Urartu DiliDoğu Anadolu'da Urartu Devleti döneminde konuşulmuş, kökeni tam olarak çözülememiş ancak Hurrice ve Doğu Kafkas dilleriyle yapısal akrabalıklar gösteren antik bir dildir. Örnek olarak kraliyet yazıtlarında kullanılan ergatif dil yapısı gösterilebilir.
Urartu Çivi YazısıUrartuların başlangıçta Asur'dan alarak kendi bünyelerine adapte ettikleri, kaya yüzeylerine, yapı kitabelerine ve tunç objelere işledikleri yazı sistemidir. Örnek olarak Van Kalesi'ndeki kaya yazıtları verilebilir.
Ergatif Dil YapısıGeçişli fiillerle kurulan cümlelerde nesnenin yalın, öznenin ise ergatif hâlde bulunduğu, Urartucanın Kafkas dilleriyle ortak özelliklerinden biri olan dilbilgisel yapıdır. Örnek olarak Urartu cümlelerindeki özne-nesne konumlandırmaları gösterilebilir.
HurriceMÖ II. bin yılda Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Suriye'de konuşulmuş olan ve Urartu dilinin en yakın akrabası kabul edilen antik dildir. Örnek olarak Urartuca ile kurulan 'teyze-yeğen' seviyesindeki dilsel bağ gösterilebilir.
Madırburç YazıtıUrartu krallığının kurucusu I. Sarduri tarafından Van Kalesi'nin doğu uç noktasındaki taş bloklar üzerine yazdırılmış, Asur dilinde kaleme alınmış en erken yazıt örneklerinden biridir. Örnek olarak Lutipri oğlu Sarduri'nin temel taşı getirme metni verilebilir.
Topzawa SteliUrartu'da Asurca ve Urartuca dillerinin birlikte kullanıldığı nadir çift dilli yazıtlardan ve stellerden biridir. Örnek olarak krallık içindeki Asurca bilen halk gruplarına hitap eden kitabeler gösterilebilir.
Kelişin SteliUrartu devletinin erken dönem yazı geleneklerini yansıtan, hem yerel dil hem de alıntı kaynak dilin kullanıldığı bilinen çift dilli stellerden biridir. Örnek olarak çivi yazısının adaptasyon sürecindeki anıtsal belgeler gösterilebilir.
Menua Kanalıİşpuini oğlu Menua tarafından Van kentine su getirmek amacıyla açtırılmış ve destek duvarı oluşturan taş blokları üzerinde çivi yazılı kitabeler barındıran büyük su yapısıdır. Örnek olarak Edremit Kadembastı mevkisindeki kanal yazıtları gösterilebilir.
SirşiniVan Kalesi'nde Menua dönemine tarihlenen, girişinin sağında ana kayaya oyulmuş yazıt sayesinde bir kraliyet ahırı olduğu anlaşılan özel yapı tipidir. Örnek olarak büyükbaş hayvanların korunmasına yönelik beddua içeren sirşini yazıtı verilebilir.
TaririahiniliMenua'nın kızı veya karısı olan Tariria için Van Gölü yakınlarında yarım daire biçimli oluşturulan bağ alanına verilen ad ve bu adın geçtiği nadir sosyal yaşam yazıtıdır. Örnek olarak 'Bu bağ Minua’nın kızı Tariria’nın(dır)' ibaresi gösterilebilir.
Tanrı HaldiUrartu panteonunun baş tanrısı olup, kralların seferlere çıkarken adını andığı ve mızrağıyla zaferler kazandığına inanılan en önemli ilahdır. Örnek olarak yazıların 'Efendi Tanrı Haldi'ye...' ibaresiyle başlaması gösterilebilir.
Beddua MetniUrartu yazıtlarının sonunda yer alan, yazıta zarar verenlerin veya tahrip edenlerin tanrılar tarafından cezalandırılacağını belirten standart lanetleme bölümüdür. Örnek olarak Haldi, Teişeba ve Şivini'nin suçluları güneş ışığından yoksun bırakmasını isteyen ifadeler verilebilir.
Resim Yazısı (İmge/Hiyeroglif)Urartularda çanak-çömlekler üzerinde eşyaları veya sahiplerini belirtmek amacıyla çivi yazısının yanı sıra sınırlı şekilde kullanılan sembolik yazı türüdür. Örnek olarak çömlek üzerindeki resim yazısı uygulamaları verilebilir.
Yapı KitabesiUrartu krallarının imar faaliyetlerini, tapınak ve sur inşaatlarını kalıcı kılmak amacıyla droit ve bazalt gibi sert taşlar üzerine kazıttıkları resmi metinlerdir. Örnek olarak Van-Ayanis Kalesi Tapınağı cephesindeki yazılı bloklar gösterilebilir.
