← Ünite 8
Tıbbi Terminoloji

Ünite 8: İnsan Vücudunun Temel Anatomik Sistemleri

Anatomi Kelime Kökeni
Anatomi kelimesi Grekçe 'ana' (çıkarmak) ve 'tome' (kesmek) kelimelerinden türetilmiştir. İnsan vücudunun yapısını inceleyen temel tıp bilimidir.
Yetişkin İskelet Sayısı
Erişkin bir insanın iskelet sisteminde toplam 207 adet kemik bulunur. Yenidoğanlarda ise bu sayı 213'tür.
Omurga Uzunluğu
Yetişkin bir erkekte omurga uzunluğu ortalama 70 cm iken, kadınlarda bu uzunluk 60 cm civarındadır.
Mide Hacmi
Yetişkin bir insanda mide hacmi 1500-2000 cc arasındadır. Boşken J harfi şeklindedir.

Anahtar Kavramlar

AnatomiCanlıların yapısını, organların birbirleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Örneğin; insan vücudunun normal şeklini inceleyen 'Normal Anatomi' bir alt daldır.
Anatomik Duruş (Situs)Vücut tanımlamaları için kullanılan standart pozisyondur. Kişi ayakta, yüzü karşıya dönük, avuç içleri öne bakacak şekilde durur.
Median DüzlemVücudu tam ortadan geçerek sağ ve sol olarak iki eşit parçaya ayıran düşey düzlemdir.
Lokomotor SistemKemikler, eklemler ve kaslardan meydana gelen hareket sistemidir. Vücudun hareket etmesini ve desteklenmesini sağlar.
OsteolojiKemikbilimdir; kemiklerin yapısını, çeşitlerini ve fonksiyonlarını inceler. Örneğin; uzun kemiklerin (femur gibi) yapısını bu bilim dalı inceler.
ArtrolojiEklembilimdir; kemikleri birbirine bağlayan yapıları ve hareket kapasitelerini inceler. Örneğin; oynar eklemlerin hareketlerini tanımlar.
MiyolojiKasbilimdir; vücuttaki 600'den fazla iskelet kasının yapısını ve görevlerini inceler.
Sindirim KanalıAğızdan başlayıp anüste biten, besinlerin geçiş yolunu oluşturan 8-10 metre uzunluğundaki kanaldır.
Eklenti OrganlarSindirim kanalına salgı üreten organlardır. Karaciğer, pankreas ve tükürük bezleri bu gruba girer.
Gaster (Mide)Sindirim kanalının en geniş bölümüdür. Besinlerin kimyasal ve mekanik sindiriminin devam ettiği torba şeklindeki organdır.
Hepar (Karaciğer)Karın boşluğunun sağ üst kısmında yer alan, vücudun en büyük bezidir. Safra üretimi gibi hayati işlevleri vardır.
PancreasKarın arka duvarında yer alan, hem ekzokrin hem de endokrin salgı yapabilen çekil şeklinde bir organdır.
FleksiyonEklem açısının küçüldüğü bükülme hareketidir. Örneğin; kolun dirsekten bükülmesi bir fleksiyon hareketidir.
AbduksiyonUzvun vücut orta hattından uzaklaşması hareketidir. Frontal düzlem üzerinde gerçekleşir.
RotasyonVücut kısmının kendi uzun ekseni etrafında dönme hareketidir. Örneğin; başın sağa sola dönmesi.
Aksiyal İskeletBaş iskeleti, omurga ve göğüs kemiklerinden oluşan iskeletin ana merkezidir.
Apendiküler İskeletÜst ve alt ekstremitelerden (kollar ve bacaklar) oluşan iskelet bölümüdür.
Paranazal SinüsBurun boşluğuna açılan, havalı kemik boşluklarıdır. Sinus frontalis buna bir örnektir.
IngestioBesinlerin vücuda alınması sürecidir. Sindirim sisteminin ilk aşamasını oluşturur.
DefecatioSindirim kanalında sindirilemeyen atıkların vücuttan dışarı atılması işlemidir.
SitusAnatomik duruş pozisyonudur. Organların yerlerinin tanımlanmasında temel referans kabul edilir.

Diğer Önemli Bilgiler

Karaciğer Ağırlığı

Karaciğer erkeklerde 1400-1800 gram, kadınlarda ise 1200-1400 gram ağırlığındadır.

Pankreas Özellikleri

Pankreas 12-15 cm uzunluğunda, 70-100 gram ağırlığında, çekice benzeyen bir organdır.

İnce Bağırsak Uzunluğu

İnce bağırsaklar midenin sonundan başlayıp kör bağırsağa kadar uzanan 6-7 metre uzunluğunda bir yapıdır.

Kalın Bağırsak Uzunluğu

Kalın bağırsaklar yaklaşık 1,5 metre uzunluğundadır ve çekumdan başlayıp anüse kadar devam eder.

Üst Ekstremite Kemik Sayısı

Her bir üst ekstremitede 32 adet kemik bulunur, toplamda 64 adet kemik mevcuttur.

Alt Ekstremite Kemik Sayısı

Her bir alt ekstremitede 31 adet kemik bulunur, toplamda 62 adet kemik mevcuttur.

Süt Dişleri Çıkış Zamanı

Süt dişleri 6-8. aylarda çıkmaya başlar ve 2 yaşına doğru 20 adet olacak şekilde tamamlanır.

Kalıcı Diş Sayısı

Yetişkinlerde 32 adet kalıcı diş bulunur. Bunlar kesici, köpek, küçük azı ve büyük azı dişleridir.

Yemek Borusu Uzunluğu

Oesophagus (yemek borusu) yaklaşık 20-25 cm uzunluğunda kas yapılı bir kanaldır.

Farenks Uzunluğu

Yutak (farenks) yaklaşık 15 cm uzunluğundadır ve hem sindirim hem solunum sistemine hizmet eder.

Safra Kesesi Hacmi

Karaciğerin alt yüzünde yer alan safra kesesi (vesica felleae) 30-60 cc hacme sahiptir.

Sınavda Dikkat Et

  • Anatomik duruş (situs) tanımını ezberleyin; sınavda organların yerini belirleyen temel referans budur.
  • Düzlemler (median, sagittal, frontal, horizontal) ile eksenleri karıştırmayın; düzlemler vücudu böler, eksenler hareket yönünü belirler.
  • Kemik çeşitlerini (uzun, kısa, yassı vb.) örnekleriyle öğrenin; özellikle femur ve humerus'un uzun kemik olduğunu unutmayın.
  • Sindirim kanalı ile eklenti organları birbirinden ayırın; karaciğer ve pankreas kanalın bir parçası değil, eklenti organıdır.
  • Sayısal verilere (kemik sayısı, mide hacmi, karaciğer ağırlığı) dikkat edin; AOF sınavlarında bu tür detaylar sıkça sorulur.
  • Anatomik terimlerin Latince-Türkçe karşılıklarını (Brachium=Kol, Thorax=Göğüs boşluğu gibi) mutlaka çalışın.