← Ünite 6
Sinemaya Giriş

Ünite 6: Sesli ve Sözlü Sinema 5

1958: Yeni Dalga'nın Doğuşu ve Claude Chabrol
Fransız Yeni Dalga akımının ilk resmi filmi olarak kabul edilen 'Yakışıklı Serge' (Le Beau Serge), Claude Chabrol tarafından 1958 yılında çekilmiştir. Bu film, stüdyo dışı doğal mekan kullanımı ve düşük bütçeli prodüksiyon yapısıyla akımın estetik standartlarını belirlemiştir.
1966 Cannes Film Festivali Büyük Ödül Paylaşımı
Claude Lelouch'un yönettiği romantik başyapıt 'Bir Kadın ve Bir Erkek' (Un homme et une femme), 1966 yılında düzenlenen Cannes Film Festivali'nde Büyük Ödül'ü (Altın Palmiye) sinema dehası Orson Welles'in 'Falstaff' filmiyle paylaşarak tarihi bir başarıya imza atmıştır.
1956: İngiliz Sinemasında Amerikan Sermayesi Dönemi
Ekonomik krizle sarsılan İngiliz sinema sektörü, 1956 yılından itibaren yoğun bir şekilde Amerikan finansörlerin ve stüdyolarının kontrolü altına girmiştir. Bu durum, yerli yönetmenlerin Hollywood'a göç etmesine ve İngiliz stüdyolarının yabancı yönetmenlerin çekim merkezine dönüşmesine neden olmuştur.
1952: İlk Üç Boyutlu Film Denemesi 'Bwana Şeytanı'
Televizyonun yükselişine karşı teknolojik bir hamle olarak, Arch Oboler tarafından 1952 yılında çekilen 'Bwana Şeytanı' (Bwana Devil) filmi sinema tarihinin ilk renkli ve üç boyutlu (3D) uzun metrajlı yapımı olarak kayıtlara geçmiştir.

Anahtar Kavramlar

Yeni Dalga (Nouvelle Vague)1950'lerin sonunda Fransa'da geleneksel sinema kurallarına, stüdyo sistemine ve tiyatro estetiğine tepki olarak doğan; el kamerası kullanımı, doğal ışık, düşük bütçe ve sokak çekimleriyle karakterize edilen yenilikçi sinema akımıdır. François Truffaut'nun 'Dört Yüz Darbe' filmi bu akımın öncü örneklerindendir.
Cahiers du Cinéma (Sinema Defterleri)Fransa'da Yeni Dalga akımını başlatan François Truffaut, Jean-Luc Godard ve Claude Chabrol gibi genç eleştirmenlerin sinema üzerine yazılar yazdığı, yönetmen sinemasını (Auteur teorisi) savunan nüfuzlu sinema dergisidir.
Özgür Sinema (Free Cinema)1950'lerin sonu ve 1960'larda İngiltere'de ortaya çıkan, işçi sınıfının günlük yaşamını, endüstriyel kentlerin sorunlarını ve gençliğin sisteme karşı isyanını gerçekçi bir üslupla ele alan toplumsal gerçekçi sinema akımıdır.
Yeraltı Sineması (Underground Cinema)1960'larda Amerika'da ticari sinema endüstrisinin ve dağıtım ağlarının dışında, genellikle 16 mm gibi dar formatlı kameralarla çekilen, düşük bütçeli, sansürsüz ve son derece deneysel filmleri kapsayan alternatif sinema hareketidir.
Sinemaskop (CinemaScope)Televizyonun yaygınlaşmasıyla azalan sinema seyircisini salonlara çekebilmek amacıyla geliştirilen, özel mercekler kullanarak görüntüyü yatayda genişleten ve perdede çok daha geniş bir görüş açısı sunan teknik formattır.
Spagetti Western1960'larda İtalyan yönetmenler tarafından genellikle İspanya'nın kurak bölgelerinde çekilen, geleneksel Amerikan westernlerindeki iyi-kötü ayrımını muğlaklaştıran, şiddet dozu yüksek ve stilize müziklere sahip western alt türüdür. Sergio Leone'nin 'Bir Avuç Dolar' filmi bu türün öncüsüdür.
Yeni Alman Sineması1965'ten sonra Alexander Kluge, Volker Schlöndorff ve Rainer Werner Fassbinder gibi genç yönetmenlerin öncülüğünde, savaş sonrası Almanya'nın toplumsal sorunlarını ve geçmişle hesaplaşmasını konu edinen yenilikçi sinema hareketidir.
Etnografik BelgeselKültürleri, insan topluluklarını ve onların yaşam biçimlerini bilimsel ve gözlemci bir yaklaşımla, kurgudan uzak durarak kaydetmeyi amaçlayan sinema türüdür. Fransa'da Jean Rouch bu alanda uzmanlaşmış en önemli isimlerdendir.
Auteur (Yaratıcı-Yönetmen)Filmin sadece teknik bir uygulayıcısı değil, senaryosundan kurgusuna kadar her aşamasına kişisel imzasını, felsefesini ve görsel üslubunu damgalayan, filmin asıl yaratıcısı kabul edilen yönetmendir.
Sinerama (Cinerama)Fred Waller tarafından geliştirilen, üç ayrı projeksiyon cihazı ve kavisli devasa bir perde kullanarak izleyicide filmin içindeymiş hissi (derinlik ve genişlik) yaratmayı amaçlayan erken dönem çok boyutlu sinema teknolojisidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Sergio Leone ve Lee Van Cleef Ortaklığı

İtalyan yönetmen Sergio Leone, İspanya'nın Almeria bölgesinde Amerikalı aktör Lee Van Cleef ve Clint Eastwood ile 'Bir Avuç Dolar' (1964), 'Bir Kaç Dolar İçin' (1965) ve 'İyi, Kötü ve Çirkin' (1966) filmlerinden oluşan efsanevi spagetti western üçlemesini çekmiştir.

Andrey Tarkovski'nin 1962 Venedik Zaferi

Sovyet sinemasının dahi yönetmeni Andrey Tarkovski, ilk uzun metrajlı filmi olan 'İvan'ın Çocukluğu' (Ivanovo Detstvo) ile 1962 Venedik Film Festivali'nde en büyük ödül olan Altın Aslan'ı kazanarak adını tüm dünyaya duyurmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • Fransız Yeni Dalga akımının iki kurucu kanadını (Cahiers du Cinéma eleştirmenleri ve kısa filmciler) iyi ayırt edin, sınavda eşleştirme sorusu olarak gelebilir.
  • İngiliz sinemasının 1956'dan sonra Amerikan sermayesinin kontrolüne girmesini ve bunun sonucunda yaşanan yönetmen göçlerini ekonomik kriz bağlamında unutmayın.
  • Sinemaskop ve Sinerama teknolojilerinin mucitlerini (Chrétien ve Waller) birbiriyle karıştırmamaya dikkat edin, teknik terim sorularında çeldirici olarak kullanılırlar.
  • Sergio Leone'nin Spagetti Western üçlemesinde Lee Van Cleef'in rol aldığını ve bu filmlerin İspanya'da çekildiğini coğrafi/tarihsel detay olarak aklınızda tutun.
  • Andrey Tarkovski'nin 'İvan'ın Çocukluğu' filmiyle kazandığı Venedik Altın Aslan ödülü, Sovyet sinemasının canlanma dönemine ait en prestijli sınav bilgisidir.