Ünite 4: Hukuk Kurallarının Yer, Zaman ve Anlam Bakımından Uygulanması — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Mülkilik (yerellik) ve şahsilik (kişisellik) ilkelerini kamu hukuku ve özel hukuk alanlarındaki uygulamaları açısından karşılaştırınız; hangi alanlarda hangi ilkenin baskın olduğunu örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kamu hukukunda devletin egemenliği gereği mülkilik ilkesi egemendir ve yabancılar siyasal haklardan yararlanamaz. Özel hukukta ise aile ve kişi hallerinde (evlenme, boşanma gibi) yabancılara kendi ulusal hukukunun uygulanabildiği şahsilik istisnaları görülebilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Yasaların geriye yürümezliği kuralının hukuk devleti ve hukuki güvenlik açısından neden hayati önem taşıdığını tartışınız ve bu kuralın ceza hukukundaki istisnasını belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Hukuk kurallarının ileriye dönük etki doğurması bireylerin hukuka güvenini ve istikrarını sağlar. Ancak ceza hukukunda sanığın lehine olan yeni yasanın geçmişe yürümesi (geçmişe yürüme ayrıksı durumu) bu kuralın önemli bir istisnasıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Açık yürürlükten kaldırma (ilga) ile zımni (örtülü) yürürlükten kaldırma kavramlarını aralarındaki temel farkları ve olası hukuki sonuçlarını dikkate alarak örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Açık ilga, yeni kanunda önceki kanunun açıkça yürürlükten kaldırıldığının belirtilmesidir (Örn: 743 sayılı Kanun'un kaldırılması). Zımni ilga ise yeni kanunun önceki kanunla çelişen hükümler getirerek onu örtülü olarak ortadan kaldırmasıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Yargıcın hukuk yaratma yetkisi ile bağlı olduğu sınırları açıklayarak, ceza ve vergi hukuku alanlarında bu yetkinin neden kullanılamayacağını araştırınız.
Yanıt / ipucu
Yazılı hukukta ve örf-adet hukukunda kural bulunmadığında yargıç yasa koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratır. Ancak ceza ve vergi hukukunda 'yasallık ilkesi' gereği yargıç asla hukuk yaratamaz.
Alıştırma 5myders hazırladı
Emredici hukuk kuralları ile tamamlayıcı hukuk kurallarının niteliklerini ve tarafların irade serbestisi ile olan ilişkilerini karşılaştırmalı olarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Emredici kurallar kamu düzenini korur ve taraflarca değiştirilemez; aykırı işlemler geçersizdir. Tamamlayıcı kurallar ise tarafların sözleşmede düzenlemediği boşlukları doldurur, aksinin kararlaştırılması mümkündür.