İnfografik
← Ünite 6
Temel Ekonomi

Ünite 6: Mikro Analizden Makro Analize Geçiş: Makro Ekonomik Yaklaşımlar

Adam Smith ve Klasik İktisat
1723-1790 yılları arasında yaşamış olan Adam Smith, 1776'da 'Milletlerin Zenginliği' eserini yayınlamıştır. Klasik iktisadi düşüncenin öncüsüdür ve 'görünmeyen el' kavramını literatüre kazandırmıştır.
1929 Büyük Ekonomik Krizi
Dünya genelinde büyük tahribata yol açan kriz, Klasik ve Neo-Klasik teorilerin yetersizliğini ortaya koymuştur. Bu kriz, Keynes'in müdahaleci iktisat anlayışının doğmasına neden olmuştur.
Keynes'in Genel Teorisi
John Maynard Keynes (1883-1946) tarafından 1936'da yayınlanan 'İstihdam, Faiz ve Para Hakkında Genel Teori' adlı eser, makroekonominin temel taşıdır.
Reaganomics
ABD Başkanı Ronald Reagan döneminde uygulanan, arz yanlı iktisat politikalarına verilen isimdir. Gelir vergisi indirimleri yoluyla üretimi artırmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kavramlar

Mikro AnalizEkonomik birimlerin (firma, hanehalkı) davranışlarını tek tek inceleyen yöntemdir. Örnek: Bir firmanın karını maksimize etmek için üretim miktarını belirlemesi.
Makro AnalizEkonominin bütününü ilgilendiren toplam büyüklükleri inceleyen yöntemdir. Örnek: Ülke genelindeki toplam işsizlik oranının analizi.
Kısmi Denge AnaliziDiğer değişkenleri sabit tutarak sadece bir piyasa veya birim üzerinde yapılan analizdir. Örnek: Diğer malların fiyatı sabitken sadece ekmek fiyatının değişimi.
Genel Denge AnaliziTüm piyasaların ve sektörlerin birbirini etkilediği bir bütünlük içinde yapılan analizdir. Örnek: Tüm mal ve faktör piyasalarının birlikte dengeye gelmesi.
Say KanunuHer arzın kendi talebini yarattığını savunan Klasik görüştür. Örnek: Bir mal üretildiğinde, üretim faktörlerine ödenen gelirle o malın satın alınması.
Tam İstihdamEkonomideki tüm üretim faktörlerinin (emek dahil) üretime katıldığı durumdur. Örnek: İşsizliğin olmadığı veya sadece doğal işsizliğin olduğu durum.
EnflasyonFiyatlar genel düzeyindeki sürekli artıştır. Örnek: Bir ekonomide mal ve hizmetlerin çoğunun fiyatının sürekli yükselmesi.
KonjonktürÜretim hacminde yaşanan kısa dönemli dalgalanmalardır. Örnek: Ekonominin büyüme ve daralma dönemleri arasında gidip gelmesi.
ResesyonToplam üretimin azaldığı daralma dönemidir. Örnek: Ekonomik büyümenin negatif olduğu veya üretim hacminin düştüğü süreç.
Devresel Akım DiyagramıHanehalkı, işletmeler, devlet ve diğer ülkeler arasındaki gelir ve harcama ilişkilerini gösteren modeldir.
Transfer ÖdemeleriDevletin karşılıksız olarak yaptığı ödemelerdir. Örnek: Şehit ailelerine yapılan yardımlar.
Para PolitikasıMerkez Bankası'nın para arzı aracılığıyla ekonomiyi yönlendirmesidir. Örnek: Faiz oranlarının değiştirilmesi.
Maliye PolitikasıDevletin vergi, harcama ve borçlanma yoluyla ekonomiye müdahalesidir. Örnek: Vergi oranlarının artırılması.
Gelirler PolitikasıÜcret ve fiyatlar üzerindeki doğrudan kontrollerdir. Örnek: Asgari ücretin devlet tarafından belirlenmesi.
Homo EconomicusKendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışan rasyonel bireydir. Örnek: Bir tüketicinin faydasını maksimize etmeye çalışması.
Para YansızlığıParanın sadece bir mübadele aracı olduğu ve reel değişkenleri etkilemediği görüşüdür. Örnek: Para arzı artışının sadece fiyatları yükseltip üretimi değiştirmemesi.
Marjinal FaydaBir birim daha fazla tüketmenin sağladığı ek faydadır. Örnek: Tüketilen ikinci elmanın sağladığı ek tatmin.
StagflasyonEkonomide durgunluk ile enflasyonun aynı anda yaşanmasıdır. Örnek: Üretimin düştüğü ancak fiyatların arttığı dönem.
Monetarist TeoriEkonomik istikrarı bozan temel unsurun para arzındaki dengesizlikler olduğunu savunan görüştür.
Rasyonel BeklentilerBireylerin hükümet politikalarını önceden tahmin ederek tepki vermesidir. Örnek: Enflasyon beklentisiyle işçilerin hemen ücret artışı istemesi.
Asimetrik BilgiKarar birimlerinin piyasa hakkında eşit bilgiye sahip olmamasıdır. Örnek: İşverenin işçinin gerçek verimliliğini tam bilememesi.

