Bir işteki engelleri ve zorlukları yenme kararlılığıdır. Metindeki iki kardeşin bisiklete binmeyi öğrenirken defalarca düşmelerine rağmen pes etmeyip çalışmaya devam etmeleri azme örnektir.

Çalışkan olma, gayret gösterme ve işlerini aksatmadan, büyük bir istekle yerine getirme durumudur. Genç horozun her sabah herkesten önce uyanıp görevini yapması çalışkanlığını gösterir.

Başkalarına karşı saygılı, kibar, ince ve düşünceli davranma durumudur. Güvercin Tini'nin annesinden mont isterken ve serçeyle konuşurken nazik bir üslup kullanması nezakete örnektir.

Bir kişinin kendi davranışlarını, duygularını, tepkilerini ve isteklerini kontrol altında tutabilme yeteneğidir. Bireyin anlık isteklerini erteleyip yapması gereken işe odaklanmasını sağlar.

Bir kimseye veya bir şeye karşı dikkatli, özenli ve ölçülü davranmaya sebep olan sevgi ve değer verme duygusudur. Çocukların büyüklerinin sözünü dinlemesi ve onlara yardım etmesi saygının göstergesidir.

İnsanı bir şeye veya bir kimseye karşı yakın ilgi, bağlılık ve şefkat göstermeye yönelten sıcak duygudur. Şiirdeki çocuğun dedesini ve ninesini çok sevdiğini ve onlarla mutlu olduğunu belirtmesi bu duyguya örnektir.

Bir kişinin kendi üzerine düşen görevleri, rollerinin gerektirdiği işleri zamanında ve en iyi şekilde yerine getirmesidir. Horozun fırtınaya rağmen sabahları öterek herkesi uyandırması sorumluluk bilincidir.

Okuyucuya belirli bir konu hakkında bilgi vermek, onu aydınlatmak ve gerçekleri aktarmak amacıyla yazılan düz yazı türüdür. "İyilik Yap İyilik Bul" metni bu türe örnektir.

Duygu, düşünce ve hayallerin seslerin uyumlu kullanımı, ritim ve ahenkle ifade edildiği edebi metin türüdür. Kitaptaki "Büyüklerim" başlıklı metin şiir türündedir.

Yaşanmış ya da kurgulanmış olayların yer, zaman, şahıs kadrosu unsurları kullanılarak bir akış içinde anlatıldığı metin türüdür. "Nihan'ın Kardeşi" metni öyküleyici bir metindir.

Duygu ve düşüncelerini dizeler halinde, ahenkli ve estetik bir dille şiir formunda yazan sanatçıdır. "Büyüklerim" şiirini yazan Özden Akkol bir şairdir.

Şiiri oluşturan satırların her birine verilen isimdir. Şiirlerde her dize her zaman büyük harfle başlamak zorundadır.

Şiirde genellikle dört dizeden oluşan ve kendi içinde bir anlam bütünlüğü taşıyan bölümlerdir. Şiirler kıtalardan meydana gelir.

İletişimde kibarlığı, saygıyı ve sevgiyi göstermek için kullanılan "lütfen", "teşekkür ederim", "rica ederim" gibi sihirli kelimelerdir.

Kendini başkasının yerine koyarak onun duygularını, düşüncelerini ve içinde bulunduğu durumu anlamaya çalışma becerisidir. Nihan'ın kardeşinin bebeklik ihtiyaçlarını kendi bebekliğiyle kıyaslayarak anlaması empati örneğidir.

Yapılan bir güzel davranış veya yardım karşılığında hiçbir maddi ya da manevi menfaat, ödül veya karşılık beklememe durumudur.

Uzakta bulunan bir kişiye, kuruma veya arkadaşa bir şeyler iletmek, haber vermek amacıyla yazılan ve belirli kuralları (hitap, tarih, imza) olan yazılı iletişim aracıdır.

Bir yazıya veya konuşmaya başlarken seslenilen kişiye duyulan yakınlığı veya saygıyı belirtmek için kullanılan "Sevgili Arkadaşım", "Değerli Konuklar" gibi ifadelerdir.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna, sıra bildiren sayıların yanına, tarihlerin ve saatlerin yazımında aralara konulan temel noktalama işaretidir.

Cümle içinde eş görevli sözcüklerin arasına veya hitap sözcüklerinden hemen sonra kullanılan noktalama işaretidir.

Bir metin içerisinde başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözlerin başına ve sonuna konulan noktalama işaretidir.

Karşılaşılan zorluklar veya başarısızlıklar karşısında mücadeleyi bırakmak, vazgeçmek durumudur. Değerler eğitiminde pes etmemek, azimli olmakla eşdeğerdir.

