Ünite 14: Toplumsal Değişme ve Küreselleşme — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Toplumsal değişme kavramını; evrim, gelişme, ilerleme ve çağdaşlaşma gibi kavramlardan ayıran en temel farkı açıklayarak, bu kavramların neden sosyolojik anlamda 'nötr' bir değişme kavramıyla karıştırılmaması gerektiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Toplumsal değişme yön ve değer yargısı barındırmayan nötr bir kavramken; gelişme, ilerleme ve çağdaşlaşma gibi kavramlar olumlu veya olumsuz bir istikamet ve değer yargısı içerir. Sosyolojide değişme, sadece ilişkilerdeki ve yapılardaki farklılaşmayı ifade eder, kendiliğinden bir ilerleme veya gerileme amacı taşımaz.
Alıştırma 2myders hazırladı
Max Weber'in Protestan ahlakı tezi ile Montesquieu'nün iklim teorisini göz önünde bulundurarak, toplumsal değişmeyi etkileyen 'kültürel faktörler' ile 'fiziki çevre faktörleri' arasındaki farkları örneklerle karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Fiziki çevre faktörü coğrafya, iklim ve üretim tarzı gibi maddi koşullarla değişimi şekillendirirken (örneğin dağlık bölgelerde hayvancılık yapılması); kültürel faktörler inançlar, değerler ve din yoluyla zihniyet değişimini tetikler (örneğin Protestan ahlakının rasyonel kapitalist birikimi hızlandırması).
Alıştırma 3myders hazırladı
Küreselleşmeye yönelik üç temel yaklaşımı (aşırı küreselleşmeciler, kuşkucular ve dönüşümcüler) ulus devletin geleceği ve gücü açısından karşılaştıran bir tablo hazırlayınız veya analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Aşırı küreselleşmeciler ulus devletin önemini yitirdiğini ve piyasaların politikanın yerini aldığını savunurken; kuşkucular küreselleşmenin bir efsane olduğunu ve ulus devletlerin gücünü koruduğunu iddia eder. Dönüşümcüler ise ulus devletin yok olmadığını ancak küresel pazar ve bilgi ağları nedeniyle rollerinin yeniden şekillendiğini belirtir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Küreselleşmeyi geçmişteki ekonomik enternasyonalizmden ayıran dört temel boyuttan (yeni piyasalar, yeni aletler, yeni aktörler, yeni kurallar) yola çıkarak, günümüzdeki bir akıllı telefonun üretim ve tüketim sürecini bu boyutlar çerçevesinde analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Akıllı telefon üretimi; 24 saat kesintisiz çalışan finans piyasaları (yeni piyasalar), internet ve mobil ağlar (yeni aletler), çok uluslu şirketler ve DTÖ (yeni aktörler) ile uluslararası ticaret ve fikri mülkiyet kuralları (yeni kurallar) sayesinde küresel ölçekte gerçekleşen çok boyutlu bir süreçtir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Küreselleşmenin yarattığı toplumsal riskler bağlamında, yerel kültürlerin küresel tüketim kültürüyle karşılaşması sonucu ortaya çıkan 'McDonalds' ve 'cihat' (yerel/köktenci tepki) ikilemini güncel toplumsal hareketlerden örnekler vererek değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Bu ikilem, küresel homojenleşmeye (tek tipleşmeye) karşı yerel kimliklerin, geleneklerin veya köktenci hareketlerin bir savunma mekanizması olarak yükselmesini ifade eder. Küreselleşmenin getirdiği güvensizlik ve yabancılaşma hissi, bireyleri radikal yerel aidiyetlere veya aşırı milliyetçi/neo-nazi hareketlere yönlendirebilmektedir.
