Ünite 2: Maliye Politikasında Tanım ve Kavramlar — Önemli Kavramlar

Cari fiyat düzeyi üzerinde toplam talebin toplam arzı aşmasıyla ortaya çıkan, fiyatlar genel düzeyindeki sürekli ve hissedilir artış sürecidir. Örneğin, para arzının üretimden daha hızlı artması talep enflasyonunu tetikler.

Fiyatlar genel düzeyinde yaşanan sürekli ve düzenli düşüş durumudur. Fiyatların daha da düşeceği beklentisiyle tüketicilerin harcamalarını ertelemesi, stokların birikmesine ve ekonomik durgunluğa yol açar.

Ekonomik faaliyetlerin yavaşlaması ve konjonktürün aşağı doğru hareket etmesiyle ortaya çıkan, teknik olarak bir ekonominin üst üste iki çeyrek yıl boyunca küçülmesi durumudur.

Ekonomik daralmanın ve durgunluğun çok daha şiddetli, derin ve uzun süreli bir yapıya bürünerek makro ve mikro düzeyde yıkıcı etkiler yarattığı konjonktürel kriz durumudur.

Bir ekonomide yüksek işsizlik ve ekonomik durgunluk (resesyon) ile yüksek enflasyonun aynı anda ve bir arada yaşanması durumudur. 1970'lerdeki petrol şoku bu duruma en net örnektir.

Çalışmak ve cari ücret düzeyinde faaliyet göstermek isteyen her bireyin iş bulabildiği, sadece friksiyonel ve yapısal işsizliğin mevcut olduğu optimal istihdam düzeyidir.

Ekonominin kendi yapısal ve iş gücü piyasası dinamiklerinden kaynaklanan, friksiyonel ve yapısal işsizliğin toplamından oluşan ve genellikle %5-6 civarında kabul edilen normal işsizlik düzeyidir.

İşsizlik oranı ile parasal ücretlerdeki değişim oranı (enflasyon) arasındaki ters yönlü ve negatif ilişkiyi gösteren iktisadi eğridir. İşsizlik düştükçe enflasyonun artacağını savunur.

Üretim sürecine katılan üretim faktörlerinin (emek, sermaye, toprak, girişimci) yaratılan toplam millî gelirden aldıkları payların (ücret, faiz, rant, kâr) dağılımını gösteren türdür.

Bir ekonomide yaratılan toplam millî gelirin, üretim faktörlerinden bağımsız olarak, doğrudan kişiler ve aileler (tüketici birimleri) arasında nasıl paylaşıldığını gösteren dağılımdır.

Bir ülkede millî gelirin toplumun değişik kesimleri tarafından elde edilen birikimli paylarını grafiksel olarak gösteren ve mutlak eşitlikten sapmaları ölçen eğridir.

Toplumsal refah fonksiyonuna dayalı olarak, bir toplumun mevcut gelir dağılımından mutlak eşitlik durumuna geçerken vazgeçmeyi kabul ettiği gelir miktarını ölçen eşitsizlik kriteridir.

Millî gelirdeki niceliksel artışın yanı sıra; ekonomik, sosyal, siyasal, kültürel ve kurumsal yapılarda meydana gelen olumlu ve ilerici dönüşümlerin tamamını kapsayan niteliksel süreçtir.