Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Acil Durum ve Afet Yönetimi Önlisans Programı » Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1

Ünite 2: Türkiye’de Reform Arayışları (1839-1908) — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Tanzimat Fermanı — 3 Kasım 1839'da ilan edilen, padişahın kendi yetkilerini kanun gücüyle sınırlandırdığı ve tüm tebaaya can, mal, namus güvenliği ile kanun önünde eşitlik tanıyan tarihi belgedir.

Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye — 1838'de yeni kanun tasarıları hazırlamak ve devlet memurlarını yargılamak amacıyla kurulan, Tanzimat döneminde yasama ve yargı yetkilerini bünyesinde barındıran üst düzey kuruldur.

Meclis-i Âlî-i Tanzimat — 1854 yılında Meclis-i Vâlâ'nın yükünü hafifletmek amacıyla kurulan, sadece reformları saptamak ve yasama işlerini yürütmekle görevlendirilen uzmanlık meclisidir.

Şûra-yı Devlet — 1868 yılında kurulan, kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak ve idari uyuşmazlıkları çözmekle görevli, günümüz Danıştay'ının temelini oluşturan kurumdur.

Divan-ı Ahkâm-ı Adliye — 1868'de Şûra-yı Devlet ile birlikte kurulan ve sadece yüksek yargı işlerine bakmakla görevlendirilen, günümüz Yargıtay'ının temelini oluşturan yüksek mahkemedir.

Muhassıllık Meclisleri — 1840 yılında sancaklarda vergi miktarını belirlemek ve düzenli toplanmasını sağlamak amacıyla kurulan, üyelerinin bir kısmı seçimle belirlenen ilk yerel meclislerdir.

Vilayet Nizamnamesi — 1864 yılında taşra idaresini vilayet, sancak, kaza ve köy olarak yeniden yapılandıran ve yerel meclislerde Müslüman-gayrimüslim eşitliğini getiren idari düzenlemedir.

Kuleli Vakası — 1859 yılında İstanbul'da 'Müdafaa-i Şeriat' cemiyeti tarafından Sultan Abdülmecit'i tahttan indirip eski düzeni getirmek amacıyla düzenlenen başarısız darbe girişimidir.

Nizamiye Mahkemeleri — Tanzimat döneminde ceza ve ticaret davalarına bakmak üzere laik ilkelere göre kurulan, bünyesinde Müslüman ve gayrimüslim hakimlerin birlikte görev yaptığı karma mahkemelerdir.

Duyun-ı Umumiye — 1881 Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı'nın dış borçlarını tahsil etmek üzere yabancı alacaklılar tarafından kurulan ve devletin temel gelirlerine el koyan Genel Borçlar İdaresi'dir.

Yeni Osmanlılar — Namık Kemal, Şinasi ve Ziya Paşa gibi aydınların öncülük ettiği, meşruti yönetimi ve kişisel hürriyetleri savunan ilk muhalif siyasi ve fikri harekettir.

Kanun-ı Esasi — 23 Aralık 1876'da ilan edilen, egemenliği padişaha ait kılan ancak meclis ve anayasal düzeni başlatan Türk tarihinin ilk anayasasıdır.

Heyet-i Mebusan — Kanun-ı Esasi'ye göre üyeleri halk (erkek nüfus) tarafından seçilen, yasama görevini yürüten meclis kanadıdır.

Heyet-i Âyân — Üyeleri padişah tarafından ömür boyu görev yapmak üzere doğrudan atanan, anayasal denetim yetkisine sahip üst meclis kamarasıdır.

İttihat ve Terakki Cemiyeti — 1889'da kurulan, II. Abdülhamid yönetimine karşı mücadele ederek 1908'de II. Meşrutiyet'in ilan edilmesini sağlayan askeri ve siyasi cemiyettir.

Reval Görüşmeleri — 1908 yılında İngiltere ve Rusya arasında yapılan, Osmanlı'nın Makedonya topraklarının paylaşılması ve reform baskısını artırma kararı alınan gizli toplantıdır.

İslamcılık (İttihad-ı İslam) — II. Abdülhamid döneminde devletin resmi politikası haline getirilen, Müslüman unsurların halifelik etrafında birleştirilmesini amaçlayan fikir akımıdır.

Panslavizm — Rusya'nın Balkanlar'daki Slav kökenli halkları kendi egemenliği altında birleştirerek sıcak denizlere inmeyi amaçlayan yayılmacı politikasıdır.

Tersane Konferansı — 1876'da Balkan bunalımını görüşmek üzere İstanbul'da toplanan ve Osmanlı'dan Balkanlar'da özerklik talep eden uluslararası konferanstır.

Muharrem Kararnamesi — 20 Aralık 1881'de yayınlanan, Osmanlı Devleti'nin mali iflasını ve borçların ödenmesi için Duyun-ı Umumiye'nin kurulmasını resmileştiren belgedir.