Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Siyaset Bilimine Giriş

Ünite 12: Siyasal Partiler — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Siyasal Parti — Toplumun çeşitli kesimlerinin siyasal eylemliliği üzerinde oluşmuş, yaygın halk desteğini sağlayarak iktidar olmayı hedefleyen ve rakip gruplarla mücadele eden örgütlerdir. Metinde Sigmund Neumann'ın tanımıyla ele alınmış olup, toplumsal talepleri politika seçeneklerine dönüştürürler.

Kurumsallaşma — S. Huntington'a göre örgütlenme ve yerleşik prosedürler vasıtasıyla bir değer ve istikrara ulaşma sürecidir. Örgütlenme düzeyi, yerleşik prosedürler, değer, istikrar ve süreç unsurlarından oluşur.

Çıkar/Talep İfadelendirme ve Birleştirme — Toplumdaki çok sayıdaki bireysel ve grup taleplerinin siyasi partiler tarafından alınarak uyumlaştırılması, elenmesi ve genel siyaset alternatiflerine dönüştürülmesi sürecidir.

Siyasal Devşirme — Siyasal sistemdeki çeşitli yönetsel rolleri, liderlik pozisyonlarını ve politik kadroları yerine getirecek kişilerin seçim ve aday gösterme mekanizmalarıyla belirlenmesi sürecidir. Demokratik sistemlerde bu işlevi temel olarak partiler yerine getirir.

Siyasi Toplumsallaşma — Bireylerin siyasi sistemdeki rollerini öğrenmesi, siyasi kültürü oluşturan değer ve inançları benimsemesi ve sisteme katılım göstermesi sürecidir. Siyasal partiler bu süreçte halk ile iktidar arasında köprü görevi üstlenir.

Kadro Partileri — Seçkinlere dayanan, parti adaylarının seçilmesini sağlayabilecek nüfuzlu kişilerin desteğine ve özel finansal yardımlara gereksinim duyan parti tipidir. Genellikle seçim dönemlerine odaklanan gevşek bir kampanya örgütlenmesi benimserler.

Kitle Partileri — Üyelerinin niteliğine, eğitimine, ideolojik uyumuna ve üye aidatlarına dayanan, mümkün olduğunca çok üyeye ulaşmak amacıyla yaygın bir üyelik yapısı ve ocak tipi örgütlenmeyi hedefleyen parti tipidir.

Komite Tipi Örgütlenme — Maurice Duverger'e göre nispeten özerk, seçim dönemlerine odaklanmış ve az sayıda üyeden oluşan, genellikle liberal eğilimli partilerin benimsediği örgütlenme biçimidir.

Ocak Tipi Örgütlenme — Yaygın örgütlenen ve üye kaydetmeye odaklanmış bulunan, merkezi partilerin ayırt edici özelliği olan örgütsel yapıdır.

Hücre Tipi Örgütlenme — Coğrafi farklılıktan çok meslek ve aynı yerde çalışmayı esas alan, ocak tipinden daha küçük birimlerde örgütlenen ve katı-ideolojik sol partilerde görülen örgütlenme modelidir.

Milis Tipi Örgütlenme — Askeri esaslara ve hiyerarşiye göre örgütlenen, genellikle faşist eğilimli siyasal hareketlerin benimsediği örgütlenme biçimidir.

Parti Disiplini — Partinin birliğini sağlamak amacıyla, parti üyelerinin ve parlamentodaki temsilcilerin farklı görüşleri nedeniyle parti ile uyuşmazlığa düşmesini önleme ve parti yönetimi emirlerinin yerine getirilmesini sağlama mekanizmasıdır.

Oligarşinin Tunç Yasası — Roberto Michels'in Alman Sosyalist Partisi incelemesine dayanan ve siyasal parti örgütlerinin kaçınılmaz olarak yönetici bir azınlığın iktidarını sürekli kılacak şekilde oligarşik bir eğilim içinde bulunduğunu öne süren sosyolojik teoridir.

Meşruluk Bunalımı — Toplumun kimler tarafından ve nasıl yönetileceği konusundaki anlaşmazlıkları ifade eden tarihsel kriz durumudur. Osmanlı'daki İttihat ve Terakki Fırkası bu bunalım sonucunda ortaya çıkmıştır.

Bütünleşme Bunalımı — Uluslaşma sürecinin ya da ulusal devlet kurma girişimlerinin karşılaştığı dil, din veya ırk temelli sorunları dile getiren bunalım türüdür. Afrika'daki bazı partiler bu temelde doğmuştur.