İnfografik
← Ünite 13
Finansal Yönetim

Ünite 13: Kısa Vadeli Finans Yönetimi

X İşletmesi Nakit Dönüşüm Süresi Örneği
Bölüm içerisindeki örnek uygulamada, X işletmesinin 2015 yılı net satışları 3.400.000 TL, satılan malın maliyeti 1.720.000 TL olarak verilmiş; hesaplamalar sonucunda ortalama tahsil süresi 12,61 gün, üretim süresi 20,16 gün, borç ödeme süresi ise 25,59 gün çıkarak net nakit dönüşüm süresi 7,18 gün olarak saptanmıştır.
Dönen Varlıkların Kapsamı
İşletme sermayesini oluşturan dönen varlıklar tablosunda hazır değerler, menkul kıymetler, ticari alacaklar, stoklar, yıllara yaygın inşaat maliyetleri ve devreden KDV gibi çeşitli kalemler bir yıldan kısa vadeli varlıklar grubu içerisinde yer alır.
Nakit İhtiyacının Üç Temel Nedeni
Finans yönetiminde işletmelerin nakit bulundurma gerekçeleri işlem yapma (günlük harcamalar), güvenlik (beklenmeyen acil giderler) ve spekülasyon (gelecekteki faiz ve fiyat avantajlarından yararlanma) olmak üzere üç temel başlık altında toplanmıştır.
Stok Düzeyini Belirleyen Faktörler
İlk madde, yarı mamül ve mamül stok düzeylerinin belirlenmesinde üretim miktarı, mevsimsellik, girdi fiyat beklentileri, depolama imkanları, grev olasılıkları ve iskontolu toplu alım fırsatları gibi çok sayıda içsel ve dışsal etmen rol oynar.

Anahtar Kavramlar

İşletme SermayesiBir işletmenin bir yıldan kısa sürede paraya çevrilebilen dönen varlıklarının tamamını ifade eden kavramdır. Hazır değerler, menkul kıymetler, ticari alacaklar ve stoklar bu kapsamda yer alır.
Net İşletme Sermayesiİşletmenin dönen varlıkları ile kısa vadeli yabancı kaynakları arasındaki farkı gösteren finansal büyüklüktür. İşletmenin likidite durumunu ve kısa vadeli borç ödeme gücünü yansıtır.
Nakit Dönüşüm SüresiNaktin üretim ve satış süreçlerini tamamlayarak tekrar nakde dönmesi için geçen ortalama gün sayısından, borçların ödenme süresinin çıkarılmasıyla bulunan süredir. Örnek olarak X işletmesinde bu süre 7,18 gün olarak hesaplanmıştır.
Alacak Devir HızıNet satışların ortalama ticari alacaklara bölünmesi suretiyle bulunan ve alacakların bir yıl içinde kaç kez tahsil edildiğini gösteren orandır. Ortalama tahsil süresinin hesaplanmasında temel girdidir.
Stok Devir HızıSatılan malın maliyetinin ortalama stoklara bölünmesiyle hesaplanan, stokların yılda kaç kez yenilendiğini gösteren orandır. Ortalama üretim süresinin tespitinde kullanılır.
Borç Devir HızıKredili alışların ortalama ticari borçlara bölünmesiyle elde edilen, ticari borçların yıl içinde kaç kez ödendiğini gösteren orandır. Ortalama borç ödeme süresinin hesaplanmasını sağlar.
Dengeli Finansman StratejisiDuran varlıklar ve sabit işletme sermayesinin uzun vadeli kaynaklarla, değişken işletme sermayesinin ise kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edildiği çalışma sermayesi stratejisidir.
İhtiyatlı Finansman StratejisiDuran varlıklarla birlikte hem sabit hem de değişken işletme sermayesinin tamamının uzun vadeli yabancı kaynak ve özkaynaklarla finanse edildiği, riskin en aza indirildiği stratejidir.
Atak Finansman StratejisiSabit ve değişken işletme sermayesinin tamamının ucuz ancak riskli olan kısa vadeli yabancı kaynaklarla, yalnızca duran varlıkların uzun vadeli kaynaklarla finanse edildiği stratejidir.
Nakit Yönetimiİşletmenin nakit giriş ve çıkışlarının zamanlıca takip edilmesi ve faaliyetlerin aksamaması için ne düzeyde nakit bulundurulması gerektiğinin planlanması sürecidir.
Kredi StandartlarıKredili satış yapılacak müşterilerin borçlarını ödeme isteğini ve ekonomik gücünü ölçmeye yarayan kriterler bütünüdür. Yüksek standartlar alacak riskini azaltırken satışları da düşürebilir.
Satıcılar Hesabıİşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından doğan, senetsiz borçların izlendiği pasif karakterli kısa vadeli yabancı kaynak kalemidir.
Borç Senetleriİşletmenin ticari faaliyetleri dolayısıyla yaptığı kredili mal ve hizmet alımlarının senede bağlanmış kısmını gösteren kısa vadeli yabancı kaynak unsurudur.
Güvenlik StoğuBeklenmeyen talep artışları veya tedarik gecikmelerine karşı üretim ve satış süreçlerinin aksamaması amacıyla işletmenin bünyesinde bulundurmak zorunda olduğu ihtiyat stokudur.
Nakit Bütçesiİşletmenin gelecekteki nakit giriş ve çıkışlarını zaman ve tutar bazında izleyerek olası nakit açığı veya fazlalarını önceden görmesini sağlayan en önemli planlama aracıdır.
Temerrüt Riskiİşletmenin vadesi gelen kısa vadeli yükümlülüklerini nakit yetersizliği veya vade uyumsuzluğu nedeniyle zamanında yerine getirememe ve borcunu ödeyememe olasılığıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Kısa Vadeli Yabancı Kaynak Unsurları

