Vergi hukuku, kamu hukuku şemsiyesi altında yer alan ve devlet ile mükellefler arasındaki vergilendirme ilişkilerini düzenleyen dinamik bir hukuk dalıdır. Geniş anlamda vergi hukuku; devletin egemenlik gücüne dayanarak elde ettiği vergi, resim, harç, şerefiye ve benzeri tüm kamu gelirlerine ilişkin kuralları kapsar. Dar anlamda ise sadece teknik olarak vergi adını taşıyan yükümlülükleri ve bunlara ilişkin kuralları inceler. Vergi hukukunun temel amacı, vergilendirmenin hukuksal düzenini kurmak, sürdürmek ve bu alandaki uyuşmazlıkları çözmektir. Vergi ödevinin niteliği, vergi borcunun doğması, sona ermesi, ödevlerin ihlal edilmesi halinde uygulanacak yaptırımlar ile idare ve mükellef arasındaki ilişkiler bu dalın ana inceleme konularını oluşturur. Bu hukuk dalı, devletin tek taraflı kamu gücünü kullanırken bireylerin mülkiyet hakkı ve hukuki güvenlik gibi temel haklarını korumak adına anayasal sınırlar içinde hareket etmesini zorunlu kılar. Dolayısıyla vergi hukuku, maliye biliminin ekonomik yönü ile hukukun normatif yapısını birleştiren bir köprü niteliğindedir. Vergi Usul Hukuku, vergi hukukunun genel bölümü olarak kabul edilir. Vergilendirme ilkeleri, mükelleflerin ödevleri, beyanname verme, süreler ve değerleme gibi tüm vergi türlerini ilgilendiren ortak ve genel kuralları bünyesinde barındırır. Bu yönüyle tüm özel vergi kanunlarının uygulanmasında ortak bir zemin hazırlar. Vergi Ceza Hukuku, vergi ödevlerine aykırı davranan mükellef ve sorumlulara uygulanacak yaptırımları düzenler. Vergi borcunun rıza dışı ve zorunlu bir yükümlülük olması, bu ödevlerin yerine getirilmesini sağlayacak zorlayıcı ceza yaptırımlarına ihtiyaç duyulmasına yol açmıştır. Bu cezalar idari nitelikteki vergi ziyaı cezaları ile hürriyeti bağlayıcı hapis cezalarını kapsar. Vergi Yargısı Hukuku, vergi idaresinin re'sen tesis ettiği işlemlere karşı mükelleflerin yargı yoluna başvurmasıyla ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözüm usullerini düzenler. Genellikle idarenin tek taraflı işlemlerine karşı davayı açan taraf mükellef olup, bu süreçlerin hangi mahkemelerde ve hangi kurallarla yürütüleceği bu dalın konusudur. Vergi İcra Hukuku, mükelleflerin kendi rızalarıyla ödemedikleri vergi borçlarının, devletin kamu gücü kullanılarak cebren tahsil edilmesini düzenleyen daldır. Uluslararası Vergi Hukuku ise çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, uluslararası vergi ilişkileri ve devletlerin sınır aşan ekonomik faaliyetleri kendi iç mevzuatlarıyla tek taraflı düzenleme biçimlerini inceler. Vergi hukuku dalları genellik ve özellik kriterine göre ikiye ayrılır. Genel Vergi Hukuku; vergi borcunun doğması, sona ermesi, uyuşmazlıklar ve tüm vergilere uygulanan ortak ilkeleri inceler. Özel Vergi Hukuku (Türk Vergi Sistemi) ise konularına göre tek tek vergileri (Gelir, Kurumlar, KDV, ÖTV, MTV vb.) ve bunları düzenleyen özel kanunları ele alır. Maddilik ve şeklilik kriterine göre yapılan sınıflandırmada ise Maddi Vergi Hukuku; vergi borcunun doğumu, sona ermesi, hak ve ödevlerin içeriği gibi esasa ilişkin kuralları kapsar. Şekli Vergi Hukuku ise maddi hukukla belirlenen bu hak ve yükümlülüklerin hayata geçirilme usullerini, sürelerini ve idari süreçlerini düzenler. Maddi vergi hukuku büyük ölçüde özel vergi kanunlarını ve genel vergi hukukunun bir kısmını kapsarken; şekli vergi hukuku ise usul, tahsilat, yargılama ve icra gibi süreç odaklı kuralları barındıran genel vergi hukuku alanlarını kapsar. Bu iki alan birbirini tamamlayarak vergilendirmenin adil ve düzenli işlemesini sağlar. Vergi hukukunun asli (bağlayıcı) kaynakları, verginin temel unsurlarında değişiklik yapabilen, yeni kurallar koyabilen normlardır. Bu kaynakların başında Anayasa gelir. Anayasa'nın 11. maddesi uyarınca anayasa hükümleri yasama, yürütme, yargı organlarını ve tüm kişileri bağlayan en üstün hukuk kurallarıdır. Anayasa'nın 73. maddesi vergi ödevini düzenler ve vergi hukukuna egemen olan temel ilkeleri ortaya koyar. Bu ilkeler; herkesin vergi ödemekle yükümlü olduğunu belirten Genellik İlkesi, verginin mali güce göre alınmasını öngören Ödeme Gücü İlkesi, vergi yükünün adaletli dağılımını hedefleyen Vergi Adaleti İlkesi ve vergi, resim, harçların ancak kanunla konulup kaldırılacağını belirten Kanunilik İlkesidir. Kanunilik ilkesinin istisnası olarak, muaflık, istisna, indirim ve oranlara ilişkin hükümlerde kanunun belirttiği alt ve üst sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi Cumhurbaşkanı'na verilebilir. Ayrıca olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri de vergi alanında düzenleme yapabilen istisnai asli kaynaklar arasında yer alır. Vergi hukukunun tali kaynakları, verginin temel unsurlarını değiştirmeyen, yeni kural koymayan, ancak mevcut kuralların yorumlanması, açıklanması ve uygulanmasında yol gösteren kaynaklardır. Bunlar arasında emsal yargı kararları (içtihatlar), açıklayıcı genel tebliğler, muktezalar (özelgeler), bilimsel öğreti (doktrin) ile örf ve adetler yer alır. Emsal yargı kararları kural olarak bağlayıcı değildir; ancak Danıştay İçtihadı Birleştirme Kararları bu kuralın tek istisnasıdır ve asli kaynak niteliğindedir. Açıklayıcı genel tebliğler ise vergi idaresinin kanunların uygulanmasına ilişkin görüşlerini içerir. Bu tebliğler idareyi bağlasa da mükellefler ve mahkemeler için bağlayıcı değildir. Muktezalar (özelgeler), mükelleflerin tereddüt ettikleri hususlarda idareden istedikleri yazılı açıklamalardır. Muktezalar sadece talepte bulunan mükellef açısından koruyucu hüküm ifade eder ve benzer olaylarda idarenin yaklaşımını gösteren birer yardımcı kaynak işlevi görür. Bilimsel öğreti ve örf-adetler de kanunların yorumlanmasında hakime ve idareye yol gösterir.