Yargı YetkisiToplum yaşamında bireyler arasında ya da bireylerle devlet arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların, bağımsız mahkemelerce hukuki yöntemler kullanılarak çözümlenmesi işlevidir. Anayasa'ya göre bu yetki Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.
Mahkemelerin BağımsızlığıYargı organının yasama ve yürütme gibi diğer devlet erklerinin müdahalesinden, emir, talimat veya telkinlerinden uzak bir şekilde kendi anayasal yetkilerini serbestçe kullanabilmesidir. Hiçbir makam görülmekte olan bir dava hakkında mahkemelere genelge gönderemez veya tavsiyede bulunamaz.
Hâkimlik ve Savcılık TeminatıHâkim ve savcıların azlolunamayacağını, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamayacağını ve kadro kaldırılması halinde dahi özlük haklarından yoksun bırakılamayacağını garanti eden anayasal güvencedir.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK)Hâkim ve savcıların mesleğe kabul, atama, nakil, terfi, disiplin ve meslekten çıkarma gibi tüm özlük işlerini mahkemelerin bağımsızlığı esasına göre yürüten 13 üyeli anayasal kuruldur.
Yargı Düzeni (Yargı Kolu)Hukuki nitelikleri bakımından benzerlik gösteren uyuşmazlıkların, kendilerine özgü ayrı bir yargılama usulüne tabi tutulduğu ve kararlarının aynı yüksek mahkemede temyiz edildiği mahkemeler bütünüdür.
Temyizİlk derece mahkemeleri veya istinaf mercileri tarafından verilen kararların, usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bir yüksek mahkeme tarafından denetlenmesini sağlayan kanun yoludur.
Görev UyuşmazlığıAdli ve idari yargı mercilerinden en az ikisinin, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davada kendilerini aynı anda görevli veya görevsiz görmeleri durumunda ortaya çıkan yetki çatışmasıdır.
Hüküm UyuşmazlığıAdli ve idari yargı mercilerinin kesinleşmiş kararları arasında, aynı konuya ilişkin çelişki bulunması ve bu çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin imkansız hale gelmesi durumudur.
İptal Davası (Soyut Norm Denetimi)Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin veya TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil veya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılan davadır.
İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi)Görülmekte olan bir davada mahkemenin uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü Anayasa'ye aykırı bulması üzerine dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermesi usulüdür.
Yüce DivanAnayasa Mahkemesinin, Cumhurbaşkanı, bakanlar ve yüksek yargı organı üyeleri gibi üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılarken büründüğü sıfattır.
Bireysel BaşvuruKamu gücü tarafından Anayasa ve AİHS kapsamındaki temel hakları ihlal edilen bireylerin, tüm olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine başvurabilmesini sağlayan hak arama yoludur.
Olağan Kanun YoluMahkemeler tarafından verilen nihai kararların kesinleşmesini engelleyen, kararın üst mahkemelerce tekrar incelenmesini sağlayan istinaf ve temyiz mekanizmalarıdır.
SayıştayKamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetlemek ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevli anayasal hesap mahkemesidir.
