Ünite 9: Bölüm: Korku

Hitchcock ve Sapık Filmi

Yönetmen Alfred Hitchcock, 1960 yapımı Sapık (Psycho) filmiyle izleyicinin ortak heyecanını ve çığlık atmasını sağlayacak teknik ayrıntılara, ses düzenine ve fotoğraflamaya önem vererek sinema tarihinde çığır açmıştır.

Stephen King'in Korku Yaklaşımı

Korku edebiyatının üstadı Stephen King, fantastik ve korku yazarının temel uğraşının okuyucuyu geçici olarak çocukluğuna döndürmek olduğunu belirterek çocukluk travmalarının gücüne vurgu yapmıştır.

Ludwig Feuerbach ve Din Teorisi

Alman düşünür Ludwig Feuerbach, korkunun dinin temeli olduğunu ve insanları tanrıya inanmaya yönelten asıl kaynağın çaresiz kalınan ölüm korkusu olduğunu ileri sürmüştür.

Siegfried Kracauer'in Sinema Analizi

Kracauer, sessiz dönem Alman sinemasındaki korku filmlerini inceleyerek, bu filmlerin toplum psikolojisinde var olan otoriteryan (otoriter) eğilimleri ve kültürel hastalıkları yansıttığını iddia etmiştir.

Anahtar Kavramlar

KorkuDeğişken şiddetteki duygusal bir tepkinin ve az veya çok önemli nöro-vejetatif tezahürlerin bileşiminden doğan, zihinde ve yürekte gerçek mekânını bulan doğal bir durumdur.

Fobiİnsanın bulunduğu çevrenin, ortamın ve koşulların dışında oluşan, ruhsal bozukluklar ve hastalıklarla ortaya çıkan korkunun özel ve klinik bir durumudur.

Thanataphobiaİlkel çağlardan beri değişmeyen, yenilemeyen ve tüm diğer korkuların geometrik kavuşma noktası olan ölüm korkusudur.

Ürkü (Effroi)İnsanın sahip olduğu tasarım ve imgelem yetenekleri sonucunda ortaya çıkan, ani ve şiddetli korku veya dehşet duygusudur.

ArketipJung'un kuramına göre, ilkel atalarımızdan bize DNA yoluyla aktarılan ve bilinçaltında şifrelenmiş olarak saklanan ortak zihinsel kalıplar ve korku kaynaklarıdır.

BilinçaltıDüşlediklerimizin ve yaşadıklarımızın büyük kısmının suyun altında görünmez halde beklediği, en büyük parçasını korkunun oluşturduğu zihinsel bekleme odasıdır.

KatharsisAristoteles'in tanımladığı, seyircinin film izlerken öfke, sevinç ve korku gibi duyguları dışa vurarak yaşadığı ruhsal arınma ve boşalma sürecidir.

ÖtekiAtaerkil burjuva ideolojisinin kabul edemediği, korktuğu, reddedip bastırmaya çalıştığı ve korku filmlerinde genellikle canavar olarak somutlaşan her şeydir.

SüblimasyonBireyin kendisinde bulunan yıkıcı, barbarca ve ilkel enerjiyi korku filmleri izlemek gibi sanatsal ve kabul edilebilir yollarla boşaltması, yani yüceltmesidir.

Anti-Narsistik ÖzdeşleşmeSeyircinin filmdeki antipatik, itici kurbanlar veya katillerle özdeşleşmekten kaçınarak, kendi beklentilerinin hüsrana uğramasından tuhaf bir haz alması durumudur.

R Kodu (Restricted)Amerikan Film Birliği'nin (MPAA) 17 yaşından küçük izleyicilerin sinemaya ancak yanlarında yetişkin bir refakatçiyle girmesine izin verdiği yaş sınırlama kodudur.

Gözetlemecilik (Dikizcilik)Korku filmlerinde katilin kurbanını önce edilgen bir nesne olarak izleyip ardından eyleme geçmesine dayanan, seyirciye de röntgenci hazzı sunan motiftir.

