Ünite 2: Osmanlı İmparatorluğu’nda Çalışma İlişkileri — Veri Tablosu

Osmanlı İmparatorluğu'nda Sektörlere Göre Çalışma İlişkileri

Sektör	İşgücü Yapısı	Çalışma Koşulları	Yasal Düzenlemeler	Sosyal Güvenlik ve Örgütlenme
Tarım Kesimi	Küçük üreticilik egemendir, sürekli ücretli işçi sınıfı oluşmamıştır.	1858 Arazi Kanunu ile fiili özel mülkiyet başlamıştır.	Merkezi otorite küçük toprak mülkiyetini tercih etmiştir.	Geleneksel aile içi yardımlaşma yaygındır.
Sanayi Kesimi	Geleneksel zanaatkârlar ve az sayıda fabrika işçisi vardır.	Çalışma süreleri 9-16 saattir, kadın ve çocuk istihdamı yoğundur.	Mecelle (1869-1876) iş ilişkilerini kira sözleşmesi saymıştır.	Lonca teavün sandıkları tasfiye olmuştur, sendika yasaktır.
Hizmetler Kesimi	Demiryolu, liman ve bankacılıkta çalışan işçi kitleleri.	Yabancı sermayeli altyapı yatırımlarında yoğunlaşmıştır.	1909 Tatil-i Eşgal Kanunu ile grev hakkı kısıtlanmıştır.	Demiryolu çalışanları için sınırlı tekaüt sandıkları kurulmuştur.
Madencilik Kesimi	Geçici çalışan 'köylü-işçi' veya 'çiftçi-madenci' profili.	Zorunlu çalıştırma (cebri amele) ve ağır iş koşulları vardır.	Dilaver Paşa (1867) ve Maadin (1869) nizamnameleri uygulanmıştır.	İşçilere barınma, tıbbi bakım ve 10 saat sınırı getirilmiştir.