Bebeklerin uyuması için anneler veya büyükler tarafından ezgiyle söylenen, rahatlatıcı ve sevgi dolu sözlü halk edebiyatı ürünüdür.

Belirli bir ana konunun alt başlıklarını, ilişkili olduğu kavramları görsel ve düzenli bir şema üzerinde gösteren öğretim aracıdır.

Bir toplumda insanların uymak zorunda oldukları davranış kuralları, iyi ve doğru davranışların bütünüdür. Güzel ahlaklı insanlar iyilikte yarışırlar.

Yurdunu, milletini büyük bir coşku ve sevgi ile sevmek, onun iyiliği ve gelişimi için fedakarca çalışmaktır.

Güç veya tehlikeli bir işe girişirken kişinin kendinde bulduğu güven ve korkusuzluk duygusudur.

Savaşta veya tehlikeli bir durumda üstün yararlıklar göstererek korkusuzca davranmaktır.

Milletin, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve yöneticilerini kendisinin seçtiği demokratik yönetim biçimidir.

Devleti kuran ve yöneten en üstün gücün doğrudan doğruya millete ait olması durumudur.

Milletin kendi geleceğine karar verme gücü ve ortaklaşa ortaya koyduğu iradedir.

Türk milletinin bağımsızlığını kazanmak için Atatürk önderliğinde yürüttüğü kurtuluş savaşı sürecidir.

Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini ve kahramanlığını simgeleyen, Mehmet Âkif Ersoy tarafından yazılan millî marştır.

Büyük sevinç ve coşkuyla yapılan, bayram havasında geçen eğlenceli kutlama ve etkinliklerdir.

Bir milletin üzerinde bağımsız olarak yaşadığı, sınırları belli olan toprak parçası, yurttur.

Zorlu bir mücadele, savaş veya yarışma sonucunda kazanılan büyük ve kalıcı başarıdır.

Bir topluluğu, kurumu veya milleti simgelemek amacıyla bestelenmiş coşkulu müzik veya şiirlerdir.

Anlamları yönünden birbirinin tam karşıtı olan, çelişen sözcüklerdir; örneğin üzgün ve mutlu gibi.

Her türlü eğitim ve öğretimin toplu olarak yapıldığı okul, eğitim kurumudur.

Tren, metro gibi demir yolu araçlarının durduğu, yolcu indirip bindirdiği durak yeridir.

Bir eylemin veya olayın hangi gerekçeyle, hangi sebeple gerçekleştiğini bildiren cümle türüdür.

Tüfeğin namlusunun ucuna takılan, yakın dövüşte kullanılan kesici ve delici çelik silahtır.

Askeri birliklere verilen, genellikle üzerinde kutsal yazılar veya semboller bulunan bayrak veya flamadır.

Bir milleti bir arada tutan, birlikte huzurlu ve güven içinde yaşamasını sağlayan ortak kültürel ve tarihi unsurlardır.

Savaşta canını ortaya koyarak çarpışan ve savaştan sağ ve zaferle dönen kahraman askerdir.

Kutsal bir ülkü, vatan veya inanç uğrunda savaşırken canını feda eden kimsedir.

Aynı toprak parçası üzerinde bir arada yaşayan, ortak bir kültürü ve değerleri paylaşan insan topluluğudur.

Bir milletin üzerinde egemen olarak yaşadığı, korumakla yükümlü olduğu vatan topraklarıdır.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konulan noktalama işaretidir.

Sevinç, acı, korku, şaşırma gibi güçlü duyguları belirten cümlelerin veya hitapların sonuna konulan işarettir.

Doğa olayları sonucunda insanların kontrolü dışında gerçekleşen, can ve mal kaybına yol açabilen büyük olaylardır. Deprem, sel ve çığ ülkemizde sıkça görülen doğal afetlere örnek olarak gösterilebilir.

Para, zaman, enerji ve tüketim maddelerini gereksiz yere harcamadan, dikkatli ve idareli kullanma işidir. Metinde Ilgın'ın harçlıklarını biriktirerek istediği oyuncağı alması tasarrufa güzel bir örnektir.

Cümlelerdeki anlatımı daha güçlü ve etkili kılmak amacıyla aralarında ortak özellik bulunan iki varlık ya da durumdan zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir. Genellikle 'gibi' veya 'kadar' edatları kullanılarak kurulur.

İsrafın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını, oluşan atık miktarının azaltılmasını ve atıkların geri dönüştürülmesini hedefleyen bir çevre yönetim felsefesidir.

