← Ünite 11
Kurumsal İletişim

Ünite 11: Sosyal Sorumluluk, Kriz İletişimi ve Medya

Procter & Gamble Kar Paylaşımı (1837)
P&G kurucularından William Cooper Procter, 1837 yılında aile üyelerini kar paylaşım planı için ikna etmiş; 1915'te ise çalışanlara ölüm yardımı ve çalışamayacak durumda olanlara destek sağlayarak iş dünyasında bir ilke imza atmıştır.
Anadolu Efes 'Gelecek Turizmde' Projesi (2007)
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile UNDP işbirliğiyle 2007'de başlatılan projeyle Erzurum Uzundere'de ev pansiyonculuğu geliştirilmiş, Uzundere Türkiye'nin 11. sakin şehri seçilmiş ve proje 2013'te ulusal düzeye taşınmıştır.
Adidas Köle Prangası Krizi (2012)
Adidas, tasarımcı Jeremy Scott'a tasarlattığı, geçmişte kölelerin ve mahkumların giydiği demir prangalara benzeyen 'JS Roundhouse' ayakkabıları yüzünden sosyal medyada ve sivil toplum örgütleri tarafından ırkçılıkla suçlanmış ve itibarı zedelenmiştir.
JP Morgan Chase 2 Milyar Dolarlık Kayıp (2012)
CEO Jamie Dimon, şirketinin 2 milyar dolarlık ticari kaybını duyurduğunda medyadan kaçmamış, Kongrenin karşısına çıkarak şeffaf bir tutum sergilemiş ve krizin etkilerini en aza indirmeyi başarmıştır.

Anahtar Kavramlar

Kriz İletişimiKurumun üst düzeyini ve hedeflerini tehlikeye sokan kriz durumlarıyla yüzleşirken kurumun itibarını korumak için oluşturulan bir dizi iletişim planlamasıdır. Örneğin, JP Morgan Chase CEO'su Jamie Dimon'ın 2 milyar dolarlık ticari kaybı duyurduğunda Kongre ve halkla doğrudan yüzleşmesi bu kapsamdadır.
Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS)İşletmelerin yasal ve ekonomik zorunlulukların ötesinde, isteğe bağlı iş uygulamaları ve kaynak katkılarıyla toplumun refahını iyileştirme yükümlülüğüdür. Örneğin Anadolu Efes'in yürüttüğü 'Gelecek Turizmde' projesi yerel kalkınmayı destekleyen tipik bir KSS uygulamasıdır.
Saydamlıkİşletme uygulamalarının şeffaflaştığı, bilginin ekonomik faaliyetleri yönlendirdiği ve firmaların faaliyetlerini gizleyemediği çağın gereğidir. Örneğin sosyal medya sayesinde şirketlerin çevreye verdiği zararlar kısa sürede tüm dünyaya yayılmaktadır.
SürdürülebilirlikSanayileşme ve nüfus artışıyla tükenen yeryüzü kaynaklarının ve bozulan ekolojik dengenin korunmasına yönelik duyarlılık ve stratejiler bütünüdür. Global ısınma ve soğuma gibi tehditler kurumsal sürdürülebilirlik projelerini zorunlu kılmıştır.
Carroll’un Sosyal Sorumluluk ModeliArchie Carroll tarafından geliştirilen ve sosyal sorumluluğu ekonomik, yasal, etik ve hayırseverlik olmak üzere dört boyutta ele alan modeldir. Kurumların toplumda meşruiyet kazanması için bu dört boyutu dengeli yürütmesi gerekir.
Kurumsal İtibar YönetimiKurumun geçmişteki eylemlerinin bir sonucu olarak paydaşların zihninde oluşan güven ve olumlu imajın stratejik olarak yönetilmesidir. Örneğin Adidas'ın köle prangası ayakkabı kampanyası sonrasında itibarının sarsılması itibar yönetiminin önemini gösterir.
KrizKurumun yaşamını ve üst düzey hedeflerini tehlikeye sokan, ani ortaya çıkan ve hızla tepki verilmesini zorunlu kılan özel kargaşa durumlarıdır. Skandallar, davalar ve doğa tahribatı krizin başlıca kaynaklarındandır.
Eksiksiz Açıklama İlkesiKriz anında sessiz kalmak yerine, henüz bilinmeyenler hakkında spekülasyon yapmadan eldeki tüm bilgileri şeffafça paylaşma kuralıdır. Örgütün bildiği her şeyin erişilebilir olması ilkenin temelini oluşturur.
Hızlı Karşılık İlkesi (1 Saat Kuralı)Kriz anında haber medyasının ilgisini çekmek ve bilgi kirliliğini önlemek için krizden haberdar olduktan sonraki ilk bir saat içinde ilk mesajın hazır edilmesidir.
Kurum KimliğiKurum felsefesi, kurumsal davranış, kurumsal dizayn ve kurumsal iletişim unsurlarından oluşan, bir kurumu diğerlerinden ayıran kimlik yapısıdır. Bosch veya Coca Cola gibi şirketlerin köklü felsefeleri buna örnektir.
Marka Kimliği (Kapferer'in Prizması)Bir markayı özgün kılan fiziksel özellikler, kişilik, kültür, ilişki, yansıtma ve zihinsel imaj olmak üzere altı boyutu içeren yapıdır. Örneğin Mercedes'in disiplinli Alman kültürünü yansıtması bu prizmanın kültür boyutudur.
National Readership Survey (NRS)Hedef kitleleri sosyo-ekonomik özelliklerine göre A, B, C1, C2, D ve E şeklinde sınıflayan geleneksel pazar araştırması sınıflandırma sistemidir.
Yaratıcı BriefReklamcılıktan halkla ilişkiler kampanyalarına uyarlanan, müşteri, bütçe, arka plan, hedef kitle, anahtar mesaj ve çözüm yollarını bir kağıda dökerek stratejiyi netleştiren özet plandır.
Müttefik Olarak Medya İlkesiKriz anında medyayı düşman olarak görmek yerine, önemli kamularla iletişim kurmayı sağlayan hayati bir köprü ve müttefik olarak değerlendirme yaklaşımıdır.
Kurumsal VatandaşlıkŞirketlerin ticari faaliyetlerinin ötesinde toplumun genel refahına, çevreye ve insan haklarına duyarlı birer birey gibi yaklaşması ve katkı sunmasıdır.
Kuluçka DönemiKrizin henüz patlak vermeden önce, işletme içinde veya dış çevrede sorunların birikmeye ve sinyal vermeye başladığı ilk evredir.
ACORN SistemiCACI tarafından geliştirilen, insanları sosyo-ekonomik ve yaşam tarzı verilerine göre 6 ana kategoriye ve 17 alt kategoriye ayıran modern hedef kitle sınıflandırma sistemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Enron ve Worldcom Skandalları

