket noktasıdır.

Etik teorilerin günlük yaşamın pratik sorunlarına (ötenazi, reklamcılık, iş yaşamı vb.) uygulanmasıdır. Felsefenin yaşamla buluştuğu alandır.

En fazla sayıda insana en fazla faydayı sağlayan eylemin ahlaki açıdan doğru olduğunu savunan sonuççu bir etik kuramıdır.

Kant'ın ödev etiğinde, bir eylemin evrensel bir yasa olup olamayacağına dayanan ahlaki zorunluluk ilkesidir.

Yaşam ve sağlık bilimlerindeki teknik gelişmelerin değerler sistemiyle uyumunu inceleyen, tıp ve sağlık etiğini de kapsayan geniş bir disiplindir.

Profesyonel ortamlarda bireysel ve örgütsel davranışlara yönelik etik prensipleri inceleyen, çalışma etiği ve meslek etiğini kapsayan alandır.

Bir toplumun işe ve çalışmaya yönelik değerlerini, tutumlarını ve disiplin anlayışını ifade eden kültürel olgudur.

Belirli meslek gruplarının (doktor, avukat vb.) icraatları sırasında uyması gereken standartlar ve kurallar bütünüdür.

İnsanın doğa ile olan ilişkisini, doğal dengenin korunmasını ve gelecek kuşaklara karşı sorumlulukları inceleyen felsefe disiplinidir.

Pazarlama kararlarında etik teorilerin uygulanmasıdır; yanıltıcı reklam yapmamak veya müşteri haklarına saygı duymak buna örnektir.

Bilimsel araştırmalarda dürüstlük, açıklık ve deneklerin haklarına saygı gösterilmesini öngören etik standartlar bütünüdür.

Eylemlerin ahlaki doğruluğunun sonuçlara göre belirlendiği etik sistemdir. Örneğin, bir kararın doğruluğu sağladığı toplam fayda ile ölçülür.

En fazla sayıda insan için en büyük mutluluğu veya faydayı sağlamayı amaçlayan etik anlayıştır. Bentham ve Mill tarafından savunulmuştur.

Kant'a göre insanı diğer canlılardan ayıran, vicdan ve ödev duygusunu oluşturan temel yetidir. Ahlaki kararların kaynağıdır.

Sonuçtan ziyade eylemin kendisinin doğruluğuna ve ödevlere odaklanan etik anlayıştır. Kural etiği bu kapsamdadır.

Bireylerin toplum içinde bir arada yaşamak için kabul ettikleri yazılı veya yazısız kurallar bütünüdür. Rousseau bu kavramın öncüsüdür.

Bireyin içinden gelen, doğru ve yanlışı ayırt etmesine yardımcı olan içsel sestir. Kişisel etiğin merkezinde yer alır.

Bir eylemin getireceği faydaların, maliyetlerle karşılaştırılarak etik olup olmadığının belirlenmesidir. İşletmelerde sıkça kullanılır.

Yasalardan bağımsız olarak, insan olmaktan kaynaklanan evrensel haklardır. İşkence görmemek gibi temel hakları kapsar.

Toplumdaki yarar ve yüklerin bireyler arasında adil bir şekilde paylaştırılmasıdır. Adalet etiğinin bir koludur.

Haklar ve kurallar yerine ilişkileri, sorumlulukları ve karşılıklı bağlılığı vurgulayan, feminist kökenli etik yaklaşımdır.

İnsan merkezli anlamına gelir. Geleneksel etik sistemlerinin çoğu doğayı insana hizmet eden bir araç olarak görür.

Bireyin karakter gelişimine ve erdemli özellikler kazanmasına odaklanan etik sistemdir. Kişisel doygunluğu hedefler.

Hofstede'nin araştırmasına göre hırs, rekabet, güç ve maddi başarı gibi özellikleri ifade eder.

Tevazu, ilişkilere ilgi ve yaşam kalitesine önem verme gibi özellikleri ifade eder.

Bireysellikten ziyade grup aidiyetine ve ilişkilerin yoğunluğuna önem veren toplum yapısıdır.

Bir varlığın başka bir şeye yararı olmasa bile kendi başına taşıdığı değerdir. Çevre etiğinde tartışılır.

