Ünite 6: İsimler, Sıfatlar, İsim ve Sıfat Tamlamaları

Flexor (Bükücü)

Latincede maskülin (erkek) cinsiyetine ait tipik bir isim örneğidir. Anatomik olarak bükme işlevini yapan kasları tanımlamak için kullanılır.

Cavitas (Boşluk)

Femininum (dişi) grubuna giren bir isimdir. Vücuttaki anatomik boşlukları ifade etmek için yaygın olarak tercih edilir.

Abdomen (Karın)

Neutrum (nötr) kategorisinde yer alan bir isimdir. Vücudun karın bölgesini ifade eden temel terimlerden biridir.

Copia (Bolluk Tanrıçası)

Roma mitolojisinde bolluğu temsil eden figürdür. Latince metinlerde isim kökeni olarak yer almaktadır.

Anahtar Kavramlar

Genusİsimlerin cinsiyetini belirten kategoridir; Latincede isimler maskülin, feminin ve nötr olarak üç cinse ayrılır. Örnek: 'ren' (böbrek) maskülin bir isimdir.

Numerusİsimlerin sayısal durumunu, yani tekil veya çoğul olduğunu ifade eden gramer özelliğidir. Örnek: 'Lupus' (kurt) tekil, 'Lupae' (kurtlar) çoğuldur.

Casusİsimlerin cümle içindeki görevini belirten hal ekleridir. Latincede 6 farklı casus bulunur; örneğin genetivus 'in' halini karşılar.

Nominativİsimlerin yalın halidir; sözlüklerde genellikle bu formları ile yer alırlar. Örnek: 'gemma' (konca) yalın haldedir.

Genetivusİsimlerin 'in' halidir ve özellikle isim tamlamalarında sahiplik bildirmek için kullanılır. Örnek: 'gemma rosae' (gülün koncası).

ComparativusSıfatların üstünlük derecesidir; gövdeye -ior/-ius ekleri getirilerek yapılır. Örnek: 'longior' (daha uzun).

SuperlativusSıfatların en üstünlük derecesidir; -issimus ekleri ile kurulur. Örnek: 'longissimus' (en uzun).

MasculinumErkek cinsiyetindeki isimleri ifade eder. Örnek: 'ureter' (idrar borusu) maskülin bir terimdir.

FemininumDişi cinsiyetindeki isimleri ifade eder. Örnek: 'cavitas' (boşluk) feminin bir terimdir.

NeutrumCinssiz veya nötr olan isimleri ifade eder. Örnek: 'corpus' (gövde) nötr bir isimdir.

İsim Tamlamasıİki veya daha fazla ismin birleşerek bir kavramı nitelemesidir; Latince tamlamalarda tamlayan genetivus halindedir. Örnek: 'Caput costa' (kaburga kemiğinin başı).

Sıfat TamlamasıSıfatın ismi nitelediği yapıdır; sıfat ismin cins, sayı ve hal özelliklerine uyum sağlar. Örnek: 'nodus profundus' (derin düğüm).

Küçültme Ekleriİsimlerin anlamını küçültmek için kullanılan eklerdir; -ol, -ul, -el şeklinde görülür. Örnek: 'arteriola' (küçük arter).

Ablativİsimlerin 'den' halini ifade eden casus türüdür.

Dativİsimlerin 'e' halini ifade eden casus türüdür.

Akkusativİsimlerin 'i' halini ifade eden casus türüdür.

Vokatifİsimlerin hitap veya söylev halidir.

Sıra Sayı SıfatlarıSıralama bildiren sayılardır. Örnek: 'Primus' (birinci).

Asıl Sayı SıfatlarıMiktar bildiren temel sayılardır. Örnek: 'Unus' (bir).

Bölüm Sayı SıfatlarıBir bütünün parçalarını veya bölümlerini ifade eden sıfatlardır.

Kaynaştırıcı Ünlüİki kök birleşirken araya giren 'o' sesidir. Örnek: 'Hepat/o/carcinoma'.

Sözcük OluşumuÖn ek, kök ve son eklerin kurallı bir şekilde birleştirilerek yeni tıbbi terimler üretilmesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Conjunctiva

Gözün korneaya kadar olan ön kısmını kaplayan, goblet hücreleri içeren şeffaf mükoz tabakadır. Feminin bir isimdir.

Retina (Ağkatman)

Görme işlemini sağlayan, ışığa ve renge duyarlı hücrelerin bulunduğu göz tabakasıdır. Feminin bir isimdir.

Pupilla

İrisin ortasındaki, ışığın şiddetine göre büyüyüp küçülen yuvarlak deliktir. Feminin bir isimdir.

Urea

Azotlu besinlerin vücutta yanmasıyla oluşan ve idrarla dışarı atılan azotlu maddedir. Feminin bir isimdir.

Cholera

Şiddetli ishal ve kusmalarla seyreden, çok bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır. Feminin bir isimdir.

Longus (Uzun)

Temel bir niteleme sıfatıdır. Çekimlenirken tekil-erkek için 'longus', tekil-dişi için 'longa', tekil-nötr için 'longum' halini alır.

Magnus (Büyük)

Anatomik terimlerde sıklıkla kullanılan bir sıfattır. 'Magnus' (m), 'magna' (f) ve 'magnum' (n) olarak çekimlenir.

Lateralis (Dışyan)

Vücudun yan taraflarını tanımlayan bir sıfattır. Tekil-erkek ve dişi için 'lateralis', tekil-nötr için 'laterale' olarak kullanılır.

Unus (Bir)

Asıl sayı sıfatıdır. Erkek için 'unos', dişi için 'una' ve nötr için 'unom' şeklinde çekimlenir.

Tres (Üç)

Asıl sayı sıfatıdır. Erkek ve dişi için 'tres', nötr için 'tria' formunu alır.

Sutura (Dikiş)

I. grup (a çekimi) isimlerine örnektir. 'Sutura' yalın, 'suturae' ise genetivus (dikişin) halidir.

Sınavda Dikkat Et

İsim tamlamalarında tamlayanın her zaman 'genetivus' (in hali) olduğunu unutmayın; bu, çeviri sorularında kritiktir.
Sıfatların isimden sonra geldiğini ancak Türkçeye çevirirken başa almanız gerektiğini hatırlayın.
İsimlerin cinsiyetlerini (maskülin, feminin, nötr) ezberlemek, doğru çekim yapabilmek için temel şarttır.
Üstünlük (comparativus) ve en üstünlük (superlativus) eklerini birbirine karıştırmayın; -ior üstünlük, -issimus en üstünlüktür.
Sözcük oluşumunda kökler birleşirken 'o' kaynaştırıcı ünlüsünün kullanıldığını gözden kaçırmayın.
Sayı sıfatlarının (asıl ve sıra) Latince karşılıklarını sınavdan önce mutlaka tekrar edin.