← Ünite 7
Tıbbi Terminoloji

Ünite 7: Tıp Terminolojisinde Latince ve Grekçe Kökler

Fransızca Kökenli Tıp Terimleri
Rönesans sonrası tıp ekolüyle dilimize giren terimlerdir. 'Ambulance', 'Bassin' ve 'Drogue' gibi kelimeler bu dönemin tıp terminolojisindeki Fransız etkisini gösterir.
Almanca Kökenli Terimlerin Gecikmesi
Almanca terimlerin dilimize geçişi 2. Dünya Savaşı sonrasına kadar gecikmiştir. Bunun temel nedeni, o dönemde çalışan bilim insanlarının çevirmen kullanması ve doğrudan terminolojiye hakim olamamalarıdır.
Almanca Terimlerin İkili Yapısı
Almanca kökenli terimlerin en büyük özelliği, uluslararası kullanılan tıbbi terim ile Almanca karşılığının metinlerde beraber yazılmasıdır. 'Anaemia' ve 'Thorax' gibi terimler bu şekilde dilimize yerleşmiştir.
İngilizce Kökenli Modern Terimler
Son yıllarda gerçekleşen bilimsel buluşlar ve teknolojik yenilikler İngilizce literatürde yer aldığı için, bu terimler Greko-Romen kök aranmaksızın dilimize aynen geçmektedir.

Anahtar Kavramlar

KökBir kelimenin diğer kelimelerin türetilebildiği en yalın ve temel halidir. Örneğin 'Hepato' kökü karaciğer anlamını taşır ve bu kökten türetilen terimler karaciğerle ilgili durumları ifade eder.
Ön EkBir kökün başına getirilerek kelimenin anlamını özelleştiren veya değiştiren ektir. Tıp terminolojisinde terimin yönünü veya durumunu belirlemek için kullanılır.
Son EkBir kökün sonuna eklenerek kelimeye yeni bir anlam kazandıran kısımdır. Genellikle tıbbi bir durumu, hastalığı veya işlemi ifade etmek için kullanılır.
Sistematik AnatomiVücut yapılarını sistemler (dolaşım, hareket, solunum vb.) bazında inceleyen anatomi dalıdır. Tıp terminolojisinde bu sistemlere ait organların köklerini sistematik olarak sınıflandırır.
Cephal(o)Baş bölgesini ifade eden köktür. 'Cephalalgia' teriminde olduğu gibi, baş ile ilgili ağrı veya patolojik durumları tanımlamak için kullanılır.
OsteoKemik dokusunu ifade eden köktür. Vücuttaki en sert destek dokusu olan kemikle ilgili hastalıkları (örneğin Osteoartrit) tanımlarken kullanılır.
ArthroEklem anlamına gelen köktür. İki kemiğin birleştiği hareket noktalarını ifade eder ve eklemle ilgili cerrahi işlemlerde (örneğin Artrodez) temel alınır.
ChondroKıkırdak dokusunu ifade eden köktür. Kemikten daha esnek ve yarı taşıyıcı olan bu dokunun iltihaplanması 'Kondrit' olarak adlandırılır.
MyoKas veya adale anlamına gelen köktür. Kasılma ve gerilme gücü sağlayan dokularla ilgili terimlerin (örneğin EMG) oluşturulmasında kullanılır.
DermaDeri veya cilt anlamına gelen köktür. Deri hastalıklarını inceleyen bilim dalı olan 'Dermatoloji' bu kökten türetilmiştir.
RhinoBurun anlamına gelen köktür. Burun ile ilgili anatomik yapıları veya hastalıkları tanımlamak için kullanılır (örneğin Paranazal).
BronchoSoluk borusunun akciğerlere açılan dallarını ifade eden köktür. Bu yapıların iltihaplanması 'Bronşit' olarak tanımlanır.

Diğer Önemli Bilgiler

Cephaloplegia Tanımı

Baş ve yüz kaslarının felç durumunu ifade eden bir terimdir. 'Cephal' (baş) ve 'plegia' (felç) köklerinin birleşimiyle oluşmuştur.

Thoracentesis İşlemi

Göğüs duvarından özel bir iğne yardımıyla girilerek plevra boşluğundan sıvı çekilmesi işlemidir. 'Thorac' (göğüs) kökünden türetilmiştir.

Osteoartrit (OA) Nedir?

Halk arasında kireçlenme olarak bilinen, eklemlerdeki kıkırdak yıkımına bağlı oluşan ağrı ve tutuklukla seyreden bir hastalıktır.

Artrodez İşlemi

Ameliyatla eklem kıkırdaklarının ortadan kaldırılarak eklemin tespit edilmesi ve hareketin kısıtlanması işlemidir.

EMG (Elektronöromiyografi)

Sinirler ve kaslardan alınan elektriksel sinyallerin yazdırılması işlemidir. 'Myo' (kas) kökü bu terimin temel bileşenlerinden biridir.

Sınavda Dikkat Et

  • Köklerin anlamlarını ezberlerken mutlaka örnek terimlerle eşleştirin; bu, sınavda terimin hangi sistemle ilgili olduğunu anlamanızı sağlar.
  • Fransızca, Almanca ve İngilizce kökenli terimleri birbirinden ayırın; sınavda 'hangisi Almanca kökenli değildir' gibi sorular gelebilir.
  • Sistematik anatomi köklerinde (Osteo, Arthro, Chondro) birbirine benzeyen terimleri karıştırmamaya dikkat edin.
  • İngilizce kökenli terimlerin Greko-Romen kök içermediğini unutmayın, bu onları diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir.
  • Terimlerin son eklerini (örneğin -algia, -itis) köklerle birleştirerek anlamlandırmaya çalışın, bu mantık yürütmenizi kolaylaştırır.