Kant'ın, tüm insanlık için genel geçer olması gereken ahlaki kuralları ifade eden temel ilkesidir.

Bireylere hakların, yararların ve sorumlulukların dağıtılması ilkelerini belirleyen adalet türüdür. Örneğin, bir yöneticinin çalışanlara görevleri adil bir şekilde paylaştırması bu kapsama girer.

Bir haksızlık veya eşitsizlik durumunda telafi, ceza veya yoksun bırakma yoluyla adaletin yeniden sağlanmasıdır. Örneğin, haksızlığa uğrayan bir işgörenin zararının tazmin edilmesi düzeltici adalettir.

Adams (1963) tarafından geliştirilen, insanların eşitlik ilkesi ihlal edildiğinde sinirlendiklerini ve bu rahatsızlığı gidermek için telafi aradıklarını savunan psikolojik teoridir.

Kadın-erkek veya yaşlı-genç gibi doğal olarak oluşan gruplar arasındaki eşitsizliği gidermeyi amaçlayan eşitlik yaklaşımıdır. Örneğin, istihdamda kadınlara kota ayrılması bu mantığa dayanır.

Yöneticinin kendi duygu ve korkularını işe karıştırmadan, olayları ve kişileri nesnel bir şekilde değerlendirmesidir. Örneğin, bir yöneticinin astına siyasi görüşü nedeniyle farklı davranmaması tarafsızlık gereğidir.

Bir işi yapmayı üstlenmek ve bu işin sonuçlarına katlanmaya hazır olmaktır. Örneğin, bir projenin başarısızlığı durumunda yöneticinin sorumluluğu üstlenmesi bu kavramla ilgilidir.

İnsanın maddi ve manevi yönüyle bir bütün olarak değer görmesidir. İnsan haklarının temelini oluşturur; aşağılayıcı muameleler bu onuru zedeler.

Hukukun tanıdığı haklardan yararlanabilmek için gereken koşulları sağlama yetkisidir. Örneğin, herkes evlenme hakkına sahiptir ancak evlilik için yasal yaş sınırına ulaşmak fiil ehliyetidir.

İnsanın erdemlerini, kişiliğini ve yaratıcı güçlerini geliştirmeyi amaçlayan öğretidir. Örneğin, yöneticinin çalışanlarını motive etmesi ve onlarla sağlıklı ilişkiler kurması insancıl bir yaklaşımdır.

Bireyin örgüt amaçlarını benimsemesi, örgüt için çaba göstermesi ve üyelik bağını sürdürme arzusudur. Örneğin, bir çalışanın kurumu için mesai saatleri dışında da özveriyle çalışmasıdır.

İş ortamında sevgi merkezli yaklaşabilme yetisidir. Örneğin, güvenlik ve sahiplik duygusunun olduğu bir ortamda çalışanların daha verimli olması bu zekânın bir sonucudur.

Yasalara aykırı olmadıkça, onaylanmayan görüşlere tahammül gösterme ve başkalarına özgürlük tanımadır. Örneğin, farklı inançlara sahip çalışanların birbirinin değerlerine saygı duymasıdır.

Hoşgörünün tam tersi olup, bir konuya başka her şeyi hiçe sayacak şekilde önem vermektir. Örneğin, aklın denetimi dışındaki eylemlere sürükleyen fanatik tutumlar bağnazlıktır.

Kıt kaynakların verimli ve amaçlara uygun kullanılmasıdır. Örneğin, bir yöneticinin zamanı planlaması ve lüksten uzak, işlevsel araçlar seçmesi tutumluluktur.

Bir kişinin eylemlerinin sonuçlarından dolayı cevap vermek zorunda olmasıdır. Örneğin, kamu görevlilerinin yaptıkları harcamaların hesabını halka vermesi bu ilkeye dayanır.

İşletmelerde kabul edilebilir davranış standartlarını belirleyen, belirsizlikleri azaltan ve rehberlik eden yazılı veya yazısız kurallar bütünüdür. Örneğin, bir otel işletmesinin çalışanlarına yönelik hazırladığı 'dürüstlük ve müşteri odaklılık' rehberi.

