Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Sosyoloji Lisans Programı » Felsefeye Giriş

Ünite 9: Locke: İde Kavramı — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

İde — Zihnin düşündüğü nesnenin her türlü nesnesi veya içeriğidir; fizik nesnelerin zihindeki temsilleri olarak ortaya çıkar. Locke felsefesinde ideler, dış dünyadaki fizik nesnelerin zihinde yarattığı etkiler sonucunda, duyum veya düşünme yoluyla kazanılır.

Deneyimcilik (Emprizm) — Bilginin kaynağını ve temellerini duyu deneyimine dayandıran felsefi akımdır. Locke'un kurucusu olarak değerlendirildiği bu akıma göre insan zihninde doğuştan gelen hiçbir bilgi yoktur ve tüm ideler deneyimle elde edilir.

Birincil Nitelikler — Nesnelerden asla ayrılamayan, algılayan kişiden bağımsız olarak var olan nesnel özelliklerdir. Sayı, şekil, uzam ve hareket gibi matematiksel olarak ölçümlenebilen temel nitelikleri kapsar.

İkincil Nitelikler — Nesnelerin kendisinde reel olarak bulunmayan, cisimlerin birincil nitelikleri aracılığıyla bizde renk, tat, koku ve ses gibi duyumlar yaratma gücünden ibaret olan öznel niteliklerdir. Algılayana göre değişirler ve algılanmadıklarında var olamazlar.

Töz — Zihindeki idelere neden olan ve fizik dünyada duyular aracılığıyla algılanan niteliklerin arkasındaki dayanak olan varlıktır. Locke'a göre ne olduğu tam olarak bilinemeyen, ancak dolaylı akıl yürütmelerle ulaşılan bir kavramdır.

Madde — Doğada her yerde aynı ve eşbiçimli olan katı töz idesini içeren, ne olduğu tam olarak dile getirilemeyen ama duyusal algılar için kendisine ihtiyaç duyulan genel bir varlık işaretidir. Cisim kavramından daha soyut ve genel bir kapsama sahiptir.

Cisim — Madde kavramına kıyasla yer kaplama ve katılık özellikleri değişebilen, somut olarak kavrayabildiğimiz ve sözünü edebildiğimiz fiziksel nesnelerdir. Bütün cisimlerin bir maddesi vardır ancak bütün maddelerin bir cismi olduğu söylenemez.

Tabula Rasa — İnsan zihninin doğumda boş bir levha olduğunu ve üzerinin deneyimler yoluyla yazıldığını ifade eden felsefi metafordur. Locke'un deneyimci bilgi kuramının temel dayanaklarından birini oluşturur.

Temsili İlişki — Zihindeki idelerin dış dünyadaki fizik nesneleri temsil etmesi durumudur. Fizik nesneler ile zihindeki ideler arasındaki iki yönlü ilişkiden biri olup idelerin nesnelerin birer yansıması olduğunu gösterir.

Nedensel İlişki — Fizik nesnelerin, birincil nitelikleri aracılığıyla zihinde ideleri yaratması durumudur. Nesnelerden çıkan fiziki parçacıkların duyu organlarına temas etmesiyle ortaya çıkan etki-tepki zincirini ifade eder.