21. yüzyılın başlarında yaşanan bu büyük finansal ve kurumsal skandallar Amerikan kapitalist sisteminin güvenilirliğini temelden sarsmış, şirketlerin halk denetiminden kaçamayacağını kanıtlamıştır.

Exxon Mobil ve Petrol Fiyatları Krizi (2008)

2008 yılında petrol fiyatlarının hızlı yükselişi üzerine Exxon Mobil, kurucu John Rockefeller'in hissedarları da dahil olmak üzere sert eleştirilere maruz kalmış, şirket iklim değişimi programlarıyla yanıt vermiştir.

Misi Köyü İpekböcekçiliği Projesi

Bursa'nın 2000 yıllık tarihi Misi Köyü'nde ipekböcekçiliği zanaatı proje ile yeniden canlandırılmış, turizm eğitiminden geçen 44 kadına istihdam sağlanarak Koza Evi ve İpeki Evi'nde yöresel ürünler pazarlanmıştır.

Mardin İpekyolu Misafir Evi Projesi

Kadın girişimciliğini teşvik etmek amacıyla Mardin'de 43 kadına turizm eğitimi verilmiş, konaklama ve yeme-içme hizmeti sunan pansiyonlarda kadınlara kalıcı istihdam alanı yaratılmıştır.

General Motors ve Chrysler Kurtarma Operasyonu (2009)

Amerikan mobil endüstrisi durgunluk ve petrol fiyatlarıyla sarsıldığında, yöneticiler suskunluğu bozarak Washington'da yürüttükleri etkili iletişim ve savunma sayesinde endüstriyi felaketten kurtarmıştır.

Haris Interactive İtibar Araştırması (2012)

Araştırma sonuçlarına göre Apple ve Google teknoloji devleri ilk sıralarda yer alırken, geleneksel itibar öncüsü Johnson & Johnson 7. sıraya gerilemiş, listede hiçbir finans veya petrol şirketine yer verilmemiştir.

IBM Ev İçi Eğitim Programları (1990'ların Başı)

IBM, 1930'larda başlattığı yaşam sigortası ve hayat boyu iş sözü gibi öncü uygulamalarını 1990'ların başında başarılı ev içi eğitim programlarıyla destekleyerek çalışan odaklı kurumsal kültürün öncüsü olmuştur.

Hewlett-Packard 'HP Way' Politikası (1938)

David Packard ve Bill Hewlett tarafından 1938 yılında kurulan 'HP Way', işçilere yönelik duyarlılığı merkeze alan, çalışan odaklı yönetim politikasının en somut tarihi örneklerinden biridir.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavlarda Carroll'un 4 boyutlu Sosyal Sorumluluk Modeli (ekonomik, yasal, etik, hayırseverlik) sıkça sorulur; bu dört boyutu ezberleyin.
  • Kriz yönetimindeki 'Hızlı Karşılık İlkesi'nde geçen '1 saat kuralı' kritik bir sınav detaydır, karıştırmayın.
  • Keefe'in sıraladığı 5 KSS trendi (saydamlık, bilgi, sürdürülebilirlik, küreselleşme, kamu sektörünün başarısızlığı) soru potansiyeli yüksek bir başlıktır.
  • Kapferer'in marka kimliği prizması ve NRS sosyo-ekonomik sınıflama haritalaması (A'dan E'ye) sınavda direkt eşleştirme sorusu olarak gelebilir.
  • Kriz evrelerinin sırası (kuluçka -> belirme -> hücum -> kurtarma -> yeniden yapılanma) kronolojik olarak bilinmelidir.
  • Medya ilişkilerinde temel kuralın 'muhabir gibi düşünmek ve proaktif olmak' olduğu unutulmamalıdır.