Kararların tutarlı, tarafsız ve gerçeklere dayalı olması gerektiğini savunan etik yaklaşımdır. Kodların geliştirilmesinde temel alınan bu ilke, adaleti önceler.

Bir kararın herkes için en iyi sonucu doğurmasını hedefleyen yaklaşımdır. Etik kodlar oluşturulurken toplumun ve çalışanların genel faydası gözetilir.

Bireylerin uzun dönemli kişisel kazançlarını artırmaya odaklanan yaklaşımdır. Kısa dönemli haksız kazançları değil, sürdürülebilir başarıyı hedefler.

İşletmede etik standartları tanımlayan, eğitimleri koordine eden ve etik ihlalleri izleyen kuruldur. Örn: Motorola'nın 'İş Etiği Uyum Komitesi'.

İdare ile çalışanlar arasındaki anlaşmazlıklarda tarafsız hakemlik yapan ve etik ihlalleri gizlilik içinde değerlendiren kişidir.

Organizasyon içinde etik ihlalleri değerlendiren, etik savunuculuğu yapan ve günlük etik sorunlara çözüm arayan profesyoneldir.

Yoruma açık olan ve davranışlar için genel bir rehberlik sunan kodlardır. SCIP'in profesyonel aktiviteler için yayımladığı kodlar buna örnektir.

Net 'yapmalı ve yapmamalı' ifadeleri içeren, normatif kodlardır. Genellikle paydaşlarla yapılan kontratlarda yer alır.

Etiksel çıkmazları örnek olaylar ve anekdotlar üzerinden anlatan eğitimsel kodlardır.

Kişinin işletmeyi utandıracak hiçbir şey yapmama ilkesine dayanan içgüdüsel etik kodlardır.

Nash tarafından geliştirilen, 12 soruluk bir testle etik karar vermeyi kolaylaştıran süreçtir.

Etik kodların işlevsel olması için entegre edilmesi gereken, işletmenin değerler ve inançlar bütünüdür.

Çıkar çatışması durumunda karar vericinin doğru ve iyi olanı seçmekte zorlandığı karmaşık durumlardır.

Yazılı olmayan, geleneklere dayalı etik yönetim tarzıdır.

Finansal raporlama ve iç denetimi izleyen, etik komitesi ile işbirliği yapması beklenen kuruldur.

Bireylerin varlığına, bütünlüğüne ve temel haklarına odaklanan etik kod geliştirme yaklaşımıdır.

Ahilik teşkilatının anayasası ve ahlak nizamnamesi niteliğindeki eserlerdir. Örneğin, Ahi Evran bu metinlerden faydalanarak esnafın uyması gereken kuralları belirlemiştir.

Ahilerin hem mesleki hem de ahlaki eğitim aldıkları, sohbetlerin yapıldığı mekanlardır. Burada çırak ve kalfalara dini ve kültürel dersler verilirdi.

Ahi birliklerinin hazinesidir. Üyelerin aidatları ve gelirleri burada toplanarak dayanışma ve yardımlaşma amacıyla kullanılırdı.

Ahiliğe kabul edilen adaya şeyh tarafından kuşatılan kuşaktır. Bu, teşkilata girişin ve ustalığa geçişin sembolik nişanıdır.

Ahi Evran'ın eşi Fatma Bacı tarafından kurulan kadınlar teşkilatıdır. Anadolu'da kadınların sanat ve ticaret hayatına katılımını sağlamıştır.

Ahi Evran'ın bizzat icra ettiği dericilik mesleğidir. Ahiliğin Kayseri'de örgütlenmesinde bu meslek grubu temel oluşturmuştur.

Ahilikte hakem heyeti görevini gören, tüketici ile üretici arasındaki anlaşmazlıkları çözen bilirkişi grubudur.

Ahilikte mesleğe atılan ilk adımdır. Yeteneğe göre sınıflandırma yapılan ilk öğrencilik evresidir.

Ahi teşkilatında yönetim kurulu başkan yardımcısı konumundadır. Denetim sağlar ve Ahi Baba'ya yardımcı olur.

Ahi teşkilatında yönetim kurulu başkanı (Ahi Baba) ile benzer görevleri üstlenen, devlet ile esnaf arasındaki arabulucudur.