Bilançonun pasifinde yer alan kısa vadeli yabancı kaynaklar; mali borçlar, ticari borçlar, alınan avanslar, ödenecek vergi ve fonlar, borç ve gider karşılıkları ile gelecek aylara ait gelirler gibi geniş bir yelpazeyi kapsar.

A İşletmesi Sınav Verileri Analizi

Bölüm sonu sorularında kullanılan A işletmesinin 2018 yılı verilerine göre; net satışlar 1.600.000 TL, satılan malın maliyeti 820.000 TL, ticari alacaklar 70.000 TL ve stoklar 65.000 TL olarak gerçekleşerek çeşitli devir hızı ve süre hesaplamalarına baz olmuştur.

Akademik Kaynak Atıfları

Metin içerisinde işletme sermayesi yönetimi, nakit planlaması ve stok politikaları açıklanırken Ali Bülent Pamukçu'nun 1999 tarihli 'Finans Yönetimi' ve Metin Kamil Ercan ile Ünsal Ban'ın 2005 tarihli 'Değere Dayalı İşletme Finansı' eserlerinden yararlanılmıştır.

Alacak Yönetiminde Karar Noktaları

Alacak yönetiminde yöneticilerin odaklanması gereken üç temel husus; müşterilere uygulanacak kredi standartlarının sıkılığı/esnekliği, kredili satışların vadesi ve peşin ödemelerde tanınacak iskonto oranlarının belirlenmesidir.

Banka Kredileri ve Kredi Limiti

Kısa vadeli banka kredileri çalışma sermayesini finanse ederken, bankalar işletmenin kredibilitesine göre bir kredi limiti belirler ve işletme bu limitin sadece kullandığı kadarlık kısmına faiz öder.

Çalışma Sermayesi Finansman Stratejilerinin Özü

Finansman stratejileri, dönen varlıkların ne kadarının uzun vadeli (özkaynak ve uzun vadeli borç) ve ne kadarının kısa vadeli yabancı kaynaklar ile finanse edileceği sorusuna yanıt arayan yaklaşımlardır.

Satıcılar Hesabı ile Borç Senetlerinin Rolü

Ticari borçlar grubunda yer alan satıcılar hesabı senetsiz mal/hizmet alımlarını, borç senetleri ise aynı mahiyetteki senede bağlanmış borçları göstererek doğrudan işletme sermayesi finansmanı sağlar.

Nakit Dönüşüm Süresini Kısaltma Hedefi

Finans yönetiminin temel amacı, üretim ve tahsilat sürelerini kısaltıp borç ödeme süresini uzatarak nakit dönüşüm süresini minimuma indirmek ve böylece kaynakların yılda daha çok kez devretmesini sağlamaktır.

Sınavda Dikkat Et

  • Nakit dönüşüm süresi formülünü ezberleyin; sınavda tahsil ve üretim süreleri toplanırken borç ödeme süresinin çıkarıldığına dikkat edin.
  • İşletme sermayesi finansman stratejilerini (dengeli, ihtiyatlı, atak) hangi kaynağın hangi varlıkla eşleştiğine göre ayırt edebilmelisiniz.
  • Devir hızları (alacak, stok, borç) ile ilgili formüllerde pay ve payda oranlarının yer değiştirmesine (örneğin gün bulurken 365'in bölüme yazılmasına) dikkat edin.
  • İhtiyatlı finansman stratejisinde riskin olmadığını ancak yüksek maliyet nedeniyle karlılığın azaldığını unutmayın.
  • Atak stratejinin en ucuz kaynakları (kısa vadeli yabancı kaynak) kullandığı için en karlı ama temerrüt riski en yüksek strateji olduğunu karıştırmayın.
  • Satıcılar hesabının 'senetsiz', borç senetlerinin ise 'senede bağlanmış' ticari borçları temsil ettiğini ve her ikisinin de doğrudan işletme sermayesi sağladığını unutmayın.
  • Nakit bulundurma nedenlerinin (işlem, güvenlik, spekülasyon) her birinin tanımını örneklerle birlikte kavrayın, sınavda sıkça sorulmaktadır.