← Ünite 5
Sinemaya Giriş

Ünite 5: Sesli ve Sözlü Sinema 4

Yasak Oyunlar'ın Çifte Zaferi
René Clément'in yönettigi 1952 yapımı 'Yasak Oyunlar' (Jeux interdits) filmi, savaşın çocuklar üzerindeki yıkıcı etkisini anlatır. Film, 1952 yılında Venedik Film Festivali'nde verilen ilk En İyi Film Ödülü'nü (Altın Aslan) kazanmış ve ardından Yılın En İyi Yabancı Filmine verilen Oscar Ödülü'nü alarak uluslararası alanda büyük bir başarıya imza atmıştır.
Laurence Olivier ve Hamlet'in Oscar Başarısı
İngiliz sinemasının tiyatro kökenli dehası Laurence Olivier, 'V. Henri' filmiyle aldığı özel Oscar'dan iki yıl sonra, 1948 yılında 'Hamlet' uyarlamasıyla büyük bir başarı kazanmıştır. Film, Akademi Ödülleri'nde hem 'En İyi Film' ödülünü kazanmış hem de Olivier'ye 'En İyi Aktör' Oscar'ını getirerek İngiliz sinemasının prestijini dünyaya kanıtlamıştır.
1961 Cannes Film Festivali Paylaşılan Altın Palmiye
İspanyol yönetmen Luis Buñuel'in İspanya'da çektiği ve din ile burjuvazi eleştirisi içeren olaylı filmi 'Viridiana', 1961 Cannes Film Festivali'nde en büyük ödül olan Altın Palmiye'yi kazanmıştır. Buñuel bu büyük ödülü, Henri Colpi'nin yönettigi Fransız filmi 'Uzun Bir Ayrılık' (Une aussi longue absence) ile paylaşmıştır.
Satyajit Ray ve Apu Üçlemesi
Hintli yönetmen Satyajit Ray, Jean Renoir'ın asistanlığını yaptıktan sonra çektiği 'Pater Pançali' (1954), 'Aparajito' (1957) ve 'Apu'nun Dünyası' (1959) filmlerinden oluşan üçlemesiyle dünya çapında ün kazanmıştır. Bengalli yoksul bir ailenin yaşamını şiirsel ve duru bir gerçekçilikle anlatan bu üçleme Hint sinemasını dünyaya tanıtmıştır.