Bir sanat kolunda yetkinleşen kişiye kadı tarafından verilen resmi çalışma belgesidir. Bu belge olmadan dükkan açılması mümkün değildi.

Ahilikteki ürün standardı ve hata denetimi uygulamalarının günümüzdeki karşılığıdır. Hatalı mal üreten esnafın cezalandırılması bu anlayışın bir parçasıdır.

Kardeş veya cömert/eli açık anlamlarına gelen, teşkilatın temel yapı taşı olan esnaf ve sanatkardır.

Ahilikte ders terbiyesinden daha üstün tutulan, bireyin kötü huylardan arındırılması sürecidir. Fütüvvetnameler bu terbiyeyi esas alır.

Mesleki hiyerarşide en üst seviyedir. 740 kuralı bilen ve ortalama 40 yaşlarında ulaşılan, kendi iş yerini açma yetkisine sahip kişidir.

Bireylerin devamlı ikamet ettikleri yerlerin dışına seyahat etmeleri, geçici konaklamaları ve bu süreçte turizm işletmelerinin sunduğu hizmetlerden yararlanmalarıyla oluşan sosyo-ekonomik olaydır. Örneğin; bir turistin tatil amacıyla Antalya'ya gidip otelde konaklaması turizm olayıdır.

İnsan davranışlarını yönlendiren ahlaki kuralları ve değerleri akıl yoluyla inceleyen sistematik bir disiplindir. Turizmde etik, örneğin bir otelin rezervasyon anında tesis özelliklerini objektif olarak açıklamasıdır.

Doğal ve kültürel kaynakların gelecek nesillere aktarılmasını hedefleyen, çevresel ve sosyo-kültürel dengeyi koruyan turizm anlayışıdır. Bir otelin atıklarını geri dönüştürmesi bu anlayışın bir parçasıdır.

Planlanan bir faaliyetin çevreye verebileceği olası zararların önceden tespit edilip gerekli tedbirlerin alınması sürecidir. Yeni bir otel inşaatı öncesi çevresel etkilerin raporlanması buna örnektir.

Yoğun turist nüfusunun aynı mevsimde, genellikle kıyı bölgelerinde, standart hizmetlerle konakladığı turizm türüdür. Antalya kıyılarındaki büyük tatil köyleri kitle turizmine örnektir.

Kitle turizminin aksine, daha özel ilgi alanlarına (gastronomi, doğa sporları vb.) hitap eden turizm türüdür. Örneğin; sadece gastronomi deneyimi için bir bölgeye yapılan seyahat.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından çevreye duyarlı konaklama tesislerine verilen, çevresel kriterlere uyumu belgeleyen bir statüdür. Çevreye duyarlı atık su planı olan oteller bu belgeyi alabilir.

TÜROFED önderliğinde yürütülen, su, elektrik ve atık yönetimi gibi 55 kriteri kapsayan çevre duyarlılık projesidir. İşletmelerin kaynak tasarrufu yapmasını hedefler.

Temiz deniz suyu, çevre eğitimi ve güvenlik standartlarını taşıyan plaj ve marinalara verilen uluslararası bir çevre ödülüdür. Plajın temizliği ve çevre yönetimi bu ödülün temelidir.

Yerel kültürün turistik bir ürün gibi alınıp satılması ve bu süreçte özgünlüğünü kaybetmesidir. Turistlere yönelik yapılan yapay yerel dans gösterileri buna örnektir.

Bir bölgenin veya tesisin, çevresel bozulma yaşamadan ağırlayabileceği maksimum turist sayısıdır. Bir koyun kapasitesinden fazla tekne kabul etmesi çevresel tahribata yol açar.

Hızlı nüfus artışı ve sanayileşme sonucu doğal dengenin bozulmasıdır. Küresel ısınma ve atık sorunları bu krizin somut göstergeleridir.

Sektör temsilcilerinin uyması gereken, dürüstlük ve sorumluluk temelli yazılı kurallar bütünüdür. 1999'da onaylanan Küresel Etik İlkeler buna en önemli örnektir.

Turistler ile yerel halk arasındaki değer ve alışveriş alışverişidir. Turistlerin yerel halkın değerlerini göz ardı etmesi etik bir sorun yaratabilir.

