← Ünite 1
Sinemada Türler

Ünite 1: Bölüm: Sinema ve Türler

Dövüş Kulübü (1999)
1999 yapımı film, tüketim toplumunun birey üzerindeki esaretini ve nesnelerin insanlara sahip olma sürecini çarpıcı bir dille eleştirerek sinemanın sosyo-kültürel gücünü gösterir.
Nilgün Abisel'in Tür Yaklaşımı (1999)
Abisel, sinemada tür kavramının esas olarak endüstrinin içinden doğduğunu; eleştirmenlerin, seyircilerin ve yazarların katkısıyla yerleşik hale geldiğini savunur.
Andrew Tudor'un Kültürel Tanımı
Tudor, türlerin sadece filmlerin içsel özellikleriyle değil, üretildikleri ve tüketildikleri toplumların kültürel uylaşımları ve inançlarıyla belirlendiğini ifade eder.
Dudley Andrew ve Sinema Ekonomisi
Andrew'a göre türler, sinema endüstrisinin arz-talep dengesini kontrol etmek ve seyirciye önceden onaylanmış, riski düşük ürünler sunmak için kullandığı formüller sistemidir.

Anahtar Kavramlar

GenreFransızca kökenli bir kelime olup, sinemada aralarında benzer konu, üslup, karakter ve biçimsel özellikler bulunan filmlerin oluşturduğu grupları, yani film türlerini ifade eder.
KatharsisSeyircinin perdedeki olaylar ve karakterlerle özdeşleşerek yaşadığı duygusal arınma, rahatlama ve içsel temizlenme sürecidir.
Uylaşım (Convention)Film yapanlar ile seyirciler arasında zamanla oluşan, belirli türlerde hangi karakterlerin, mekânların ve olay örgülerinin kullanılacağına dair yazılı olmayan ortak anlaşma ve kabullerdir.
Melez Tür (Hybrid Genre)Farklı sinema türlerinin özelliklerinin, görsel imgelerinin ve anlatı yapılarının tek bir filmde bir araya getirilmesiyle oluşan karma film tarzıdır.
Alt Tür (Sub-genre)Bir ana sinema türünün kendi içinde konu, dönem ya da karakter özelliklerine göre daha spesifik gruplara ayrılmasıdır; klasik ve modern vampir filmleri gibi.
NazımEdebiyatta şiir, destan ve ağıt gibi ölçülü, uyaklı ve sanatsal dizelerden oluşan estetik anlatım biçimidir.
NesirEdebiyatta roman, öykü, tiyatro ve deneme gibi şiir dışındaki düz yazı formunda kurgulanan anlatım şeklidir.
Pre-prodüksiyonBir filmin çekim aşamasına gelmeden önce senaryo yazımı, bütçeleme, oyuncu seçimi ve mekân arayışı gibi hazırlık çalışmalarının yapıldığı yapım öncesi süreçtir.
Post-prodüksiyonFilmin çekimleri tamamlandıktan sonra kurgu, ses tasarımı, görsel efektler ve renk düzenleme gibi işlemlerin yapıldığı yapım sonrası aşamadır.
Post-modern SüreçTeknolojinin gelişmesiyle sınırların kalktığı, çok yönlülüğün, parçalanmışlığın ve farklı tarzların bir arada kullanılmasının ön plana çıktığı modernizm sonrası kültürel dönemdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Georg Lukacs ve Tarihsel Koşullar

Lukacs, türlerin zaman içindeki değişimini toplumsal ve tarihi koşullara bağlar; toplumsal değişimlerin bazı türleri yok ederken bazılarını yeniden doğurduğunu belirtir.

Vampir Türündeki Dönüşüm

Blade ve Alacakaranlık serileri, klasik vampirlerin sadece gece ortaya çıkma mitini yıkarak, gündüz de yaşayabilen modern vampir figürleriyle yeni bir alt tür yaratmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sinemada tür kavramının Fransızca 'genre' kelimesinden geldiğini ve ortak özellikler taşıyan filmleri sınıflandırmak için kullanıldığını unutmayın; sınavlarda doğrudan terim eşleştirmesi sorulabilir.
  • Türlerin sınırlarının kesin ve katı olmadığını, aksine toplumsal ve kültürel değişimlerle sürekli melezleştiğini (hybridization) aklınızda bulundurun.
  • Andrew Tudor'un türü 'kültürel uylaşımlar' ve 'toplumsal inşalar' üzerinden tanımladığını, yani türün sadece filme içkin olmadığını savunduğunu kritik bir bilgi olarak not edin.
  • Sinema endüstrisinin türleri kullanmasındaki en büyük motivasyonun 'zarar riskini azaltmak' ve 'izleyici beklentisini kestirilebilir kılmak' gibi ekonomik nedenler olduğunu unutmayın.
  • Post-modern dönemdeki çok türlü (melez) film eğiliminin, Nilgün Abisel'e göre parçalanan izleyiciyi yeniden homojenleştirme ve sinemaya çekme stratejisi olduğunu iyi kavrayın.