İnfografik
← Ünite 10
Eğitim Bilimine Giriş

Ünite 10: 10. Ünite - Öğretmenlik Mesleği ve Öğretmenin Nitelikleri

1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu
Bu kanunun 43. maddesinde öğretmenlik, 'Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir' şeklinde tanımlanmıştır. Ayrıca mesleğe hazırlığın genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanacağı yasal güvenceye bağlanmıştır.
Atatürk'ün 1925 Yılındaki Öğretmenlik Vurgusu
Mustafa Kemal Atatürk, 1925 yılında yaptığı konuşmada, 'Milletleri kurtaranlar yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Öğretmenden, eğiticiden yoksun bir millet henüz millet adını almak kabiliyetini kazanmamıştır' diyerek öğretmenlerin toplumsal inşadaki kurucu rolünü vurgulamıştır.
2006-2007 Öğretim Yılı Öğretmen İstatistiği
Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre, 2006-2007 öğretim yılında Türkiye'deki eğitim kurumlarında görev yapan toplam öğretmen sayısı 679.880 olarak kayıtlara geçmiştir. Bu büyük sayı, öğretmenliğin en yaygın mesleklerden biri olduğunu göstermektedir.
YÖK 1998 Öğretmen Yeterlikleri Çalışması
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından 1998 yılında yapılan çalışma ile öğretmen yeterlikleri; konu alanı, öğretme-öğrenme süreci, öğrenmeleri izleme-değerlendirme ve diğer mesleki yeterlikler olmak üzere 4 ana başlık altında toplanmıştır.

Anahtar Kavramlar

ÖğretmenÖğrencileri ile sürekli etkileşimde bulunan, yaptığı davranışlarla öğrencilerine yol gösteren, istenen amaçları öğrencilere kazandırmak için eğitim programlarını uygulayan, kalıcı öğrenmeler sağlamak için çeşitli yöntem ve teknikleri kullanan ve değerlendirme yapan kişidir.
ÖğretmenlikEğitim alanı ile ilgili sosyal, kültürel, bilimsel ve teknolojik boyutlara sahip; alandaki özel uzmanlık bilgi ve becerisini temel alan, akademik çalışma ve mesleki formasyon gerektiren profesyonel bir uğraşı alanıdır.
YeterlikBir mesleğin başarılı bir biçimde yerine getirilebilmesi için sahip olunması gereken özellikleri ifade eden, bilgi, beceri ve tutumların bütünüdür.
Pedagojik FormasyonÖğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğini icra edebilmeleri için almaları gereken, eğitim bilimi, sınıf yönetimi ve öğretim yöntemleri gibi konuları içeren mesleki hazırlık eğitimidir.
Kişisel NiteliklerÖğretmenin kişiliğinden kaynaklanan, hoşgörü, sabır, sevecenlik, esneklik ve güdüleyicilik gibi eğitimle değiştirilmesi oldukça zor olan bireysel özelliklerdir.
Mesleki NiteliklerÖğretmenin eğitim-öğretim etkinliklerini verimli yürütmesi için sahip olması gereken, planlama, yöntem kullanma, sınıf yönetimi ve değerlendirme gibi eğitim yoluyla kazandırılabilen becerilerdir.
Sınıf YönetimiÖğrencilerle etkili iletişim kurarak öğrenmeyi sağlayıcı bir sınıf ortamının oluşturulması, sınıf içi sorunların çözülmesi ve öğretimde verimliliğin artırılması becerisidir.
Öğrenci Kişilik HizmetleriÇağdaş eğitimin ayrılmaz bir boyutunu oluşturan; sosyal ve eğitsel etkinlikler, sağlık, rehberlik ve psikolojik danışma gibi öğretim ve yönetim dışındaki öğrenci odaklı destek hizmetleridir.
Öğretim Etkinliklerini PlanlamaEğitim-öğretim çalışmalarını düzensizlikten kurtarmak amacıyla, yıllık, ünite ve ders planları hazırlayarak öğretme-öğrenme sürecinin etkili ve verimli kullanılmasını sağlama sürecidir.
Çevre MühendisliğiWoolfolk'a göre öğretmenin sınıf içindeki fiziksel ve sosyal çevreyi öğrenmeyi en üst düzeye çıkaracak şekilde düzenleme, organize etme ve yönetme görevidir.
Öğrenciyi TanımaÖğretmenin öğrencinin tüm gelişim özelliklerini, ilgi, istek ve gereksinimlerini bilmesi; geldiği ailenin ve çevrenin sosyo-kültürel ve ekonomik özelliklerini tanıması yeterliğidir.
Program ve İçerik BilgisiÖğretmenin Türk Milli Eğitim Sisteminin dayandığı temel değer ve ilkeler ile kendi özel alan öğretim programının yaklaşım, amaç, hedef ve tekniklerini bilip uygulama becerisidir.
Zaman YönetimiÖğretmenin derse zamanında girip çıkması, araç-gereçleri önceden hazırlaması ve sınıftaki süreyi akademik öğrenme etkinlikleriyle verimli şekilde geçirmesi becerisidir.
Öz DeğerlendirmeÖğretmenin kendi mesleki performansını, güçlü ve zayıf yönlerini tarafsızca analiz ederek sürekli gelişim ve değişim için çaba harcaması sürecidir.

