Malzeme elleçleme (material handling), lojistik depo yönetiminin temelini oluşturan, ürünlerin hareket ettirilmesi, depolanması, korunması ve kontrolü ile ilgili tüm işlemleri kapsayan bir süreçtir. Bu süreç sadece bir yerden bir yere taşıma değil; mal kabul, teslim-tesellüm, paket açma, bölme, istifleme, yerleştirme, eksik tamamlama, toplama ve yükleme gibi operasyonel faaliyetlerin tamamını içerir. Amerika Malzeme Elleçleme Enstitüsü'ne göre bu süreç, doğru malzemenin doğru yere, doğru miktarda, doğru koşullarda ve doğru zamanda, en uygun yöntemle ve maliyetle ulaştırılmasını sağlayan bir sanat ve bilimdir. Depo verimliliği büyük ölçüde bu sürecin ne kadar optimize edildiğine bağlıdır. Elleçleme ekipmanları temel olarak üç ana grupta sınıflandırılır: saklama ve sipariş toplama, taşıma ve sınıflandırma, ve son olarak nakliyat. Bir işletmenin toplam lojistik giderlerinin önemli bir kısmını bu ekipmanların yönetimi ve operasyonu oluşturduğu için stratejik bir öneme sahiptir. Manuel sistemler, insan gücünün doğrudan veya çeşitli yardımcı araçlarla kullanıldığı sistemlerdir. Otomasyonun arttığı günümüzde bile bu sistemler, sundukları yüksek esneklik nedeniyle sipariş toplama süreçlerinde vazgeçilmezdir. Forkliftler, transpaletler ve çekiciler bu sistemin en temel bileşenleridir. Forkliftler, yükün dikey ve yatay hareketini sağlayan, çatallı kollara sahip istifleme makineleridir. 1-40 ton arası kapasiteye sahip olabilirler. Lastik seçimi operasyonel verimlilik için kritiktir; havalı lastikler konfor sağlarken, çivi veya metal çapak bulunan zeminlerde patlama riski nedeniyle dolgu lastik tercih edilmelidir. Direksiyonun arka tekerleklerden kumanda edilmesi, manevra kabiliyetini artırır. Transpaletler, paletli yüklerin hidrolik pompa gücüyle kaldırılarak yatay taşınmasını sağlayan, yaya veya motor gücüyle çalışan basit ama etkili araçlardır. Dar koridorlu depolarda ise 'reach truck' adı verilen özel araçlar kullanılır. Ayrıca, çekiciler (tow-tractor) vagon veya arabaları çekmek için kullanılırken, gözlü raflama sistemleri küçük parçaların manuel olarak depolanmasında tercih edilir. Otomatik sistemler (AS/RS), bilgisayar kontrollü, tekrarlayan hareketlerin yoğun olduğu depolarda kullanılan ileri teknoloji çözümlerdir. Bu sistemler, stok doğruluğunu artırır, işçilik maliyetlerini düşürür, hata payını minimize eder ve depo alanından maksimum tasarruf sağlar. Yatay ve dikey carouseller, hareketli bant sistemleri ve robotlar bu kategorinin başlıca unsurlarıdır. Carouseller, ürünlerin operatöre gelmesini sağlayan döner raf sistemleridir. Dikey carouseller metal plakaların birbirine tutturulmasıyla oluşurken, yatay carouseller motor gücüyle dönen sepet sistemleridir. Bu sistemler, özellikle yedek parça ve küçük ürünlerin hızlı toplanmasında etkilidir. Otomasyonun kurulum maliyeti, bakım giderleri ve bilgi-işlem altyapısı gereksinimi gibi dezavantajları olsa da, sağladığı enerji tasarrufu, hizmet hızı ve insan sağlığına zararlı ürünlerin güvenli depolanması gibi avantajlar, modern lojistik merkezleri için bu yatırımı zorunlu kılmaktadır. Paketleme, ürünün pazarlanması ve lojistik süreçteki güvenliği için kritik bir fonksiyona sahiptir. Pazarlama açısından paket, 'sessiz pazarlamacı'dır; markayı temsil eder ve tüketici tercihlerini doğrudan etkiler. Lojistik açıdan ise ürünün korunması, taşınması ve tanımlanması için gereklidir. Paketlemenin altı temel işlevi vardır: İçerme (ürünü bir arada tutma), Koruma (dış etkenlerden sakınma), Paylaştırma (küçük miktarlara bölme), Üniteleme (paletleme/konteynerleme), Kolaylık (kullanım kolaylığı) ve İletişim (barkod ve sembollerle tanımlama). Paket tasarımında 'kar-zarar' dengesi gözetilmelidir. Daha küçük veya hafif paketler, taşıma maliyetlerini düşürürken, birim alana daha fazla ürün sığmasını sağlar. Tasarım aşamasında standartlaştırma, geri dönüşüm, çevreci yasalar ve ürünün fiziksel özellikleri (kırılganlık, boyut vb.) göz önüne alınarak sistematik bir yaklaşım benimsenmelidir.