Kullanım dışı kalan geri dönüştürülebilir atık malzemelerin çeşitli fiziksel veya kimyasal işlemlerden geçirilerek tekrar üretim süreçlerine dahil edilmesi sürecidir.

Bir şeyin üstünü başka bir şeyle kaplamak, örtmek veya bütünüyle bir görünüme bürünmektir. Metinde kayısı ağacının çiçeklerle kaplanması 'çiçeklere bürünmek' şeklinde ifade edilmiştir.

Tohumdan yetiştirilen, başka bir yere dikilmek veya saksıya aktarılmak üzere hazırlanan genç ve taze bitkidir. Perihan Teyze'nin çaydanlığa dikmek için aldığı küçük domates bitkileri buna örnektir.

Zanaatçıların veya sanatla uğraşan ressam, heykeltıraş gibi sanatçıların çalışmalarını yürüttükleri, üretim yaptıkları iş yeridir. Ressam Çiğdem'in fırçalarını koyduğu yer bir atölyedir.

Yaprakları oldukça güzel ve keskin kokulu olan, genellikle saksılarda süs bitkisi olarak yetiştirilen tek yıllık otsu bir bitki türüdür.

Kullanım süresi dolmuş, artık ihtiyaç duyulmayan ve doğaya veya çöp kutularına bırakılan her türlü katı, sıvı ya da gaz maddedir.

Geçmişte yaşanmış, üzerinden zaman geçmiş ve belleklerde iz bırakmış olayların yazılı veya sözlü olarak anlatılmasıdır. Günlük tutmak anıların hayatta kalmasını sağlar.

Çıplak gözle görülemeyen, ancak mikroskopla seçilebilen ve insan vücuduna girdiğinde çeşitli hastalıklara yol açabilen tek hücreli canlılardır.

Bir dağın veya tepenin herhangi bir yöne bakan eğimli yan yüzüdür. Çığ ve toprak kayması gibi afetler genellikle dik ve ağaçsız yamaçlarda meydana gelir.

Bir topluluğu oluşturan bireylerin duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine karşılıklı olarak bağlanması ve yardım etmesidir.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı olup, afetlerin önlenmesi, zararlarının azaltılması ve afet sonrasında müdahale çalışmalarının koordine edilmesinden sorumlu resmi kurumdur.

Afetlerde ve olağanüstü durumlarda ihtiyaç sahiplerine barınma, beslenme ve sağlık gibi insani yardımları ulaştıran en köklü yardım kuruluşudur.

Doğal afetlerde, dağ ve doğa koşullarında kaybolan veya kaza geçiren insanları arama ve kurtarma çalışmalarını yürüten sivil toplum kuruluşudur.

Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi olup, afet bölgelerinde her türlü medikal (tıbbi) kurtarma ve acil sağlık hizmetlerini sunan uzman ekiplerdir.

Jandarma Arama Kurtarma Timi olup, zorlu doğa koşullarında ve afetlerde arama-kurtarma faaliyetlerini icra eden askeri bir birimdir.

Cümlelere soru anlamı kazandıran ve kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılan, ancak kendinden sonra gelen eklerle bitişik yazılan ektir.

Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gerekli olan besin ögelerinin her birinden yeterli miktarlarda ve düzenli olarak tüketilmesidir.

Yolculukta, sporda veya okulda su taşımak amacıyla kullanılan, plastik şişe kullanımını azaltarak çevre korumaya katkı sağlayan kapaklı su kabıdır.

Eski ev eşyalarını, kullanılmayan malzemeleri satın alan veya satan, bunları tamir ederek yeniden ekonomiye kazandıran esnaftır.

Elindeki imkanları, parayı veya sevgiyi esirgemeden başkalarıyla paylaşan, cömertçe dağıtan kimsedir. İlkbahar doğaya kokularını cömertçe saçar.

Bir kimsenin veya bir şeyin güzelliği, üstünlüğü karşısında duyulan şaşkınlık ve büyük beğenidir. İnsanlar ilkbaharda doğaya hayran kalırlar.

Bilgiye ihtiyaç duyulduğunda bunu fark etme, ihtiyaç duyulan bilgiyi bulma, değerlendirme ve etkili bir şekilde kullanma becerisidir. Metinde kütüphanelerde araştırma yaparken bu becerinin önemi vurgulanmaktadır.

Görselleri, resimleri, grafikleri ve sembolleri okuma, yorumlama ve bunlardan anlam çıkarma yeteneğidir. Kitap kapaklarını ve metin görsellerini inceleme etkinlikleri bu beceriyi geliştirir.

Bir kişinin bildiği, anladığı ve günlük yaşamında iletişim kurarken kullandığı tüm sözcüklerin bütünüdür. Kitap okudukça kelime hazinesinin geliştiği belirtilmektedir.

