← Ünite 1
AB Medya ve Demokrasi

Ünite 1: Hafta Ders Notu

9 Mayıs 1950
Fransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman, Jean Monnet'nin tasarısına dayanarak Avrupa devletlerini kömür ve çelik üretimini ulusüstü bir kuruma devretmeye davet eden Schuman Bildirisi'ni bu tarihte açıklamıştır.
1951 Paris Antlaşması
Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg tarafından imzalanarak Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nu (AKÇT) kuran ve egemenlik devrini başlatan kurucu antlaşmadır.
25 Mart 1957
Roma'da imzalanan ve 1 Ocak 1958'de yürürlüğe giren antlaşmalarla Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (EURATOM) resmen kurulmuştur.
1 Temmuz 1968
Topluluk üyesi ülkeler arasında mamul mallardaki gümrük vergileri planlanandan önce bu tarihte tamamen kaldırılmış ve ortak tarım ile ticaret politikaları oturtulmuştur.

Anahtar Kavramlar

AKÇTAvrupa Kömür ve Çelik Topluluğu. 1951 Paris Antlaşması ile kurulan, üye ülkelerin kömür ve çelik sanayilerini ulusüstü bir otoriteye devrederek bütünleştirmeyi amaçlayan ilk topluluktur.
AETAvrupa Ekonomik Topluluğu. 1957 Roma Antlaşması ile kurulan, malların, işgücünün, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaşımına dayalı bir ortak pazar kurmayı hedefleyen topluluktur.
EURATOMAvrupa Atom Enerjisi Topluluğu. 1957 Roma Antlaşması ile kurulan ve nükleer enerjinin barışçıl, güvenli amaçlarla kullanılmasını sağlamak için üye ülkelerin araştırma programlarını koordine eden topluluktur.
ATAvrupa Toplulukları. 1965 Füzyon Antlaşması ile AKÇT, AET ve EURATOM'un tek bir Konsey ve Komisyon altında birleştirilmesiyle ortaya çıkan ortak yapıdır.
Avrupa Tek Senedi1986 yılında imzalanan ve kurucu antlaşmaları kapsamlı şekilde değiştirerek 1993 yılına kadar tek pazarın tamamlanmasını hedefleyen tarihi belgedir.
Schuman PlanıFransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman tarafından 9 Mayıs 1950'de açıklanan, Fransa ve Almanya'nın kömür-çelik üretimini tek bir ulusüstü kuruma devretmesini öngören barış planıdır.
Füzyon Antlaşması1965 yılında imzalanan ve üç ayrı topluluğun (AKÇT, AET, EURATOM) kurumsal organlarını tek bir çatı altında birleştiren anlaşmadır.
Yüksek OtoriteAKÇT bünyesinde kurulan, devletlerin üzerinde karar alma yetkisine sahip olan ve ilk başkanlığını Jean Monnet'nin yaptığı bağımsız yürütme organıdır.
Avrupa Sosyal FonuRoma Antlaşması ile kurulan, işçilerin istihdam imkanlarını iyileştirmeyi ve hayat standartlarını yükseltmeyi amaçlayan mali destek mekanizmasıdır.
Avrupa Yatırım BankasıRoma Antlaşması ile kurulan, yeni kaynaklar yaratarak Topluluğun ekonomik gelişimini ve yatırımlarını kolaylaştırmayı hedefleyen finansal kuruluştur.
Gümrük BirliğiÜye ülkeler arasındaki gümrük vergilerinin kaldırılması ve üçüncü ülkelere karşı ortak gümrük tarifesinin uygulanmasını içeren, 1 Temmuz 1968'de tamamlanan ekonomik aşamadır.
Avrupa Karamsarlığı1980'lerin başında yaşanan küresel ekonomik durgunluk ve mali yük paylaşımı anlaşmazlıkları nedeniyle topluluğun geleceğine dair oluşan umutsuzluk dönemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

1973 Genişlemesi

Fransa Cumhurbaşkanı de Gaulle'ün vetolarının kalkmasının ardından Birleşik Krallık, Danimarka ve İrlanda topluluğa katılarak ilk genişleme dalgasını gerçekleştirmiştir.

1981 Genişlemesi

Yunanistan bu tarihte topluluğa tek başına üye olarak katılmış ve Avrupa Toplulukları'nın güneye doğru ilk genişleme adımını oluşturmuştur.

1986 Genişlemesi

İber Yarımadası ülkeleri olan İspanya ve Portekiz'in katılımıyla topluluğun üye sayısı 12'ye yükselmiş ve Akdeniz entegrasyonu güçlenmiştir.

17 ve 28 Şubat 1986

Avrupa Tek Senedi, üye ülkelerin farklı tarihlerde imza atmasıyla bu iki günde tamamlanmış ve 1987 yılında yürürlüğe girerek kurucu antlaşmaları kökten değiştirmiştir.

31 Aralık 1992

Avrupa Tek Senedi ile belirlenen ve sınırların kaldırılarak mal, hizmet ve sermayenin serbestçe dolaşacağı tek iç pazarın tamamlanması için öngörülen son tarihtir.

Sınavda Dikkat Et

  • Kurucu ülkeleri (Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika, Lüksemburg) mutlaka ezberleyin; sınavlarda hangisinin kurucu üye olmadığı sıkça sorulur.
  • Paris Antlaşması'nın (1951) AKÇT'yi, Roma Antlaşması'nın (1957) ise AET ve EURATOM'u kurduğunu birbiriyle karıştırmayacak şekilde öğrenin.
  • Füzyon Antlaşması'nın (1965) işlevini iyi bilin; üç topluluğun kurumsal organlarını birleştirerek 'Avrupa Toplulukları' (AT) adını almasını sağlamıştır.
  • Genişleme yıllarına ve katılan ülkelere dikkat edin: 1973'te İngiltere, İrlanda, Danimarka; 1981'de Yunanistan; 1986'da İspanya ve Portekiz katılmıştır.
  • Avrupa Tek Senedi'nin (1986) kurucu antlaşmaları ilk kez kapsamlı şekilde değiştiren belge olduğunu ve 1993 tek pazar hedefini koyduğunu unutmayın.
  • AB'nin klasik bir devlet statüsünde olmadığını, yetkilerinin kurucu antlaşmalarla sınırlı olduğunu ve kendi kendine yeni yetki alanı yaratamayacağını aklınızda bulundurun.