← Ünite 6
Türk Anayasa Hukuku

Ünite 6: Yasama

16 Mayıs 1996 Tarihli İçtüzük Değişikliği
12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrasında uzun süre eski içtüzük hükümleri uygulanmış, nihayet 16.05.1996 tarihli ve 424 sayılı TBMM Kararı ile Anayasa'ya uygun yeni İçtüzük kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.
Siyasi Parti Gruplarının Üye Sınırı
Anayasa'nın 95/2 maddesi uyarınca, TBMM'de bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için asgari üye sayısı 20 milletvekili olarak belirlenmiştir. Bu sayının altındaki partiler grup kuramazlar.
Meclis Başkanlığı Seçim Dönemleri
Bir yasama döneminde Meclis Başkanlığı için iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi 2 yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar (en çok 3 yıl) sürer.
Meclisin 1 Temmuz Tatil Kuralı
İçtüzüğün 5'inci maddesine göre, Danışma Kurulunun önerisi üzerine Genel Kurulca aksi bir karar alınmadığı takdirde, TBMM her yıl 1 Temmuz günü kendiliğinden tatile girer.

Anahtar Kavramlar

Başkanlık DivanıTBMM'nin yönetim organı olup; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında katılımıyla kurulur.
Siyasi Parti GrubuMeclis çalışmalarına organize katılmak amacıyla en az yirmi milletvekilinin bir araya gelerek oluşturduğu, komisyonlarda ve divanda üye oranına göre temsil edilen yapılardır.
Danışma KuruluTBMM Başkanı başkanlığında, siyasi parti grup başkanları veya başkanvekillerinden oluşan, Meclis çalışmalarının düzenlenmesi ve iş birliği için kurulmuş istişari organdır.
Kadük OlmaBir yasama döneminde sunulmuş ancak o yasama döneminin sonuna kadar sonuçlandırılamamış kanun tekliflerinin hükümsüz hale gelmesini ifade eden parlamento terimidir.
Toplantı Yeter SayısıTBMM Genel Kurulunun toplanabilmesi ve çalışabilmesi için salonda hazır bulunması gereken asgari milletvekili sayısıdır ve bu sayı üye tamsayısının üçte biri olan 200'dür.
Karar Yeter SayısıMeclisin karar alabilmesi için gereken asgari oy sayısıdır; kural olarak katılanların salt çoğunluğudur ancak hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151'den az olamaz.
Yazılı SoruMilletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara bilgi edinmek amacıyla yönelttikleri ve en geç on beş gün içinde yazılı cevap talep ettikleri denetim aracıdır.
Meclis AraştırmasıBelli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan özel bir komisyon aracılığıyla yürütülen, devlet ve ticari sırlar dışındaki alanları kapsayan inceleme faaliyetidir.
Meclis SoruşturmasıCumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar nedeniyle cezai sorumluluklarını araştıran ve Yüce Divana sevk sürecini düzenleyen denetim yoludur.
Bütçe KanunuYürütme organına belirli bir süre için kamu gelirlerini toplama ve harcama yapma izni veren, Cumhurbaşkanı tarafından sunulan ve geri gönderilemeyen özel nitelikli kanundur.
Kesin Hesap KanunuBütçe harcamalarının ve gelirlerinin bütçe kanununa uygunluğunu Sayıştay denetimi ve genel uygunluk bildirimi eşliğinde teyit ederek hükümetin ibra edilmesini sağlayan kanundur.

Diğer Önemli Bilgiler

Ara Verme Süre Sınırı

TBMM İçtüzüğü'nün 6'ncı maddesine göre ara verme, Meclis çalışmalarının 15 günü geçmemek üzere ertelenmesidir. Bu karar Danışma Kurulu görüşü alındıktan sonra Genel Kurulca oylanır.

Yazılı Soruya Cevap Süresi

Anayasa'nın 98/5 maddesine göre, yazılı soru önergeleri Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından kendilerine ulaştığı tarihten itibaren en geç 15 gün içinde cevaplandırılmak zorundadır.

Bütçe Sunumunun 75 Gün Kuralı

Anayasa'nın 161'inci maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı merkezi yönetim bütçe kanun teklifini mali yılbaşından en geç 75 gün önce Türkiye Büyük Millet Meclisine sunmakla yükümlüdür.

Sayıştayın 75 Günlük Bildirim Süresi

Sayıştay, kesin hesap kanun teklifinin Meclise sunulmasından itibaren en geç 75 gün içinde genel uygunluk bildirimini TBMM'ye sunarak bütçe denetim sürecine katılır.

Sınavda Dikkat Et

  • Meclis Başkanlığı seçim turlarındaki oy oranlarına dikkat et; ilk iki turda 400, üçüncü turda 301 oy aranır, dördüncü turda ise en çok oyu alan seçilir.
  • Siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığı hakkında görüşme yapamayacağını ve karar alamayacağını unutma, bu sınavda çok sık sorulan bir yasaktır.
  • Meclis araştırması komisyonunun 'devlet sırları' ve 'ticari sırlar' hakkında bilgi isteyemeyeceğini aklında tut, bu istisna doğrudan soru olarak gelebilir.
  • Bütçe Kanunu'nun Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilemeyen tek kanun olduğunu ve milletvekillerinin bütçe görüşmelerinde gider artırıcı önerge veremeyeceğini unutma.
  • Milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu ancak bunlar hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamayacağını mutlaka bil.
  • Karar yeter sayısının alt sınırının her zaman 151 olduğunu unutma; salonda kaç kişi olursa olsun bu sayının altında karar alınamaz.