Son Kız (Final Girl)Korku filmlerinde tüm arkadaşları öldürüldükten sonra sona kalan, katille mücadele eden ve film sonunda ya kaçan ya da kurtulan kadın karakterdir.

A Tipi FilmKorku sinemasında eskinin ucuz ve bayağı yapımlarının aksine, yüksek bütçeli, kaliteli oyuncu kadrosuna sahip ve prestijli sinema salonlarında gösterilen yapımlardır.

Havfı MaraziOsmanlıca bir tıp terimi olup, günümüzdeki fobi kavramına denk gelen, hastalık derecesindeki marazi korku halini ifade eder.

Diğer Önemli Bilgiler

Robin Wood ve Teksas Katliamı

Robin Wood, 'Teksas Elektrikli Testere Katliamı' filminde canavarın bizzat aile kurumu olarak sunulmasını, kapitalist sistemin ve başkalarının sırtından geçinenlerin bir eleştirisi olarak yorumlamıştır.

Godzilla ve Nükleer Dehşet

Korku sinemasının ikonik canavarı Godzilla, İkinci Dünya Savaşı sonrasında nükleer gücün ve atom bombasının dünyaya getirdiği büyük dehşetin sinemasal bir ifadesi olarak doğmuştur.

Soğuk Savaş Paranoyası ve Uzaylılar

Amerika'da Soğuk Savaş döneminde yaşanan komünizm korkusu, 'Beden Kemiricilerin İstilası' ve 'Şey' gibi filmlerde 'içimizdeki gizli uzaylılar' metaforuyla beyazperdeye aktarılmıştır.

Paul Schrader ve Kedi Kız

Ünlü yönetmen Paul Schrader, 1983 yılında vizyona giren 'Kedi Kız' filmini erotik bir korku olarak tanımlamış ve seksüel duyguların insanları ruhsal olarak canavara dönüştürebileceğini savunmuştur.

Sapık Filminin Duş Sahnesi

Alfred Hitchcock'un Sapık filmindeki meşhur duş sahnesi, sinemada gözetleyen bakışın etkinliğini ve seyircinin tehlikeden uzakta ölüm anını izlerken yaşadığı derin hazzı simgeleyen en önemli klişedir.

1970'ler ve Erotik Korku Sansürü

İkinci Dünya Savaşı sonrası ve özellikle 1970'lerde yükselen erotik korku furyası, sinemada sansür mekanizmalarının en sert şekilde uygulanmasına ve birçok filmin depolara kaldırılmasına yol açmıştır.

Avrupa Sinemasının Korkuya Katkısı

Korku sineması sadece Hollywood ürünü değildir; Alman Dışavurumculuğu (Nosferatu, Dr. Caligari'nin Muayenesi) ve İtalyan Sineması (Omen, Suspiria) türe en özgün klasiklerini kazandırmıştır.

Sınavda Dikkat Et

Korku ve Fobi ayrımına dikkat edin; fobi klinik ve ruhsal bir bozuklukken, korku evrensel ve doğal bir savunma tepkisidir.
Jung'un korku kaynağı olarak 'arketipler' ve 'DNA mirası' kavramlarını eşleştirmeyi unutmayın, sınavlarda sıkça sorulur.
Siegfried Kracauer'in korku filmlerini 'toplumsal otoriteryan eğilimler' ve 'kültürel hastalık' ile ilişkilendirdiğini mutlaka aklınızda tutun.
Robin Wood'un 'Teksas Katliamı' filmini 'kapitalizm ve aile eleştirisi' olarak yorumladığı bilgisi kritik bir sınav sorusu adayıdır.
Aristoteles'in 'Katharsis' (arınma) kavramının korku sinemasındaki işlevini ve izleyicinin güvenli mesafeden haz almasıyla ilişkisini iyi kavrayın.
Korku sinemasının gerici/tutucu yönlerini sıralayan Robin Wood'un 4 maddelik listesine (özellikle cinselliğin cezalandırılması ve dinin olumlu sunulması) dikkat edin.