Bir otelin kapasitesinden fazla satış yapmasıdır. Bu durum, etik dışı bir uygulama olup müşteri mağduriyetine yol açar.

Turistlerin ve yerel halkın birbirlerinin kültürel değerlerine saygı gösterdiği, çevresel ve sosyal zararların asgariye indirildiği turizm anlayışıdır. Örneğin, bir turistin yerel halkın dini inançlarına uygun kıyafetler giymesi bu kapsamdadır.

Bireylerin yararcı hesaplamaların ötesinde sahip oldukları temel yetkileri savunan yaklaşımdır. Turistin güvenlik hakkı ile yerel halkın kültürel değerlerini koruma hakkı arasındaki dengeyi gözetir.

Eylemlerin toplamda en çok kişiye en çok faydayı sağlaması gerektiğini savunan görüştür. Turizmde atık azaltma yöntemlerinin teşviki, uzun vadede çevreye ve topluma daha çok yarar sağladığı için bu etik çerçevede değerlendirilir.

İlişkiler, karşılıklı sorumluluk ve toplumculuk odaklı bir yaklaşımdır. Turizm çalışanlarının ve yerel halkın ihtiyaçlarına duyarlılık gösterilmesini ve onlarla işbirliği yapılmasını savunur.

Bireyin açık görüşlülük, hoşgörü ve 'dünya görmüşlük' gibi erdemleri geliştirmesini vurgular. Turizm, bireyin bu erdemleri kazanması için bir araç olarak görülür.

Dezavantajlı grupların haklarını korumak için yapılan pozitif ayrımcılık ve düzenlemelerdir. Engelli turistler için yapılan 'engelsiz turizm' çalışmaları buna en somut örnektir.

Maddi olanaksızlıklar veya fiziksel engeller nedeniyle turizme katılamayan grupların (yaşlılar, öğrenciler, engelliler) desteklenerek turizme dahil edilmesidir. Erken rezervasyon kampanyaları bu amaçla yapılan çalışmalardandır.

İnsanı merkeze alan ancak çevreyi korumayı da insanın uzun vadeli yararı için gerekli gören yaklaşımdır. Doğanın korunması, insanın biyolojik ve ekonomik devamlılığı için şarttır.

Sonuçtan ziyade eylemin doğruluğuna ve kurallara odaklanan etik anlayıştır. Sözleşmelere sadık kalmak ve dürüst bilgilendirme yapmak, sonuç ne olursa olsun yapılması gereken bir ödevdir.

Kuşaktan kuşağa aktarılan bilgi, beceri ve geleneklerdir. Örneğin, yöresel el yapımı ürünlerin seri üretimle standartlaştırılması yerine, geleneksel yöntemlerle üretilmesinin desteklenmesi bu mirasın korunmasıdır.

Turizmin yarattığı ekonomik kazancın ve istihdamın toplumun tüm kesimlerine adil bir şekilde dağıtılmasıdır. Yerel işgücünün tercih edilmesi bu adaletin bir parçasıdır.

Turizmde global etik ilkelerin yorumlanması ve uygulanmasında ortaya çıkan sorunları çözmekle görevli bağımsız bir organdır.

Dezavantajlı grupların turizme katılımını kolaylaştıran özel düzenlemelerdir. Otellerin engelli erişimine uygun hale getirilmesi veya ailelere indirim yapılması buna örnektir.

Turizmde bir hizmetin kalitesinin, diğer hizmetlerin algısını da etkilemesi durumudur. Çalışanların kötü muamelesi, tüm destinasyonun 'ucuz' veya 'kalitesiz' olarak algılanmasına yol açabilir.

Dünya Turizm Örgütü tarafından belirlenen, turizmin sürdürülebilir kalkınma ve barışa katkısını düzenleyen 10 maddelik etik kodlar bütünüdür.

İnsan sömürüsü veya hak ihlali gibi suçlara karşı caydırıcı cezai yaptırımların uygulanmasıdır. Çocuk sömürüsü gibi suçların uluslararası hukukla cezalandırılması buna örnektir.

