Siyasal SinemaToplumsal eşitsizlikleri, sınıf çatışmalarını, sömürü düzenini ve politik olayları doğrudan eleştirel bir perspektifle ele alan sinema akımıdır. Örn. Yavuz Özkan'ın 'Maden' ve 'Demiryol' filmleri bu akımın Türkiye'deki en yetkin örneklerindendir.
Milli Sinema AkımıBatılı tarzın körü körüne taklit edilmesine karşı çıkan, Türk milletinin kendi tarihsel, kültürel, dini ve ahlaki değerlerini sinemada savunmayı amaçlayan akımdır. Örn. Yücel Çakmaklı'nın 'Birleşen Yollar' ve 'Diriliş' filmleri bu akımın temel taşlarıdır.
Yan-Belgesel NitelikKurgusal bir film öyküsü anlatılırken, dönemin gerçek toplumsal olaylarına, işçi grevlerine ve belgesel gerçekliğine sadık kalınan sinema anlatım biçimidir. Örn. Yavuz Özkan'ın demir yolu işçilerinin grevini anlatan 'Demiryol' filmi.
Yolculuk İzleğiKarakterlerin coğrafi olarak bir yerden başka bir yere gitmesini veya mecazi anlamda kendi iç dünyalarında bir keşfe çıkmasını ifade eden anlatısal motiftir. Örn. Ömer Kavur'un filmlerinde sürekli var olan fiziksel ve içsel yolculuk vurgusu.
YabancılaşmaBireyin içinde yaşadığı topluma, kültüre, emeğine ya da kendisine yabancılaşması, ait hissetmeme durumudur. Örn. Tunç Okan'ın 'Otobüs' filminde İsveç'e gelen köylü işçilerin teknolojik ve yabancı bir şehirde yaşadığı tecrit.
Toplumsal GerçekçilikSanat ve sinemada halkın yaşamını, yoksulluğu, köylülerin ve işçilerin sömürülmesini süslemeden, çıplak gerçekliğiyle yansıtan sanat anlayışıdır. Örn. Erden Kıral'ın Orhan Kemal'den uyarladığı 'Bereketli Topraklar Üstünde' filmi.
EpizotBir romanda veya filmde olay örgüsünü oluşturan bağımsız bölümlerin, halkaların her biridir. Örn. 'Bereketli Topraklar Üstünde' filminde işçilerin fabrikadan inşaata, inşaattan çeltik tarlasına geçişindeki hızlı epizotlar.
Sınıf Bilinciİşçi sınıfının ortak çıkarlarının, sömürüldüklerinin farkına varması ve buna karşı örgütlü bir dayanışma göstermesidir. Örn. 'Maden' filminde işçilerin İlyas önderliğinde kazalara karşı imza toplayıp uyanış yaşaması.
Ölüm MeditasyonuFilmlerde dar mekanlar, nesneler ve karakter ilişkileri aracılığıyla ölüm kavramının felsefi ve psikolojik olarak derinlemesine incelenmesidir. Örn. Erden Kıral'ın Yunanistan'da çektiği 'Ayna' filmindeki ölüm ve simge sorgulamaları.
Çeltik AğalığıÖzellikle Çukurova bölgesinde çeltik (pirinç) üretimi yapan, köylüleri ve mevsimlik işçileri ağır koşullarda çalıştırarak sömüren toprak ağası düzenidir. Örn. Erden Kıral'ın 'Kanal' ve 'Bereketli Topraklar Üstünde' filmlerindeki sömürü düzeni.
Saplantı (Obsesyon)Karakterin zihninde tek bir düşünceye veya kişiye takılı kalması ve bu durumun zamanla hayatını ele geçirmesidir. Örn. Ömer Kavur'un 'Anayurt Oteli' filminde Zebercet'in otelde bir gece kalan kadını bekleyişinin zamanla saplantıya dönüşmesi.
Tüketim ToplumuSanayileşmiş Batı ülkelerinde bireylerin üretimden ziyade tüketim odaklı yaşadığı, insani değerlerin ikinci plana itildiği toplumsal yapıdır. Örn. Tunç Okan'ın 'Otobüs' filminde gelişmiş tüketim toplumu ile az gelişmiş toplumun karşılaştırılması.
Sendika Ağalığıİşçilerin haklarını koruması gereken sendikaların yöneticilerinin bu durumu kendi çıkarları için kullanarak işçi hareketini bastırmasıdır. Örn. 'Maden' filminde İlyas ve arkadaşlarının uyanışını engellemeye çalışan sendika yöneticileri.
