İnfografik
← Ünite 3
Ticaret Hukuku

Ünite 3: Ticari İşler ve Ticari İşlere Bağlanan Sonuçlar

TK Madde 3 ve Ticari İşlerin Kapsamı
Türk Ticaret Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca haksız rekabet, acente, ticaret şirketleri, kambiyo senetleri, taşıma işleri ve sigorta işleri gibi kanunda düzenlenen tüm hususlar doğrudan ticari işlerdendir.
Ticari İşlerde %19.50 Avans Faizi Oranı
Ticari işlerde sözleşme bulunmasa dahi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yıl sonunda kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran geçerlidir ve halihazırda bu oran yıllık yüzde 19.50 olarak belirlenmiştir.
TK Madde 19/2 - Karma Sözleşmeler Kuralı
Taraflardan yalnızca biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı sürece diğer taraf için de ticari iş sayılır ve bu kural ticari yargının kapsamını genişletir.
TK Madde 7/1 - Teselsül Karinesi Uygulaması
İki veya daha fazla kişinin ticari nitelikteki bir iş dolayısıyla birlikte borç altına girmesi halinde, sözleşmeye yazılmasa bile müteselsilen sorumlu olacakları karinesi ticaret hukukunun temel güvenlik mekanizmalarından biridir.

Anahtar Kavramlar

Ticari İşTürk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususları, ticari işletmeyle ilgili tüm işlem ve fiilleri veya taraflardan biri için ticari sayılan sözleşmeleri ifade eden hukuki kavramdır. Örneğin, ticari bir işletmenin akdettiği kira sözleşmesi veya haksız rekabet fiili ticari iş kapsamındadır.
Ticari İş KarinesiBir tacirin borçlarının ticari olmasının asıl kabul edilmesini sağlayan yasal varsayımdır. Örneğin, gerçek kişi bir tacirin yaptığı ödünç sözleşmesi kural olarak ticari iş sayılır; ancak işlem anında bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını bildirmesi halinde borç adi sayılabilir.
Teselsül Karinesiİki veya daha fazla kişinin ticari nitelikteki bir iş dolayısıyla birlikte borç altına girmesi durumunda, sözleşmede aksine hüküm yoksa müteselsilen sorumlu olacaklarını kabul eden yasal karinedir. Örneğin, ticari işletme için bankadan birlikte kredi çeken iki kişi müteselsilen sorumludur.
Müteselsil SorumlulukBirden çok borçludan her birinin alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmasını ifade eden sorumluluk türüdür. Alacaklı borcun tamamını dilerse borçluların hepsinden dilerse yalnız birinden isteyebilir, ödeyen borçlu diğerine rücu eder.
Anapara Faizi (Kapital Faiz)Bir miktar paradan belirli bir süre yoksun kalma karşılığında alacaklıya ödenen para bedelidir. Talep edilebilmesi için kural olarak sözleşmede kararlaştırılması gerekir, istisnası ise tacirin verdiği avans ve masraflar için faiz isteyebilmesidir.
Temerrüt FaiziPara borcunu ödemekte geciken (temerrüde düşen) borçludan talep edilen gecikme faizidir. İstenebilmesi için sözleşmede kararlaştırılması gerekmez ve ticari işlerde adi işlere nazaran daha yüksek oranlarda uygulanabilir.
Kanuni Faiz OranıFaiz ödenmesi gereken hallerde miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse uygulanan yasal orandır. Faiz Kanunu'na göre belirlenen bu oran halihazırda yıllık yüzde 9 olarak uygulanmaktadır.
Bileşik Faiz (Mürekkep Faiz)İşleyen faizin belirli bir dönem sonunda anaparaya eklenerek toplam tutar üzerinden tekrar faiz yürütülmesi yöntemidir. Borçlunun ekonomik mahvına yol açabileceği için kural olarak yasaktır, ancak belirli şartlarda ticari işlerde mümkündür.
Avans Faizi OranıTCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı ve ticari işlerde sözleşme olmasa bile talep edilebilen temerrüt faizi oranını ifade eder. Hâlihazırda ticari işlerde bu oran yıllık yüzde 19.50'dir.
ZamanaşımıKanunda öngörülen sürenin geçmesiyle borçlunun borcunu ifadan kaçınabilmesine olanak tanıyan savunma aracıdır. Ticari hükümlerde öngörülen zamanaşımı süreleri, kanunda aksine hüküm yoksa sözleşmeyle değiştirilemez.
Müteselsil KefaletTicari borçlara kefalet halinde asıl borçlu ile kefil ve kefiller arasındaki ilişkilerde uygulanan, kefilin de borcun tamamından müteselsilen sorumlu olmasını öngören kefalet türüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Tüketici İşlemlerinde Kefalet İstisnası

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4/6 maddesi gereğince, tüketici işlemlerinde tüketicinin edimlerine karşılık alınan şahsi teminatlar her ne ad altında olursa olsun adi kefalet sayılır ve teselsül kuralı uygulanmaz.

TK Madde 8/2 - Bileşik Faiz İstisnası

Faize faiz yürütülmesi (bileşik faiz) kural olarak yasak olmasına rağmen, cari hesaplar ile her iki tarafın tacir olduğu ödünç sözleşmelerinde üç aydan aşağı olmamak şartıyla bileşik faiz uygulanabilir.

TK Madde 6 - Zamanaşımı Sürelerinin Değiştirilemezliği

Ticari hükümler bakımından zamanaşımı sürelerinin en belirgin özelliği, kanunda aksine bir düzenleme bulunmadığı hallerde, bu sürelerin taraflarca sözleşme yoluyla dahi değiştirilememesidir.

Genel Kanuni Faiz Oranı (%9)

Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde miktar sözleşmeyle belirlenmemişse, Faiz Kanunu m. 1/1 uyarınca uygulanan kanuni faiz oranı hâlihazırda yıllık yüzde 9'dur.

Sınavda Dikkat Et

  • Ticari iş karinesinde gerçek kişi tacir ile tüzel kişi tacir (ticaret şirketleri) arasındaki ayrıma dikkat edin; ticaret şirketlerinin adi işi yoktur, tüm işleri ticaridir.
  • Teselsül karinesinin ticari işlerde sözleşmede yazılmasa bile geçerli olduğunu, ancak tüketici işlemlerinde şahsi teminatların adi kefalet sayıldığını unutmayın.
  • Bileşik faizin kural olarak yasak olduğunu ancak cari hesaplar ve iki tarafın da tacir olduğu ödünç sözleşmelerinde 'üç aydan aşağı olmamak üzere' uygulanabileceğini karıştırmayın.
  • Ticari hükümlerde zamanaşımı sürelerinin sözleşme ile değiştirilemeyeceği kuralı sınavda sıkça sorulan çeldirici bir noktadır.
  • Tacirin sözleşmede kararlaştırılmamış olsa bile verdiği avanslar ve yaptığı masraflar için faiz talep edebileceği istisnasını unutmayın.