Kuralları, standartları ve etik kodları çiğneyen, toplumca kabul görmeyen ve diğer bireylere zarar veren her türlü düşünce veya eylemdir. Örneğin; bir çalışanın mesai saatleri hakkında yalan beyanda bulunması.

Bireyi düşmanca bir ortamda bırakarak, dedikodu ve dışlama gibi yöntemlerle yıpratıp örgütten ayrılmasını amaçlayan sistemli saldırılardır. Örneğin; bir çalışanın sürekli olarak toplantılardan dışlanması.

Örgüt normları dışında kalan ve hem örgütün hem de diğer çalışanların varlığını tehdit eden gönüllü davranışlardır. Örneğin; iş yerindeki ekipmanlara kasten zarar verilmesi.

Turizm rehberlerinin belirli işletmelerle önceden anlaşarak, turist gruplarını yüksek fiyatlı veya düşük kaliteli ürün satan bu işletmelere yönlendirmesidir. Türkiye'de turizmde etik çelişki doğuran bir örnektir.

Doğruluğu artık kalmamış bir inanca veya kavrama, değişen şartlara rağmen körü körüne bağlı kalma durumudur. Örgütsel yenilenmenin önündeki en büyük engellerden biridir.

Bir kamu görevlisinin, kendisine emanet edilen kamu kaynağını veya malı kişisel amaçları için kullanmasıdır. Rüşvetten farkı, bir takas veya alıcı-verici ilişkisi içermemesidir.

Kamu görevlilerinin maddi bir çıkar karşılığında, çıkarı sağlayan kişiye ayrıcalıklı işlem yapmasıdır. Burada karşılıklı bir etkileşim ve yasa dışı bir çıkar alışverişi söz konusudur.

Örgütün etkinliğini artırmak amacıyla yapıldığı iddia edilen ancak temel ahlaki değerleri ve kuralları ihlal eden eylemlerdir. Örneğin; şirket çıkarları için müşteriye yalan söylenmesi.

Görevin geçerli bir neden olmaksızın savsaklanması, geciktirilmesi veya üstün verdiği emirlerin yerine getirilmemesidir. Hem yasal suç hem de meslek etiği ihlalidir.

Bir grup insana daha fazla imkân tanırken, diğer bir gruba önyargı nedeniyle zarar verecek şekilde davranmaktır. Cinsiyet veya ırk temelli olabilir.

Örgüt üyelerinin, temel sosyal değerlere ve törelere aykırı olarak bilinçli bir şekilde gerçekleştirdikleri ihlal edici davranışlardır. Örneğin; şirket içi bilgilerin rakip firmalara sızdırılması.

Ast-üst ilişkilerinde, yöneticinin gözüne girmek için sahtekârlık yaparak veya aşırı övgüde bulunarak çıkar sağlama çabasıdır. İş huzurunu bozan bir davranıştır.

Yöneticilerin bütçe süreçlerindeki yetersizlik algısı nedeniyle üstlerine karşı olumsuz duygular beslemesi ve kontrol sistemlerini kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya çalışmasıdır.

İnsanların veya kaynakların, çıkar sağlama amacıyla adaletsiz ve bir araç gibi kullanılmasıdır. Örneğin; turizm yatırımları için yerli halkın topraklarından edilmesi.

İş yaşamındaki rekabetten kaynaklanan, sistemli ve sürekli tekrarlanan düşmanca tavırlardır. Yöneticinin yasal yetkisini aşarak astlarına meydan okuması buna örnektir.

İnsan doğasının kötü olduğuna inanan ve geleneksel ahlak kurallarını önemsemeyen kişilik yapısıdır. Yüksek makyavelist bireyler, hedeflerine ulaşmak için etik dışı yöntemleri kullanmaya daha eğilimlidirler.

Bireyin olayların sonuçlarını kendi çabasına (içsel) veya dış etkenlere (dışsal) bağlamasıdır. Dışsal kontrollü bireyler, hatalarını başkalarına yükleyebildikleri için etik dışı davranışa daha yatkındırlar.

Etik ihlalin açıkça belli olmadığı, yoruma açık davranışlardır. Örneğin, bir yöneticiye hediye verilmesi durumu, kurumun etik koduna göre değişebilen bir gri alan örneğidir.

