Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Müzik eğitiminde beden perküsyonu, bireyin kendi bedenini bir vurmalı çalgı gibi kullanarak ritimler üretmesini sağlayan, koordinasyon ve ritim duygusunu geliştiren en temel yöntemlerden biridir. Metinde yer alan 'Çağrı' adlı şarkı, söz ve müziği Mahir Dinçer'e ait olan, öğrencilerin hem bedensel hareketlerle ritim tutmasını hem de şarkı söylemesini hedefleyen bir etkinliktir. Bu etkinlikte temel amaç, öğrencilerin müzikal ritim yapısına uygun hareketler belirlemesi, eserin anlamına uygun jestler geliştirmesi ve bunları grup içinde uyumla sergilemesidir.
Etkinliğin uygulama basamaklarında öğrencilerin şarkıyı söylerken belirli noktalarda nefes almaları istenir. Metinde bu nefes alma noktaları yıldız sembolü (*) ile açıkça gösterilmiştir. Şarkının sözleri Türkiye'nin Side, Bodrum, Fethiye, Aspendos ve Ürgüp gibi tarihi ve turistik yerlerini, Akdeniz ve Ege bölgelerini ve buralardaki doğal güzellikler ile uygarlıkları konu almaktadır. Öğrencilerin şarkı söylerken çekinmeden, kendilerine güvenerek ve arkadaşlarıyla iş birliği içinde uyumlu bir şekilde hareket etmeleri beklenmektedir.
Etkinlik sonrasında öğrencilerin kendi süreçlerini değerlendirmeleri amacıyla bir Öz Değerlendirme Formu sunulmuştur. Bu formda öğrenciler; ritmik yapıya uygun hareketler belirleme, eserin anlamına uygun hareketler belirleme, ritmik yapıya uygun hareketler sergileme ve eserin anlamına uygun hareketler sergileme becerilerini 'Evet', 'Kısmen' veya 'Hayır' şeklinde derecelendirirler. Formda 'Kısmen' veya 'Hayır' olarak işaretlenen becerilerin öğretmen eşliğinde tekrar değerlendirilerek pekiştirilmesi amaçlanır.
Müzik dili, seslerin yüksekliklerini ve sürelerini ifade etmek amacıyla kullanılan özel yazı ve sembollerden oluşur. Metinde Re ile Si sesleri arasındaki notaların portre üzerindeki yerleşimi ve süre değerleri incelenmektedir. Bu kapsamda 'Birlik Nota' ve 'İkilik Nota' kavramları ile bunların sus (es) işaretleri ele alınır. Birlik nota, toplamda 4 vuruşluk bir süreyi temsil ederken, ikilik nota ise 2 vuruşluk bir süreyi temsil etmektedir.
Matematiksel bir oranla ifade etmek gerekirse, iki adet ikilik notanın süre değerlerinin toplamı (2 + 2 = 4 vuruş), bir adet birlik notanın süresine (4 vuruş) eş değerdir. Notaların seslendirilişi kadar, müzikte sessiz kalınması gereken süreleri gösteren sus işaretleri de büyük öneme sahiptir. Birlik sus işareti ile ikilik sus işareti portre üzerinde farklı konumlarda bulunarak birbirlerinden ayırt edilirler.
Portre (dizek) üzerindeki yerleşim kurallarına göre, 4 vuruşluk değerdeki 'Birlik sus' işareti portrenin 4. çizgisinin altına yapışık şekilde konulur. Buna karşılık, 2 vuruşluk değerdeki 'İkilik sus' işareti ise portrenin 3. çizgisinin üzerine oturacak şekilde konumlandırılır. Bu görsel ayrım, müzik okuryazarlığında notaların ve susların doğru sürelerde icra edilmesi için kritik bir kuraldır.
Müzikte ritmik yapıyı düzenleyen ve belirli vuruş gruplarını sınırlandıran dikey çizgilere ölçü çizgisi, bu çizgiler arasında kalan bölümlere ise ölçü adı verilir. Ölçülerin başında yer alan ölçü sayısı ise eserin ritmik karakterini belirler. Metinde yer alan 'Bilgi Kutusu' içeriğinde 4/4'lük ölçü sayısı detaylıca açıklanmıştır. 4/4'lük ölçü sayısında, her bir ölçü içerisinde toplamda dört vuruş yer alır ve bu vuruşların her biri bir adet dörtlük notanın süresine (1 vuruş) denk gelmektedir.
4/4'lük ölçü sayısı, müzik literatüründe en yaygın kullanılan zaman işaretlerinden biridir. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız okul şarkıları, askeri ve törensel marşlar, halk müziği türküleri ve popüler müzik türlerinin çok büyük bir bölümü bu ölçü yapısına göre bestelenir. Bu ölçü yapısı, düzenli ve dengeli ritmik akışıyla hem icrayı hem de dinleyicinin ritme eşlik etmesini kolaylaştırır.