Anahtar Kavramlar

Yeni-Gerçekçilik (Neorealismo)İkinci Dünya Savaşı sonrası İtalya'da ortaya çıkan, stüdyo dışı doğal mekanlarda, profesyonel olmayan oyuncularla ve günlük yaşamın zorluklarını (yoksulluk, işsizlik) konu edinen sinema akımıdır. Roberto Rossellini'nin 'Roma, Açık Şehir' filmi bu akımın öncüsü ve resmi başlangıcı kabul edilir.
Yeni Dalga (Nouvelle Vague)1950'lerin sonunda Fransa'da genç sinemacıların geleneksel stüdyo sinemasına başkaldırarak başlattığı, el kamerası, doğal ışık ve özgür kurgu tekniklerini kullanan yenilikçi akımdır. François Truffaut'nun 'Dört Yüz Darbe' ve Jean-Luc Godard'ın 'Serseri Aşıklar' filmleri bu akımın en bilinen örnekleridir.
Cadı Kazanı (McCarthy Dönemi / Kara Liste)1940'ların sonu ve 1950'lerde ABD'de komünist veya ilerici düşüncelere sahip sanatçıları hedef alan, stüdyolardan uzaklaştırılmalarına ve işsiz kalmalarına neden olan siyasi baskı ve sansür dönemidir. Bu dönemde pek çok senarist ve yönetmen takma isimlerle çalışmak zorunda kalmış veya ülkeyi terk etmiştir.
Ealing KomedileriSavaş sonrası İngiltere'sinde Ealing Stüdyoları bünyesinde üretilen, İngilizlere özgü ince mizah, sosyal içerikli alay, hafif absürtlük ve keskin ironi barındıran komedi filmleri tarzıdır. Alexander Mackendrick'in 'Kadın Katilleri' filmi bu tarzın en yetkin örneklerindendir.
Tezli FilmBelirli bir toplumsal, hukuki veya ahlaki iddiayı, savunuyu ya da eleştiriyi merkezine alan ve izleyiciyi bu konuda düşünmeye sevk eden sinema türüdür. Fransız yönetmen André Cayatte'ın idam cezasını sorgulayan 'Hepimiz Katiliz' filmi bu türe örnektir.
Halkçı GerçekçilikSavaş sonrası Mısır sinemasında Salah Ebu Seyf ve Yusuf Şahin gibi yönetmenlerin öncülük ettiği, melodram ve müzikal kalıplarından uzaklaşarak halkın gerçek sorunlarını, yoksulluğu ve toplumsal adaletsizlikleri ele alan sinema eğilimidir. Salah Ebu Seyf'in 'Canavar' ve 'Sülük' filmleri bu eğilimin temsilcileridir.
Samuray Filmleri (Chambara)Japon sinemasında feodal dönem savaşçılarını, kılıç dövüşlerini ve onur mücadelelerini konu alan tarihi macera filmi türüdür. Akira Kurosawa'nın 'Yedi Samuray' ve Daisuke Ito'nun 'Kışkırtıcı' filmleri bu türün dünya çapında tanınmasını sağlamıştır.
Kılıç-Kalkan Filmleri (Peplum)İtalyan sinemasında yeni-gerçekçilik akımının dışında kalan, antik çağ mitolojisini, tarihi kahramanları ve gladyatör mücadelelerini konu alan gösterişli, aksiyon dolu macera filmi türüdür. Bu filmler geniş halk kitleleri tarafından büyük ilgi görmüştür.
Polisiye / Kara Film (Film Noir)Savaş sonrası Amerikan sinemasında tedirginlik, güvensizlik, ahlaki yozlaşma ve kötümserlik temalarını karanlık ışık tasarımları ve karmaşık karakterlerle işleyen suç filmleri türüdür. Jacques Tourneur'ün 'Geçmişten Gelen' filmi bu türün klasik örneklerindendir.
Canlandırma Sineması (Animasyon)Çekoslovak sinemasında Jiri Trnka gibi ustaların öncülük ettiği, kukla ve çizim tekniklerini kullanarak özgün, şiirsel ve politik alt metinlere sahip görsel dünyalar yaratan sinema dalıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Raşomon ve Japon Sinemasının Keşfi

Akira Kurosawa'nın yönettigi ve başrolünde Toşiro Mifune'nin oynadığı 1950 yapımı 'Raşomon' filmi, bir cinayeti farklı karakterlerin öznel bakış açılarından anlatarak gerçeğin göreceliğini savunmuştur. Film, kazandığı uluslararası ödüllerle Batı dünyasının gözünü Japon sinemasına çevirmesini sağlamış ve bir dönüm noktası olmuştur.

Sessiz Dünya Belgeselinin Başarısı

Ünlü deniz araştırmacısı Jacques-Yves Cousteau ile yönetmen Louis Malle'in birlikte imza attıkları 1955 yapımı 'Sessiz Dünya' (Le Monde du silence) belgeseli, sualtı dünyasının gizemlerini ve güzelliklerini renkli sinematografiyle gözler önüne sermiştir. Film, dönemin en başarılı belgesellerinden biri olarak sinema tarihinde yerini almıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Yönetmen-film eşleştirmelerine çok dikkat edin; özellikle René Clément, David Lean, Vittorio De Sica ve Akira Kurosawa'nın filmleri sınavlarda sıkça sorulur.
  • İtalyan Yeni-Gerçekçilik akımını başlatan resmi filmin Roberto Rossellini'nin 'Roma, Açık Şehir' (1945) olduğunu unutmayın.
  • Fransız Yeni Dalga akımının öncülerinden Alain Resnais'nin 'Hiroşima Sevgilim' ve 'Geçen Yıl Marienbad'da' filmlerinin senaristlerini (Marguerite Duras ve Alain Robbe-Grillet) mutlaka ezberleyin.
  • Satyajit Ray'in 'Apu Üçlemesi'ni oluşturan üç filmin adını ('Pater Pançali', 'Aparajito', 'Apu'nun Dünyası') Hint sineması soruları için aklınızda tutun.
  • 1950'lerde Hollywood'un televizyon rekabetine karşı geliştirdiği dev bütçeli tarihi-epik filmler olan 'Ben Hur', 'On Emir' ve 'Kleopatra'yı teknik ve endüstriyel dönüşüm bağlamında çalışın.