Kurum içinde neyin doğru neyin yanlış olduğunu belirleyen yazılı kurallar bütünüdür. Bu kodlar, çalışanlara rehberlik ederek etik dışı davranışları azaltmayı hedefler.

Bireyin, özellikle amirlerini veya liderlerini gözlemleyerek davranış kalıplarını öğrenmesidir. Liderin etik dışı davranışı, çalışanın da benzer davranışı meşru görmesine yol açar.

Yasalara ve ahlaki normlara doğrudan ve tartışmasız aykırı olan eylemlerdir. Finansal raporlarda tahrifat yapmak veya rüşvet almak bu kategoriye girer.

Karar anında bireyi etkileyen çevresel veya kişisel baskılardır. Örneğin, ekonomik sıkıntı içindeki bir çalışanın etik dışı bir karara zorlanması durumsal bir etkidir.

Bir kurumun etik değerlere verdiği önemin yarattığı genel atmosferdir. Güçlü bir etik iklim, etik dışı davranışların tolere edilmediği bir ortamı ifade eder.

İşletmenin faaliyet gösterdiği sektördeki rekabetin şiddetidir. Keskin rekabet, yöneticilerin hedefleri tutturmak için etik dışı yollara başvurma baskısını artırabilir.

Toplumun veya grubun etik dışı davranış sergileyen kişiye karşı gösterdiği tepkidir. Bu yaptırımlar, etik dışı davranışların caydırılmasında önemli bir rol oynar.

Uzmanlık gerektiren mesleklerde, meslek etiği normlarının bireyin davranışlarını denetlemesidir. Bu, bürokratik denetimin zayıf olduğu durumlarda etik davranışı sağlayan bir mekanizmadır.

Bireyin bir durumun etik boyutunu fark etme ve buna göre hareket etme yeteneğidir. Eğitim düzeyi arttıkça bireylerin etik duyarlılığının geliştiği kabul edilir.

Yöneticilerin işten ayrılmaları durumunda kendilerine sağlanan özel mali haklardır. Bu durum, etik açıdan gri alan olarak değerlendirilebilir.

Azgelişmiş ülkelerde olumsuz çalışma koşullarına sahip atölyelerdir. Nike gibi firmaların bu tür atölyelerle çalışması, STK'lar tarafından etik dışı olarak eleştirilmiştir.

Otelin kapasitesinin üzerinde rezervasyon almasıdır. İşletme, iptal riskine karşı ekonomik çıkarlarını korumayı hedeflerken müşteri mağduriyetine yol açtığı için etik dışı kabul edilir.

Rezervasyon yaptırıp seyahat veya konaklama hizmetini kullanmayan ancak rezervasyonunu iptal ettirmeyen müşteridir. Bu durum işletmenin gelir kaybına uğramasına neden olur.

Menüde dürüstlük ilkesidir. Yiyecek-içeceklerin menüde belirtilen cins, isim, miktar ve fiyata uygun olarak sunulmasını zorunlu kılar.

Yöneticilerin davranışlarına rehberlik eden ilke ve kurallar bütünüdür. Yöneticilerin etik dışı davranışlarını engellemeyi ve etik ikilemleri çözmeyi amaçlar.

Sosyal Sorumluluk standartlarıdır. Çocuk işçi, zorla çalıştırma, sağlık, güvenlik ve ayrımcılık gibi konularda uluslararası güvence sağlar.

Bireysel, örgütsel veya toplumsal değerlerin birbiriyle uyuşmaması durumudur. Turizm işletmelerinde etik sorunların temel kaynağıdır.

Çevre yönetim sistemi standardıdır. İşletmelerin faaliyetlerinde çevreye verilen zararı azaltmayı ve ekolojik dengeyi korumayı hedefler.

Çalışanın onurunu zedeleyen, istenmeyen cinsel nitelikli fiziksel veya sözlü davranışlardır. İşyerinde etik dışı ve yasak bir eylemdir.

Kiralama yöntemidir. Yöneticilerin finansörlere karşı sorumlulukları kapsamında, nakit çıkışını azaltmak için satın alma yerine tercih edilen bir finansal araçtır.

