Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Biyomedikal yaklaşım ile sosyolojik yaklaşımın insanı ve hastalıkları ele alış biçimlerini karşılaştırarak aralarındaki temel farkları açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Biyomedikal yaklaşım insanı ve hastalıkları tek etkenli, fiziksel ve klinik odaklı ele alarak bireyi toplumsal bağlamından koparır. Sosyolojik yaklaşım ise bireyin toplum içindeki etkileşimlerini, üstlendiği sosyal rolleri ve sosyal çevresini analize dahil ederek hastalığı toplumsal bir süreç olarak değerlendirir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Gündelik yaşamdan yola çıkarak 'hastalık' (disease) ve 'rahatsızlık' (illness) kavramları arasındaki farkı gösteren somut birer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Bir kişinin laboratuvar testleri ve hekim teşhisiyle diyabet hastası olduğunu öğrenmesi nesnel bir 'hastalık' (disease) durumudur. Aynı kişinin halsizlik, ağrı veya moral bozukluğu gibi kendi bedeninde hissettiği öznel şikayetler ve bu durumun sosyal yaşamına yansıması ise 'rahatsızlık' (illness) kavramına örnektir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Talcott Parsons'ın Hasta Rolü Kuramı'na göre hastanın sahip olduğu haklar ile yerine getirmesi gereken sorumlulukları listeleyerek aralarındaki dengeyi tartışınız.
Yanıt / ipucu
Hastanın hakları; normal toplumsal rollerinden geçici olarak muaf tutulmak ve hastalığından ötürü sorumlu tutulmamaktır. Sorumlulukları ise iyileşme arzusunda olmak ve hekimle iş birliği yapmaktır; bu hak ve sorumluluk dengesi hastanın sistem dışı kalmasını önleyerek toplumsal düzeni korur.
Alıştırma 4myders hazırladı
Hekimlik kurumunun toplumsal yapıda nasıl bir sosyal kontrol mekanizması olarak işlev gördüğünü Parsons'ın kuramı çerçevesinde açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Hekim, kimin meşru olarak hasta olduğuna ve kimin iyileştiğine karar veren yetkili figürdür. Teşhis koyarak bireye meşru hasta rolünü bahşeder veya iyileştiğini beyan ederek onu normal rollerine dönmeye mecbur bırakır, böylece hasta rolünün suistimal edilmesini önler.
Alıştırma 5myders hazırladı
Hasta rolünün kötüye kullanılmasıyla elde edilen 'ikincil faydalar' nelerdir? Çevrenizden veya gözlemlerinizden yola çıkarak bu duruma bir örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
İkincil faydalar; rutin sorumluluklardan kaçmak, çevredekilerin ilgisini çekmek veya maddi kazanç elde etmektir. Örneğin, bir çalışanın iş yükünden kaçınmak amacıyla gerçekte hasta olmadığı halde sahte rapor almaya çalışması bu duruma örnek gösterilebilir.
