Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
TBMM Başkanlığı seçiminde uygulanan dört turlu usulü inceleyerek, her bir turda aranan çoğunluk oranlarını ve bu usulün neden kademeli olarak kolaylaştırıldığını tartışınız.
Yanıt / ipucu
İlk iki turda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (400 oy), üçüncü turda salt çoğunluk (301 oy) aranır; son turda ise en çok oy alan iki adaydan en fazla oyu alan seçilir. Bu kademeli sistem, Meclisin başkansız kalarak kilitlenmesini önlemek ve mutlaka bir başkan seçilmesini güvence altına almak için tasarlanmıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Siyasi parti gruplarının Meclis çalışmalarındaki yetkilerini ve anayasal sınırlarını karşılaştırarak, yapamayacakları işlemlerin gerekçelerini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Siyasi parti grupları komisyonlarda temsil edilme, genel görüşme açma ve iptal davası açma gibi geniş yetkilere sahipken; Meclis Başkanlığına aday gösteremezler ve yasama dokunulmazlığı konusunda görüşme yapıp karar alamazlar. Bu yasaklar, Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak ve milletvekillerinin yasama dokunulmazlığı süreçlerinde parti baskısı altında kalmadan bireysel iradeleriyle hareket etmelerini sağlamak amacıyla getirilmiştir.
Alıştırma 3myders hazırladı
TBMM'nin tatilde veya ara vermede olduğu bir dönemde, acil bir durum karşısında Meclisin nasıl toplantıya çağrılabileceğini senaryolaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Meclis tatildeyken acil bir durumda Cumhurbaşkanı veya TBMM Başkanı doğrudan doğruya Meclisi toplantıya çağırabilir. Ayrıca, en az 120 milletvekilinin (üye tamsayısının beşte biri) yazılı istemi üzerine TBMM Başkanı, takdir yetkisi olmaksızın Meclisi derhal toplantıya çağırmak zorundadır.
Alıştırma 4myders hazırladı
TBMM Genel Kurulunda oylamaya sunulan bir kanun teklifi için 250 milletvekilinin katıldığı bir oturumda karar yeter sayısının nasıl hesaplanacağını formüle ederek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Anayasaya göre karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151'den az olamaz. 250 milletvekilinin katıldığı oturumda salt çoğunluk 126 olsa dahi, anayasal alt sınır olan en az 151 kabul oyu aranır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Meclis araştırması ile Meclis soruşturması mekanizmalarını amaç, yöntem ve hukuki sonuçları açısından karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Meclis araştırması belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulur, cezai bir sonuç doğurmaz ve en az 20 milletvekiliyle istenebilir. Meclis soruşturması ise Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğunu araştırır, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla istenir ve üçte iki çoğunlukla Yüce Divana sevk ve görevin sona ermesi gibi ağır hukuki sonuçlar doğurabilir.
