HititAnadolu'da Tunç Çağı'nda büyük bir imparatorluk kurmuş, kendisinden sonraki Geç Hitit krallıklarına siyasi, kültürel ve idari miras bırakmış olan medeniyettir. Bölgedeki Demir Çağı beylikleri bu büyük imparatorluğun kültürel devamlılığını temsil eder.
Geç HititHitit İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Suriye bölgesinde kurulan küçük krallıklar ve beylikler topluluğudur. Sam'al, Patin, Tabal ve Kargamış bu yapının en önemli temsilcilerindendir.
Sam’alBugünkü Gaziantep sınırlarında Zincirli Höyük'te yer alan, Asur döneminde Bit Gabbar olarak anılan bir Geç Hitit krallığıdır. Çift sur duvarlı dairevi aşağı şehri ve Fenikece-Arami yazıtlarıyla tanınır.
Patin (Unqi)Antakya ve Amuk Ovası bölgesinde yer alan, başkenti Kunalua olan bir Geç Hitit krallığıdır. Uzun süre Asur kaynaklarında haraç veren ve daha sonra eyalet haline getirilen bir siyasi yapı olarak kayıtlara geçmiştir.
TabalKapadokya bölgesinde (Kayseri, Niğde, Nevşehir, Aksaray) kurulan, güneydeki krallıklardan farklı olarak Friglerle komşu ve etkileşim içinde olan bir Geç Hitit krallığıdır. Maden işçiliği ve at yetiştiriciliğiyle öne çıkmıştır.
KargamışFırat'ın batı yakasında, ticaret yolları üzerinde yer alan ve Geç Hitit devletlerinin en önemlilerinden biri olan stratejik krallıktır. Hititlerin kuzeye açılan anahtarı konumundaydı ve MÖ 717'de Asur tarafından ele geçirilmiştir.
Bit GabbarAsur kralı Salmaneser döneminde Sam'al Krallığı'na verilen Aramice isimdir. Bu isim değişikliği, krallığın Asur egemenliğine girerek vergi ödemeye başladığı siyasi durumu ifade eder.
KunaluaPatin (Unqi) Krallığı'nın başkenti olan antik yerleşim yeridir. Asur kaynaklarında bölgeye düzenlenen seferlerin merkezinde yer alan bu başkent, zamanla Asur müdahalesine maruz kalmıştır.
OrthostatAntik yapılarda, özellikle Geç Hitit mimarisinde duvarların alt kısımlarını korumak ve süslemek amacıyla kullanılan kabartmalı veya düz taş bloklardır. Kargamış ve Sam'al kazılarında sıkça bulunmuştur.
HilakkuTabal kralı Ambaris'in Asur kralı II. Sargon'un kızıyla evlenmesi sonucunda hediye edilen bölgedir. Tabal'ın Asur imparatorluğu ile olan evlilik siyasetine somut bir örnektir.
Ya’idiSam'al bölgesinde egemenlik kurmuş olan yerel krallık hanedanlığıdır. Qaral ve oğlu Panamuva gibi kralların isimleri bu krallığa ait stellerde geçmektedir.
