Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Maliye Tarihi

Ünite 3: 16- 19. Yy. Osmanlı Ekonomisi ve Kurumları — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Sikke — Osmanlı İmparatorluğu'nda altın ve gümüşten basılan, içerdiği saf maden miktarına göre satın alma gücü belirlenen ve hutbe ile birlikte egemenliğin en temel iki simgesinden biri olan madeni para birimidir.

Tağşiş — Devletin mali sıkıntıları aşmak amacıyla madeni paraların (sikkelerin) içindeki değerli maden (altın veya gümüş) oranını azaltıp yerine bakır gibi değersiz madenler karıştırması veya paranın ağırlığını düşürmesi işlemidir.

Gresham Yasası — Piyasada farklı değerdeki paraların aynı anda tedavülde bulunması durumunda, 'kötü paranın iyi parayı piyasadan kovacağını' öngören iktisat yasasıdır; Osmanlı Devleti bu durumdan kaçınmak için sabit kur yerine serbest piyasa kurunu desteklemiştir.

Para Bölgeleri — İmparatorluğun geniş coğrafyasında tek bir para birimini hakim kılmak yerine, fethedilen yerlerin eski parasal alışkanlıklarına saygı gösterilerek Akçe, Para (Medin) ve Şahi gibi farklı gümüş sikkelerin egemen olduğu bölgesel para düzenleridir.

Sultaniye — Osmanlı İmparatorluğu'nun tamamında geçerli olan, yüksek değerli ve prestijli resmi Osmanlı altın sikkesidir.

Medin (Pare/Para) — Kökeni 15. yüzyıl Mısır'ına dayanan, akçeden biraz daha büyük olan ve Mısır, Suriye ile Arabistan yarımadasında yaygın olarak kullanılan küçük gümüş Osmanlı sikkesidir.

Şahi — İran ve yakın çevresinde kullanılan, Doğu Anadolu ve Kuzey Suriye bölgelerinde de Osmanlı darphanelerinde basılarak tedavül ettirilen büyük gümüş sikke türüdür.

Kapitülasyonlar — Osmanlı Devleti'nin iç piyasada mal bolluğu yaratmak ve ticareti canlandırmak amacıyla yabancı devlet tüccarlarına verdiği gümrük muafiyeti, serbest seyahat ve kendi mahkemelerini kurma gibi geniş ticari ve hukuki ayrıcalıklardır.

Sened-i İttifak — 1808 yılında Osmanlı merkez yönetimi ile taşradaki güçlü yerel unsurlar (ayanlar) arasında imzalanan, devletin vergi ve yetki paylaşımındaki yeni dengelerini yansıtan ilk anayasal nitelikli belgedir.

Esham — Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda bütçe açıklarını kapatmak ve acil nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla uygulamaya koyduğu, yıllık vergi gelirlerinin paylara bölünerek satışa çıkarılmasına dayanan iç borçlanma sistemidir.

Malikâne Sistemi — Vergi gelirlerinin (iltizamların) mültezimlere ömür boyu kiralanması esasına dayanan, devletin nakit ihtiyacını karşılamak ve taşrada istikrar sağlamak amacıyla 18. yüzyılda yaygınlaştırdığı mali sistemdir.

Müsadere — Osmanlı Devleti'nin özellikle savaş dönemlerinde ek gelir elde etmek amacıyla, vefat eden veya görevden alınan kamu görevlilerinin şahsi servetlerine ve mallarına el koyması uygulamasıdır.