Diğer Önemli Bilgiler

MEB 2006 Öğretmenlik Genel Yeterlikleri

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2006 yılında yayımlanan dokümanla öğretmen yeterlikleri; Kişisel ve Mesleki Değerler, Öğrenciyi Tanıma, Öğretme ve Öğrenme Süreci, Öğrenmeyi İzleme, Okul-Aile-Toplum İlişkileri ve Program Bilgisi olmak üzere 6 temel alanda yapılandırılmıştır.

Woolfolk'un Sınıf İçi Rol Sınıflandırması

Eğitim psikoloğu Woolfolk (1990), öğretmenin sınıf içindeki görev ve sorumluluklarını öğretim uzmanlığı, güdüleyicilik, yöneticilik, liderlik, rehberlik, çevre mühendisliği ve model olma olmak üzere yedi farklı boyutta ele almıştır.

Öğretmenlikte Kadın İstihdamı ve Tercih Nedenleri

Öğretmenlik mesleğinin özellikle ikili öğretim yapılan okullarda yarım gün çalışma imkanı sunması ve yıllık tatil sürelerinin uzun olması, bu mesleğin kadınlar tarafından yoğun olarak tercih edilmesinde en önemli etkenlerdir.

Öğretmenlerin Sosyo-Ekonomik Kökeni

Yapılan bilimsel araştırmalar, öğretmenlik mesleğini tercih eden bireylerin çok büyük bir oranının sosyo-ekonomik açıdan orta ve ortanın altında gelire sahip ailelerden geldiğini ortaya koymaktadır.

Öğretmenlikte Meslek Değiştirme Oranı

Subaylık, doktorluk ve mühendislik gibi diğer profesyonel meslek gruplarıyla karşılaştırıldığında, öğretmenlerin maaş ve statülerinin düşük olması nedeniyle öğretmenlikten ayrılma ve başka işlere yönelme oranı oldukça yüksektir.

Çağdaş Öğretmen Profili ve Gizlilik İlkesi

Milli Eğitim Bakanlığı'nın 'Çağdaş Öğretmen Profili' belirlemelerine göre, çağdaş bir öğretmenin en kritik etik sorumluluklarından biri, öğrenci ve velilerle ilgili edindiği özel bilgileri kesinlikle gizli tutmasıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • 1739 Sayılı Kanun'un 43. maddesindeki 'özel ihtisas mesleği' ifadesini ve hazırlık bileşenlerini (genel kültür, alan eğitimi, formasyon) mutlaka ezberleyin; sınavlarda yasal tanım olarak sıkça sorulur.
  • Öğretmenin niteliklerini 'kişisel' (hoşgörü, sabır, esneklik vb.) ve 'mesleki' (planlama, yöntem, değerlendirme vb.) olarak ikiye ayırın; hangisinin hangi grupta olduğu temel soru kalıplarındandır.
  • Kişisel niteliklerin eğitimle değiştirilmesinin 'zor' olduğunu, mesleki niteliklerin ise eğitimle 'kazandırılabileceğini' unutmayın; bu ayrım çeldirici olarak kullanılır.
  • YÖK (4 başlık) ve MEB (6 başlık) yeterlik alanlarının isimlerini karıştırmamak için MEB yeterliklerindeki 'Okul, Aile ve Toplum İlişkileri' ile 'Öğrenciyi Tanıma' başlıklarına özellikle dikkat edin.
  • Woolfolk'un sınıf içi görev sınıflandırmasında geçen 'çevre mühendisliği' kavramının fiziksel ve sosyal sınıf ortamını düzenlemek anlamına geldiğini bilin.
  • Öğretmenin sınıf dışı görevleri arasında 'nöbet tutma', 'sosyal etkinlikler' ve 'veli iş birliği' olduğunu, öğretmenlik rolünün okul duvarlarıyla sınırlı olmadığını unutmayın.