Gıda güvenliği yönetim sistemidir. Yiyecek-içecek işletmelerinde hijyen ve kalite standartlarının korunması için kullanılır.

Kişisel çıkarlar ile işletme veya toplum çıkarlarının örtüşmemesidir. Rüşvet ve hediye kabulü gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir.

Bireyin veya yöneticinin iki veya daha fazla etik değer arasında seçim yapmak zorunda kaldığı zor durumdur.

İşletmenin faaliyetlerinin toplum ve çevre üzerindeki etkilerini dikkate alarak etik davranmasıdır.

Turizm işletmelerinde hizmeti doğrudan müşteriye sunan çalışandır. Etik kuralların uygulanmasında yöneticilerle birlikte temel sorumludur.

İşletmenin ihtiyaç duyduğu hammadde veya hizmeti sağlayan kişi veya kurumlardır. Yöneticilerin onlara karşı dürüstlük ve zamanında ödeme sorumluluğu vardır.

İşletmenin toplumsal refahı artırma ve zedelememe yükümlülüğüdür. Örneğin; bir otelin yerel halka istihdam sağlaması bu kapsamdadır.

İşletmenin çevre dostu olmadığı halde, pazarlama amacıyla çevreye duyarlıymış gibi yanıltıcı imaj çizmesidir. Örneğin; atık yönetimi yapmayan bir otelin reklamlarında doğa dostu olduğunu iddia etmesi.

Bireylerin iyi-kötü veya doğru-yanlış algılarını biçimlendiren ahlaki olgudur. Turizmde hizmet kalitesi ve çalışan ilişkileri için temeldir.

13. yüzyılda Anadolu'da kurulan, kardeşlik ve toplumsal dayanışmayı esas alan bir teşkilattır. Günümüzdeki sosyal sorumluluk anlayışının tarihsel bir öncüsüdür.

Uluslararası Sosyal Sorumluluk Örgütü tarafından hazırlanan, işyerindeki uygulamaların etik değerlere uygunluğunu ölçen standarttır. Çocuk işçiliği ve adil ücret gibi konuları denetler.

Doğal kaynakların gelecek nesilleri düşünerek korunması ve kullanılmasıdır. Turizm işletmelerinde sosyal sorumluluğun temel motivasyon kaynağıdır.

Çağdaş yönetimde çalışanların, dış müşteriler kadar değerli görülmesidir. Çalışan memnuniyeti, misafir memnuniyetinin ön koşuludur.

İşletmenin faaliyetlerinden etkilenen veya işletmeyi etkileyen tüm gruplardır (çalışanlar, müşteriler, hissedarlar, yerel halk).

Rakipleri ortadan kaldırmak için asılsız dedikodu veya kötü reklam yapılmasıdır. İnternet üzerinden rakiplere yapılan sahte şikayetler buna örnektir.

İşletme sorumluluklarını ekonomik, yasal, etik ve hayırseverlik olarak sınıflandıran modeldir. En alt basamakta ekonomik ve yasal sorumluluklar yer alır.

İşletmenin toplumsal refahı artırmak için kurumsal kaynaklarını gönüllü veya zorunlu olarak kullanmasıdır. Örneğin; bir otel zincirinin eğitim bursu vermesi.

İşletmenin yasal zorunluluk dışında, toplumun refahı için kendi isteğiyle üstlendiği hayırseverlik projeleridir.

İşletmenin kar elde ederek varlığını sürdürmesi ve topluma ürün/hizmet sunmasıdır. Sosyal sorumluluk piramidinin temelidir.

İşletmenin devletin koyduğu kurallara ve yasalara uygun hareket etme zorunluluğudur.

Yazılı yasalar olmasa da toplumun beklediği veya yasakladığı davranışlara uygun hareket etme sorumluluğudur.

İşletmenin toplumsal refah için gönüllü olarak yaptığı bağış ve sosyal projelerdir.

İşletmenin ürün veya hizmetlerini tanıtmak için yaptığı faaliyetlerdir. Sosyal sorumluluk projeleri bazen bu amaçla kullanılmaktadır.

İş hayatında ast-üst ilişkilerinde ve ticari faaliyetlerde doğru ve ahlaki davranışların bütünüdür.