Bir caminin çevresinde kütüphane, imaret, okul, hastane gibi kurumların yer aldığı yapılar topluluğudur. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi de Cumhurbaşkanlığı Külliyesi içinde yer alır.

Öğrenmek, biriktirmek veya sergilemek amacıyla bir araya getirilmiş, benzer veya aynı türden nesnelerin oluşturduğu bütündür. Kütüphanelerde özel kitap koleksiyonları bulunur.

Halk şiirleri yazan, bunları saz eşliğinde söyleyen halk şairidir. Metinde Neşet Ertaş'ın meşhur bir halk ozanı olduğu belirtilmektedir.

Eski çağlardan beri söylenegelen, olağanüstü olayları konu alan ve halkın hayal gücüyle şekillenen hikayelerdir. Neşet Ertaş'a 'Anadolu Efsanesi' ismi verilmiştir.

Çamaşır yıkarken çamaşırları dövmek için kullanılan tahta araçtır. Neşet Ertaş'ın annesi Döne Hanım'ın ona çamaşır tokacından oyuncak saz yaptığı anlatılır.

Dikkati tek bir nokta veya iş üzerinde yoğunlaştırma, zihni tamamen o konuya verme durumudur. Şapalak oyununda konsantrasyonun önemi vurgulanır.

Bir oyunda veya mücadelede sırası geldiğinde yapılan kararlı hareket ya da adımdır. Şapalak oyununda ebenin hamle yapmasından bahsedilir.

Sanat, bilim, tarih veya kültürle ilgili nesnelerin korunduğu ve halka sergilendiği yerdir. Gaziantep Oyuncak Müzesi metinde örnek olarak verilmiştir.

Yaratıcı bir düşünce veya sanat eserinin ortaya çıkmasını sağlayan içe doğuş ya da etkilenme durumudur. Kelime toplayıcısının rüyası yeni bir hikayeye ilham olmuştur.

İnsanların bir araya gelerek, yardımlaşarak ve ortak çalışarak çok daha güçlü işler başarabileceğini anlatan atasözüdür. Meslekler şiirinde bu kavrama vurgu yapılır.

Milletin kendi geleceğine kendisinin karar vermesi, yönetimde en üstün güce sahip olması durumudur. 23 Nisan'da TBMM'nin açılmasıyla ilan edilmiştir.

Çok temiz, berrak, pürüzsüz ve parıldayan cam veya su gibi maddeleri tanımlamak için kullanılan sözcüktür. Anadolu şiirinde billur ırmaklardan bahsedilir.

Kendi türünde üstün nitelikte olan, benzersiz ve hayranlık uyandıran en güzel sanat eseridir. Şiirde Anadolu'nun güzelliği şahesere benzetilir.

Bir milletin veya devletin kendi kararlarını dış baskı olmadan özgürce alabilmesi durumudur. İstiklal Marşı ve bayrağımız bağımsızlığımızın sembolüdür.

Şiirleri oluşturan satırlardan her birine verilen isimdir, mısra olarak da bilinir. İstiklal Marşı'nın dizelerinde vatan sevgisi anlatılır.

Kalabalığa hitap etmek, konuşma yapmak veya tören yönetmek için çıkılan yüksekçe yerdir. Canan'ın bayrak töreninde kürsüye çıkıp marşı okuduğu anlatılır.

Bir kimseyi veya nesneyi bakışlarını hiç ayırmadan, dikkatle ve sürekli olarak izlemek anlamına gelen deyimdir. Bayram sürprizi metninde teyzenin izlenmesini anlatır.

Büyük bir şaşkınlık, hayret veya merakla gözlerini kocaman açarak bakmak anlamına gelen deyimdir. Sürpriz mendilleri gören çocukların durumunu tanımlar.

Kanunen veya ahlaken dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, barınma ve oyun gibi hakların bütünüdür. Çocuklar Haklarıyla Var metninin temel konusudur.

Halkın yönetimde eşit haklara sahip olduğu, kararların oylama ve çoğunluk esasına göre alındığı yönetim biçimidir. Sınıf başkanlığı seçimleri demokrasinin bir örneğidir.

Kişinin kendi davranışlarının sonuçlarını üstlenmesi ve üzerine düşen görevleri yerine getirmesidir. Özgüç'ün başkanlık görevindeki sorumlulukları buna örnektir.

Daha önce bilinmeyen bir şeyi bulan, yeni yerler veya bilgiler keşfeden araştırmacı kişidir. Dil mirası koruyucusu karakteri bir kelime kâşifidir.