← Ünite 2
AB Medya ve Demokrasi

Ünite 2: Hafta Ders Notu

İki Almanya'nın Birleşmesi
Berlin Duvarı'nın yıkılmasının ardından 3 Kasım 1990 tarihinde iki Almanya resmen birleşmiştir. Bu tarihi gelişme, Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve Avrupa Birliği'nin doğu yönünde genişlemesi sürecini tetikleyen en önemli siyasi olaylardan biridir.
Euro Para Biriminin Tedavüle Girişi
Avrupa Birliği'nin ortak para birimi olan Euro, 1 Ocak 2002 tarihinde resmen tedavüle girmiştir. İlk aşamada 12 üye ülkede kullanılmaya başlanarak Avrupa genelinde ekonomik ve parasal entegrasyonun en somut simgesi haline gelmiştir.
2004 Tarihi Genişleme Dalgası
1 Mayıs 2004 tarihinde AB tarihinin en büyük genişleme dalgası gerçekleşmiştir. Bu süreçte Çek Cumhuriyeti, Estonya, GKRY, Letonya, Litvanya, Macaristan, Malta, Polonya, Slovakya ve Slovenya olmak üzere toplam 10 yeni ülke birliğe katılmıştır.
Lizbon Antlaşması'nın Yürürlüğe Girişi
Lizbon Antlaşması, 19 Ekim 2007 tarihinde imzalanmış ve onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından Aralık 2009 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu antlaşma ile AB'nin karar alma tıkanıklıkları giderilmiş ve daha demokratik bir yapı kurulmuştur.

Anahtar Kavramlar

Amsterdam Antlaşması1997 yılında imzalanan ve kişilerin serbest dolaşımını garanti altına almak amacıyla göç, iltica ve dış sınırlar gibi konularda AB'ye mevzuat çıkarma yetkisi veren, ayrıca insan haklarını ihlal eden üye ülkelere yaptırım uygulanmasının önünü açan antlaşmadır.
Kopenhag KriterleriHaziran 1993 Kopenhag Zirvesi'nde belirlenen ve AB'ye üye olmak isteyen aday ülkelerin tamamının karşılaması gereken asgari siyasi, ekonomik ve topluluk müktesebatına uyum koşullarını içeren kriterler bütünüdür.
Lizbon Stratejisi2000 yılında kabul edilen ve AB'yi 2010 yılına kadar bilgiye dayalı, dünyanın en rekabetçi, dinamik ve sürdürülebilir büyüme kapasitesine sahip ekonomisi haline getirmeyi amaçlayan stratejik kalkınma planıdır.
Avrupa Tek Senedi1986 yılında imzalanan ve Avrupa Toplulukları içinde tek pazarın kurulmasını hızlandırmak, karar alma mekanizmalarını basitleştirmek amacıyla kurucu antlaşmalarda değişiklik yapan ilk büyük belgedir.
Nice Antlaşması2001 yılında imzalanan ve birliğin yeni üyelerin katılımıyla gerçekleşecek olan büyük genişleme sürecine kurumsal olarak hazırlanmasını, karar alma ve temsil mekanizmalarının yeniden düzenlenmesini amaçlayan antlaşmadır.
Yetki İkamesi (Subsidiarity)Maastricht Antlaşması ile getirilen ve bir sorunun çözümünde AB düzeyindeki müdahalenin, üye devletlerin ulusal veya yerel düzeydeki müdahalesinden daha etkin olacağı durumlarda AB'nin yetki kullanmasını öngören temel ilkedir.
Avrupa VatandaşlığıMaastricht Antlaşması ile kurulan ve üye ülke vatandaşlarına, yaşadıkları diğer AB ülkelerinin belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı dahil olmak üzere ek haklar tanıyan statüdür.
Topluluk MüktesebatıAvrupa Birliği'nin kuruluşundan bu yana kabul ettiği kurucu antlaşmalar, ikincil mevzuat, adalet divanı kararları ve uluslararası anlaşmaların tamamını kapsayan ortak hukuk ve kurallar bütünüdür.
AB Temel Haklar Şartı2000 yılındaki Nice Zirvesi'nde onaylanan, birliğin vatandaşları ve sakinleri için geçerli olan medeni, siyasi, ekonomik ve sosyal hakları tek bir metinde toplayan belgedir.
Üç Sütunlu YapıMaastricht Antlaşması ile kurulan; birinci sütunu Avrupa Toplulukları, ikinci sütunu Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası, üçüncü sütunu ise Adalet ve İçişleri olan kurumsal mimaridir.
Schuman Bildirisi9 Mayıs 1950 tarihinde Fransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman tarafından okunan ve Avrupa'da kömür ve çelik üretiminin tek bir üst otoriteye bağlanmasını önererek bugünkü AB'nin temellerini atan tarihi bildiridir.
Füzyon (Birleşme) Antlaşması8 Nisan 1965 tarihinde imzalanan ve AKÇT, AET ve EURATOM topluluklarının karar organlarını (Konsey ve Komisyon) tek bir çatı altında birleştiren antlaşmadır.
Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Antlaşma2007 yılında imzalanan Lizbon Antlaşması ile Avrupa Topluluğu'nu kuran Antlaşmanın adının değiştirilmesiyle ortaya çıkan ve birliğin işleyiş kurallarını belirleyen temel metindir.

