Ünite 6: Çekilişlerle İlgili Bağımlılık ve Bağımsızlık Kavramları, Olasılığın Klasik ve Frekans Tanımı, Koşullu Olasılık, Olasılık Fonksiyonu, Dağılım Fonksiyonu — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Bir torbadan yapılan iadeli ve iadesiz çekilişlerin olasılık hesaplamalarını ve olayların bağımsızlık durumlarını birbiriyle karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
İadeli çekilişlerde çekilen nesne geri konulduğundan örneklem uzayı değişmez ve olaylar bağımsız kalır. İadesiz çekilişlerde ise nesne geri konulmadığı için her adımda olasılıklar değişir ve olaylar birbirine bağımlı hale gelir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Klasik olasılık tanımı ile frekans (deneysel) olasılık tanımı arasındaki temel farkları tartışarak, hileli bir madeni paranın tura gelme olasılığını belirlemek için hangi yaklaşımı neden tercih etmeniz gerektiğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Klasik yaklaşım tüm sonuçların eş olasılıklı olduğunu varsayar; frekans yaklaşımı ise deneme sayısı arttıkça göreli sıklığın kararlı hale gelmesine dayanır. Hileli bir parada eşit olasılık geçerli olmadığından, deneysel veriler toplayarak frekans yaklaşımını kullanmak gerekir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Koşullu olasılık hesaplarken örneklem uzayında meydana gelen değişimi, 52 kartlık bir iskambil destesinden çekilen kartın kırmızı olduğu bilindiğinde As gelme olasılığı örneği üzerinden açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Koşul bilgisi, tüm örneklem uzayını (52 kart) daraltarak sadece koşulu sağlayan alt kümeye (26 kırmızı kart) indirger. Bu durumda olasılık, tüm destedeki Aslar yerine sadece kırmızı Asların (2 adet) kırmızı kart sayısına (26) oranlanmasıyla 2/26 olarak güncellenir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir fonksiyonun kesikli bir rastlantı değişkeni için geçerli bir olasılık fonksiyonu (dağılımı) olabilmesi için sağlaması gereken iki temel matematiksel şartı belirterek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
İlk şart, her bir x değeri için olasılık değerinin sıfır ile bir arasında (0 ≤ P(X=xi) ≤ 1) olmasıdır. İkinci şart ise rastlantı değişkeninin alabileceği tüm olası değerlerin olasılıkları toplamının tam olarak 1'e eşit olmasıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Hilesiz bir zar atılması deneyinde üst yüze gelen sayıların dağılım fonksiyonunun (birikimli olasılık) grafiğinin neden basamaklı (merdiven) bir yapıya sahip olduğunu ve bu fonksiyonun başlangıç ve bitiş değerlerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kesikli rastlantı değişkenlerinde olasılıklar sadece belirli tam sayılarda biriktiği için grafik bu noktalarda dikey sıçramalar yapar ve aralarda sabit kalır. Dağılım fonksiyonu en küçük değerden önce 0 ile başlar, olasılıklar biriktikçe artar ve en büyük değere ulaşıldığında kesinlikle 1 değerini alır.