← Ünite 5
Sinemada Türler

Ünite 5: Bölüm: Canlandırma Sineması

Altamira ve Lascaux Mağara Çizimleri
İspanya'daki Altamira mağarasında koşan bir yaban domuzunun sekiz ayaklı çizilmesi ve Fransa'daki Lascaux mağarasındaki ren geyiklerinin üst üste binen bacak çizimleri, insanlığın hareketi kaydetme arzusunun 3000 yıl öncesine dayanan ilk örnekleridir.
II. Ramses Tapınağı Kolonları
MÖ 1600 yılında Mısır Firavunu II. Ramses tarafından Tanrıça İsis için yaptırılan tapınağın 110 kolonuna çizilen ardışık tanrıça resimleri, yanından hızla geçen atlılar tarafından hareketli bir görüntü gibi algılanmaktaydı.
Gömülü Şehir Maşrapası
İran'ın Sistan-Belucistan Eyaleti'ndeki Gömülü Şehir'de 2005 yılında bulunan 5000 yıllık maşrapa üzerinde, bir keçinin ağaca zıplayıp yaprak yeme anını gösteren beş aşamalı çizim, tarihin ilk canlandırma denemelerindendir.
Praxinoscope ve Görüntü Tiyatrosu
1877 yılında Fransız Emile Reynaud tarafından icat edilen, bisküvi kutusu ve aynalardan oluşan bu aygıt, projeksiyon feneriyle güçlendirilerek kağıt şerit üzerindeki 12 resimli sahneleri oynatmış ve Görüntü Tiyatrosu adını almıştır.

Anahtar Kavramlar

Retinal Persistans (Görüntünün Retinada İz Bırakması)Görüntünün gözün ağ tabakasında (retina) kaybolduktan sonra da saniyenin askatları kadar bir süre kalmaya devam etmesi olgusudur. Bu optik olay, ardı ardına gelen durağan karelerin birbirine bağlanarak kesintisiz bir hareket yanılsaması oluşturmasını sağlar.
Flip BookBir defterin veya kitabın köşelerine çizilen, bir nesnenin farklı hareket evrelerini gösteren resimlerin, sayfalar hızla çevrildiğinde hareketliymiş gibi algılanmasını sağlayan en basit canlandırma yöntemidir.
Storyboard (Çizim Planlaması)Senaryonun görselleştirilmiş hali olan, sahneleri, karakterlerin mimiklerini, kamera açılarını, diyalogları ve ses efektlerini kare kare analiz eden çizgi roman benzeri grafik tablodur.
Rotoskop (Rotoscope)Gerçek oyuncularla çekilmiş film sahnelerindeki hareketlerin, kare kare projeksiyonla bir yüzeye yansıtılarak üzerinden çizgi film karakteri şeklinde çizilmesi tekniğidir.
Motion Capture (Hareket Yakalama)Gerçek oyuncuların vücudundaki kritik eklem noktalarına yerleştirilen sensörler yardımıyla hareketlerin kaydedilip, bilgisayar ortamındaki 3 boyutlu karakter modellerine aktarılması teknolojisidir.
Matte Painting (Maskeleyerek Boyama)Sahnelerin ve arka planların gerçekçi görünmesi amacıyla fotoğraf hassasiyetinde çizilip, boyanarak sahneye boyut ve derinlik katılması tekniğidir.
Stop Motion (Duraklı Çekim)Üç boyutlu nesnelerin, kuklaların veya maketlerin her karede milimetrik olarak hareket ettirilip tek tek fotoğraflanması esasına dayanan canlandırma tekniğidir.
Pinscreen (İğne Ekran)Alexander Alexieff ve Claire Parker tarafından geliştirilen, beyaz bir levha üzerindeki binlerce ince iğnenin derinlik seviyelerine göre oluşturduğu gölgelerle resim yapma ve canlandırma tekniğidir.
Claymation (Çamur Canlandırma)Seramik çamuru, kil veya oyun hamuru (plasterin) kullanılarak üretilen figürlerin, stop-motion tekniğiyle kare kare hareket ettirilerek filme alınması yöntemidir.
Time-Lapse AnimasyonAçmakta olan bir çiçek veya gün doğumu gibi yavaş gerçekleşen doğa olaylarının belirli zaman aralıklarıyla fotoğraflanıp, ardından normal hızda birleştirilerek oynatılması tekniğidir.
Silüet Animasyonu (Silhouette)Siyah karton veya metal levhalardan kesilen figürlerin, alttan ışıklandırılmış cam bir masa üzerinde hareket ettirilerek gölge şeklinde filme alınması tekniğidir.

Diğer Önemli Bilgiler

İlk Canlandırma Filmleri

J. Stuart Blackton'ın tahta üzerine tebeşirle çizdiği 'Humorous Phases of Funny Faces' (1906) ilk canlandırma denemesi; Emile Cohl'ün kağıt üzerine mürekkeple çizdiği 'Fantasmagorie' (1908) ise ilk gerçek canlandırma filmi kabul edilir.

Disney'in Tarihi İlkleri

Disney Stüdyoları 1928'de ilk sesli canlandırma olan 'Steamboat Willie'yi, 1932'de ilk renkli canlandırma olan 'Flowers and Trees'i ve 1937'de ilk uzun metrajlı canlandırma olan 'Snow White and the Seven Dwarfs'ı üretmiştir.

Toy Story (Oyuncak Hikayesi)

1995 yılında Pixar ve Disney ortaklığıyla vizyona giren film, sinema tarihinin tamamen bilgisayarla üretilmiş ilk uzun metrajlı 3 boyutlu canlandırma filmidir ve bebek Billy karakteriyle Oscar kazanmıştır.

The Nightmare Before Christmas

Yönetmen Tim Burton tarafından büyük bir sabırla üç yılda tamamlanan 1993 yapımı bu film, tüm dünyaya dağıtımı yapılan ilk uzun metrajlı duraklı çekim (stop-motion) canlandırma filmi unvanına sahiptir.

Sınavda Dikkat Et

  • Ptolemaios ve Mark Roget isimlerine dikkat edin; Ptolemaios retinada iz bırakma olgusunu ilk fark eden, Roget ise 1824'te bunun bilimsel ilkesini ortaya koyan kişidir.
  • İlk canlandırma filmi tartışmasına dikkat edin; ilk deneme J. Stuart Blackton'ın 'Humorous Phases of Funny Faces' filmi iken, ilk gerçek canlandırma Emile Cohl'ün 'Fantasmagorie' filmidir.
  • Disney'in ilklerine çalışın; 'Steamboat Willie' ilk sesli, 'Flowers and Trees' ilk renkli, 'Snow White' ise ilk uzun metrajlı canlandırma filmidir.
  • Norman McLaren'in canlandırma tanımını unutmayın; ona göre canlandırma 'hareket eden resimlerin sanatı değil, resimlendirilen hareketin sanatıdır'.
  • Caroline Leaf ismini 'Kum ve Cam Üstüne Boyama' teknikleriyle, Jiri Trnka ismini ise 'Kukla Canlandırması' ile doğrudan eşleştirin; sınavlarda sıkça sorulur.
  • 3B canlandırmanın ilk uzun metraj örneğinin 'Toy Story' (1995) olduğunu ve bebek Billy karakteriyle Oscar kazandığını mutlaka aklınızda tutun.