Diğer Önemli Bilgiler

Milton Friedman ve Monetarizm

1950'li yıllarda Friedman ve öğrencileri tarafından geliştirilen akımdır. Enflasyonun parasal bir olay olduğunu ve para arzının kontrol edilmesini savunur.

Sanayi Devrimi Etkisi

1750'lerden itibaren başlayan sanayi devrimi, geleneksel üretimi değiştirmiş ve Klasik iktisatçıların ekonomik kanunları arama çabalarını tetiklemiştir.

Say Kanunu (Mahreçler Kanunu)

Jean Baptiste Say (1767-1832) tarafından ortaya atılan, 'her arz kendi talebini yaratır' ilkesidir. Klasik iktisadın en önemli temel direklerinden biridir.

Avusturya Okulu

Jevons, Gossen ve Menger gibi isimlerin öncülük ettiği, marjinal fayda görüşünü iktisada kazandıran okuldur.

Lozan Okulu

Leon Walras ve Vilfredo Pareto'nun temsil ettiği, genel denge analizinin geliştirildiği iktisat okuludur.

Cambridge Okulu

Alfred Marshall ve Arthur C. Pigou'nun yer aldığı, kısmi denge analizi, tüketici rantı ve talep esnekliği kavramlarını geliştiren okuldur.

Stagflasyon Krizi

1970'lerde gelişmiş ülkelerde görülen, durgunluk ve enflasyonun bir arada olduğu krizdir. Keynesyen politikaların yetersiz kaldığı düşüncesini doğurmuştur.

Yeni Keynesyen Yaklaşım

1980'lerde ortaya çıkan, piyasaların kendiliğinden dengeye gelmediğini ve ücretlerin yapışkan olduğunu savunan akımdır.

Post Keynesyen Teori

Ekonomiyi sosyal bir alt sistem olarak gören, yatırım oranı ve gelir dağılımı gibi konulara odaklanan, Yeni Klasiklere tepki olarak doğan teoridir.

Reel Konjonktür Teorisi

Ekonomik krizlerin nedenini teknolojik değişmelerde arayan ve diğer teorilerden farklı bir bakış açısı sunan yaklaşımdır.

Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Monetaristlere göre, enflasyon para miktarındaki artışın üretimdeki artıştan daha fazla olması nedeniyle ortaya çıkan parasal bir olaydır.

Sınavda Dikkat Et

  • Mikro ve makro analiz arasındaki farkı 'ağaç ve orman' benzetmesiyle hatırlayın; mikro tek bir birimi, makro ise toplamı inceler.
  • Klasiklerin 'her arz kendi talebini yaratır' (Say Kanunu) ilkesini ve devlet müdahalesine karşı olduklarını unutmayın.
  • Keynesyen yaklaşımın 1929 krizi sonrası doğduğunu ve devletin müdahalesini savunduğunu mutlaka not edin.
  • Yeni Klasiklerin (Monetaristler, Rasyonel Beklentiler) devlet müdahalesine karşı olduğunu, Yeni Keynesyenlerin ise piyasa aksaklıklarını vurguladığını ayırt edin.
  • Stagflasyonun (durgunluk içinde enflasyon) Keynesyen politikaların yetersiz kaldığı bir dönem olduğunu hatırlayın.
  • Para politikasının Merkez Bankası, maliye politikasının hükümet tarafından yürütüldüğünü karıştırmayın.