Ünite 3: Çalışma Sosyolojisinde Çağdaş Yaklaşımlar — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Simpson'ın çalışma sosyolojisinin gelişiminde tanımladığı üç dönemi (1930-1960, 1960-1970 ve 1970 sonrası) odak noktaları, insan yaklaşımı ve öne çıkan teorik zeminler açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
İlk dönem Beşeri İlişkiler yaklaşımıyla çalışanı 'sosyal varlık' olarak küçük gruplarda ele alırken, ikinci dönem işlevselcilikle bireysel özellikler ve teknoloji gibi yapısal değişkenlere odaklanmıştır. Üçüncü dönem ise kitle üretiminin kriziyle 'ekonomik insan' anlayışına, emek piyasası analizlerine ve neo-Marksist eleştirilere kaymıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Douglas McGregor'un X ve Y kuramlarını temel alarak, bir yöneticinin çalışanlarına bakış açısının ve yönetim tarzının bu iki kurama göre nasıl farklılaşacağını somut iş yeri senaryolarıyla açıklayınız.
Yanıt / ipucu
X kuramını benimseyen bir yönetici çalışanları pasif gördüğü için sıkı denetim ve zorlama uygularken, Y kuramını benimseyen yönetici çalışanların yaratıcı ve öz-denetimli olduğuna inanarak sorumluluk ve özerklik verir. Bu durum iş yerindeki motivasyon ve yönetim tarzını doğrudan şekillendirir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Elton Mayo öncülüğünde gerçekleştirilen Hawthorne Deneyleri'nin sonuçlarını ve Beşeri İlişkiler Yaklaşımı'nın üç alt ekolünün (Ortodoks, Chicago ve Etkileşimci Okul) odak noktalarını değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Hawthorne Deneyleri, fiziki koşullardan ziyade sosyal faktörlerin verimlilikte belirleyici olduğunu göstererek insanı 'sosyal varlık' olarak tanımlamıştır. Ortodoks Okul örgüt içi sosyal gruplara, Chicago Okulu sınıf ve göç gibi dış faktörlere, Etkileşimci Okul ise iletişim süreçlerine odaklanır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Harry Braverman'ın Emek Süreci Teorisi'nde yer alan 'vasıfsızlaştırma' ve 'denetim' kavramlarını göz önüne alarak, kapitalist üretim süreçlerinde yönetimin işçiler üzerindeki hakimiyet kurma yöntemlerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Emek Süreci Teorisi, sermayenin vasıflı işçiye olan bağımlılığını azaltmak amacıyla işleri vasıfsızlaştırdığını ve denetimi yönetime devrettiğini savunur. Bu süreçte denetim, rıza ve direniş mekanizmaları üzerinden emek ile sermaye arasındaki güç ilişkileri biçimlenir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Mark Granovetter'ın Yeni İktisat Sosyolojisi kapsamındaki 'gömülülük' (embeddedness) kavramını açıklayarak, iktisadi faaliyetlerin toplumsal ağlarla ilişkisini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Gömülülük kavramı, iktisadi eylemlerin soyut piyasa kurallarından ziyade aile, arkadaşlık ve sosyal ağlar gibi toplumsal ilişkilerin içine yerleşik olduğunu savunur. Ağ teorisi çerçevesinde iktisadi kararlar ve ilişkiler bu sosyal bağlar üzerinden yürütülür.
