Ünite 6: İsimler, Sıfatlar, İsim ve Sıfat Tamlamaları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Tıbbi terimlerdeki birleştirici ünlü kuralını dikkate alarak, 'cardi/o' kökü ile 'itis' ve 'megaly' eklerini birleştiriniz ve oluşan kelimelerdeki ses olaylarını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
'Cardi/o + itis' birleşiminde son ek ünlüyle başladığı için birleştirici ünlüye ihtiyaç duyulmaz ve 'carditis' oluşur; 'cardi/o + megaly' birleşiminde ise ek ünsüzle başladığı için 'o' kaynaştırıcı ünlüsü korunarak 'cardiomegaly' kelimesi elde edilir.
Alıştırma 1myders hazırladı
Tıbbi terimlerdeki birleştirme kurallarını incelemek amacıyla, 'Hepatocarcinoma' ve 'Hypoglycemia' örneklerindeki ses olaylarını karşılaştırarak aralarındaki temel farkı açıklayınız.
Yanıt / ipucu
'Hepatocarcinoma' teriminde ünsüzle biten kök ile ünsüzle başlayan diğer kök arasında 'o' kaynaştırıcı ünlüsü kullanılmıştır. 'Hypoglycemia' teriminde ise ünlüyle biten ön ek ile ünlüyle başlayan kök birleşirken ön ekin sonundaki ünlü ses düşmüştür.
Alıştırma 2myders hazırladı
Latincede isimlerin üç temel kategorisini (Genus, Numerus, Casus) açıklayarak, 'abdomen' ve 'ren' kelimelerinin hangi cinsiyet (Genus) grubuna ait olduğunu belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Latincede isimler cinsiyet (Genus), sayı (Numerus) ve durum (Casus) özelliklerine göre çekimlenir. Verilen kelimelerden 'ren' maskülin (erkek), 'abdomen' ise nötr (cinssiz) isim grubuna dahildir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Latincede isimlerin 'Genus' (Cins) özelliğini pekiştirmek için, özette verilen 'ren', 'cavitas' ve 'abdomen' kelimelerinin ait olduğu cinsiyet kategorilerini belirleyiniz ve her bir kategoriye tıp terminolojisinden birer yeni örnek araştırıp yazınız.
Yanıt / ipucu
'ren' maskülin, 'cavitas' feminin, 'abdomen' ise nötr (neutrum) cinsiyettedir. Öğrenci ek araştırma yaparak masküline 'musculus', feminine 'arteria', nötre ise 'organum' gibi yeni örnekler sunmalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Latincede isimlerin Genetivus (in hali) durumunun isim tamlamalarındaki rolünü açıklayınız ve 'gemma rosae' örneği üzerinden bu yapıyı analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Genetivus hali, bir ismin diğer bir ismi niteleyerek iyelik veya aidiyet ilişkisi kurmasını sağlar. 'Gemma rosae' tamlamasında 'gemma' (konca) yalın haldeyken, 'rosae' (gülün) Genetivus halinde çekimlenerek 'gülün koncası' anlamını oluşturmuştur.
Alıştırma 3myders hazırladı
İsimlerin çekim gruplarından I. Grup (a çekimi) kurallarını dikkate alarak, 'gemma rosae' tamlamasının nasıl oluştuğunu ve 'Genetivus' halinin bu tamlamadaki işlevini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
'gemma rosae' tamlaması 'gülün koncası' anlamına gelir. Buradaki 'rosae' kelimesi 'rosa' (gül) isminin Genetivus (in hali) tekil çekimidir ve tamlamada iyelik/aitlik ilişkisi kurarak 'gülün' anlamını kazandırmıştır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Sıfatların derecelendirilmesinde kullanılan Comparativus ve Superlativus yapılarını açıklayınız; 'longus' sıfatını bu iki dereceye göre çekimleyerek örnekleyiniz.
Yanıt / ipucu
Comparativus üstünlük derecesidir ve sıfat gövdesine '-ior/-ius' eklenerek yapılır (örn. 'longior' - daha uzun); Superlativus ise en üstünlük derecesidir ve '-issimus, -a, -um' ekleriyle kurulur (örn. 'longissimus' - en uzun).
Alıştırma 4myders hazırladı
Sıfatların derecelendirilmesi konusundan hareketle, 'longus' sıfatının 'Comparativus' ve 'Superlativus' hallerini türetiniz ve bu derecelendirmelerin hangi eklerle yapıldığını belirtiniz.
Yanıt / ipucu
'longus' (uzun) sıfatının daha üstünlük hali (Comparativus) '-ior' ekiyle 'longior' (daha uzun), en üstünlük hali (Superlativus) ise '-issimus' ekiyle 'longissimus' (en uzun) olarak türetilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Latince sıfat tamlamalarının diziliş kuralını açıklayınız ve 'ruber' (kırmızı) sıfatı ile 'gemma' (konca) ismini kullanarak kurallı bir Latince sıfat tamlaması oluşturup Türkçeye çeviriniz.
Yanıt / ipucu
Latincede sıfatlar genellikle niteledikleri isimden sonra gelir, ancak Türkçeye çevrilirken sıfat başa alınır. Bu kurala göre 'gemma rubra' tamlaması oluşturulur ve Türkçeye 'kırmızı konca' olarak çevrilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Latince sıfat tamlamalarının diziliş kurallarını ve Türkçeye çevrilirken dikkat edilmesi gereken yönleri, özetteki bilgilere dayanarak bir örnek üzerinden açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Latincede sıfatlar genellikle niteledikleri isimden sonra gelir, ancak Türkçeye çevrilirken sıfatın başa alınması gerekir. Örneğin, Latince dizilimde isim sıfattan önce gelse de Türkçe çeviride 'beyaz hücre' şeklinde sıfat önce söylenir.
