Ünite 5: 5. Ünite: Ahlak Felsefesi — Önemli Kavramlar

İnsanların toplumsal yaşam içindeki davranışlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen, zamanla oluşan yazılı olmayan kurallar, değerler ve normlar bütünüdür.

Ahlaki değerleri, normları, eylemleri ve 'iyi-kötü' gibi kavramları felsefi bir yaklaşımla ele alan, sorgulayan ve temellendiren felsefe disiplinidir.

Ahlaki açıdan her zaman iyi ve doğru olana yönelme, dürüstlük, cesaret, adalet ve ölçülülük gibi yüksek ahlaki niteliklere sahip olma durumudur.

Ahlak felsefesinde yapılması istenen, ahlaki açıdan onaylanan, yapıcı, erdemli ve insanı mutluluğa veya ödeve ulaştıran olumlu davranıştır.

Ahlaki kurallara ve erdeme aykırı olan, yapılması yasaklanan, bencilce, yıkıcı ve ahlaki açıdan onaylanmayan olumsuz davranıştır.

İnsanın dışarıdan bir zorlama veya baskı olmaksızın, kendi iradesi ve aklı doğrultusunda seçimlerini yapabilme ve karar alabilme gücüdür.

Kişinin kendi özgür iradesiyle seçtiği ve gerçekleştirdiği eylemlerin sonuçlarını üstlenmesi, bunlara katlanması durumudur.

İnsanın kendi eylemlerini, niyetlerini ve davranışlarını ahlaki açıdan yargılama, iyi ile kötüyü ayırt etme gücünü sağlayan içsel mahkemedir.

Her olayın bir neden-sonuç ilişkisine bağlı olduğunu, insanın eylemlerinin de doğa ve toplum yasaları tarafından belirlendiğini, bu yüzden insanın özgür olmadığını savunan görüştür.

İnsan eylemlerinin önceden belirlenmediğini, insanın irade ve seçimlerinde tamamen özgür olduğunu savunan felsefi yaklaşımdır.

İnsanın ahlaki özerkliğini savunarak, kişinin bilgi, bilinç ve içsel gelişimi ölçüsünde kendi eylemlerini belirleyip özgürleşebileceğini kabul eden görüştür.

Evrendeki tüm olayların ve insan yaşamının üstün bir güç (Tanrı) tarafından önceden belirlendiğini ve insanın bunu değiştiremeyeceğini savunan kaderci yaklaşımdır.

Immanuel Kant tarafından savunulan, bir eylemin ahlaki değerini sonucuna göre değil, sadece iyi niyetle ve ödev bilinciyle yapılmış olmasına dayandıran ahlak teorisidir.

Bir eylemin ahlaki değerini, o eylemin sağladığı fayda ve mutluluk miktarıyla ölçen, en çok sayıda insana en büyük faydayı sağlamayı amaçlayan görüştür.