Diğer Önemli Bilgiler

Avrupa Günü ve Schuman Planı

Fransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman'ın 9 Mayıs 1950'de açıkladığı Schuman Bildirisi'ne atıfla, her yıl 9 Mayıs günü 'Avrupa Günü' olarak kutlanmaktadır. Bu plan, Avrupa entegrasyonunun ilk resmi adımı kabul edilir.

Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT)

18 Nisan 1951 tarihinde imzalanan Paris Antlaşması ile kurulan AKÇT, bugünkü Avrupa Birliği'nin ilk kurumsal temelidir. Fransa, Federal Almanya, İtalya, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda olmak üzere 6 kurucu üye tarafından hayata geçirilmiştir.

Roma Antlaşmaları (1957)

25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşmaları ile Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (EURATOM) kurulmuştur. Bu antlaşmalar ekonomik entegrasyonu sanayi ve enerji sektörlerine yaymıştır.

Gümrük Birliği'nin Tamamlanması

1 Temmuz 1968 tarihinde üye ülkeler arasında mamul mallardaki tüm gümrük vergileri tamamen kaldırılmıştır. Bu durum, ortak dış gümrük tarifesinin uygulanmasıyla birlikte Avrupa ortak pazarının gelişiminde dönüm noktası olmuştur.

Hırvatistan'ın Katılımı ve 28 Üyeli Dönem

1 Temmuz 2013 tarihinde Hırvatistan'ın birliğe katılmasıyla Avrupa Birliği'nin üye sayısı 28'e yükselmiştir. Bu katılım, ders notlarında belirtilen en son (altıncı) genişleme dalgasını temsil etmektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Maastricht Antlaşması'nın diğer adının 'Avrupa Birliği Antlaşması' olduğunu ve birliğin kurucu antlaşması kabul edildiğini unutmayın; sınavlarda doğrudan tanım olarak sorulmaktadır.
  • Kopenhag Kriterleri'nin üç ayağını (Siyasi, Ekonomik, Müktesebat) iyi ayırt edin; özellikle 'istikrarlı kurumsal yapı' ifadesi geçtiğinde doğrudan Siyasi Kriterler şıkkına yönelin.
  • Amsterdam Antlaşması'nın 'özgürlük, güvenlik ve adalet alanı' yaratma hedefi ile insan hakları ihlallerine yönelik yaptırım getiren 7. maddesi sınavlarda sıkça sorgulanır.
  • Nice Zirvesi'nde kabul edilen Temel Haklar Şartı'nın 8. maddesinin 'Kişisel Veriler', 11. maddesinin ise 'İfade Özgürlüğü' ile ilgili olduğunu eşleştirme soruları için ezberleyin.
  • AB'nin genişleme kronolojisinde 2004 yılındaki 10 ülkelik en büyük dalgayı ve kurucu 6 ülkeyi (Fransa, Almanya, İtalya, Belçika, Lüksemburg, Hollanda) mutlaka aklınızda tutun.