Ünite 1: Türkiye’de ve Dünyada Gelişimsel Tanı ve Değerlendirme Süreci — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Gelişimsel tanı ve değerlendirme sürecinin yedi temel basamağını sırasıyla listeleyerek, 'farkına varma' ile 'gelişimsel izleme' basamaklarının süreçteki rollerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Sürecin basamakları sırasıyla; farkına varma, müracaat, tanılama, bilgi toplama, bilgilendirme/yönlendirme, destek eğitim programlarının uygulanması ve gelişimsel izlemedir. Farkına varma süreci başlatıp ilk gözlemi sağlarken, gelişimsel izleme ise sürecin sonunda uygulanan programların etkililiğini ve çocuğun zaman içindeki gelişimini değerlendirir.
Alıştırma 1myders hazırladı
Gelişimsel tanı ve değerlendirme sürecinin yedi temel basamağını göz önünde bulundurarak, 'farkına varma' ile 'tanılama' basamakları arasındaki farkları ve bu iki basamağın birbirini nasıl etkilediğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Farkına varma, aile veya öğretmen gibi çocukla doğrudan vakit geçiren kişilerin gelişimsel farklılıkları gözlemlemesiyle başlar; tanılama ise uzmanların tıbbi, psikososyal ve eğitsel yöntemlerle durumu netleştirdiği profesyonel aşamadır. Farkına varma basamağının gecikmesi veya yanlış yapılması, tanılama sürecinin de gecikmesine ya da yanlış yönlendirilmesine yol açar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Gelişimsel değerlendirmede kullanılan 'istatistiki normalite', 'ideal normalite' ve 'fonksiyonel normalite' kavramlarını günlük yaşamdan birer örnek vererek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
İstatistiki normaliteye örnek olarak bir çocuğun akranları gibi 12 aylıkken yürümeye başlaması verilebilir. İdeal normaliteye örnek olarak bir toplumun çocuktan beklediği saygılı davranış kalıpları, fonksiyonel normaliteye örnek ise çocuğun kendi potansiyeli doğrultusunda okulda psikolojik ve sosyal açıdan uyumlu ve başarılı olmasıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Normallik kavramının boyutları olan istatistiki, ideal ve fonksiyonel normaliteyi günlük yaşamdan birer çocuk davranışı örneği vererek karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
İstatistiki normaliteye örnek olarak bir çocuğun akranları gibi 12 aylıkken yürümeye başlaması (sık rastlanan durum), ideal normaliteye toplumun saygı gösterme beklentisine uygun davranması, fonksiyonel normaliteye ise çocuğun kendi potansiyeli dahilinde günlük becerilerini bağımsızca yerine getirebilmesi örnek verilebilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tıbbi, psikososyal ve eğitsel tanılama türlerinin amaçlarını ve bu tanılamaları gerçekleştiren uzmanlık alanlarını karşılaştıran bir tablo taslağı hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Tıbbi tanılama hekimler tarafından engelin derecesini ve tıbbi durumunu belirlemek için yapılır. Psikososyal tanılama uzmanlarca bireyin psikolojik durumu ve sosyal çevresini incelemek için, eğitsel tanılama ise RAM uzmanlarınca çocuğun eğitsel performansını ve eğitsel ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla yürütülür.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tanılamanın temel ilkelerinden olan 'yeterlilik ilkesi' ile 'bütünlük ilkesi'ni bir çocuk gelişimcinin değerlendirme sürecinde nasıl uygulayabileceğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çocuk gelişimci, bütünlük ilkesi gereği çocuğun sadece dil gelişimini değil, motor, sosyal-duygusal ve bilişsel gelişim alanlarının tamamını değerlendirmelidir. Yeterlilik ilkesi gereği ise çocuğun yapamadığı becerilere odaklanmak yerine, yapabildiği güçlü yönleri tespit edip destek eğitim programını bu güçlü yönlerin üzerine inşa etmelidir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Gelişimsel tanılamanın temel ilkelerinden olan 'bütünlük', 'yeterlilik' ve 'gizlilik' ilkelerinin tanı sürecinde neden hayati öneme sahip olduğunu tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bütünlük ilkesi çocuğun tüm gelişim alanlarının eksiksiz değerlendirilmesini sağlar; yeterlilik ilkesi müdahalenin çocuğun zayıf yönleri yerine güçlü yönleri üzerine inşa edilmesini destekler; gizlilik ilkesi ise aile ve çocuğun hassas bilgilerini koruyarak sürece olan güveni ve etik standartları güvence altına alır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Türkiye'de uygulanan GEDEP ile dünyada yaygın olan Head Start programlarının hedef kitlelerini ve temel amaçlarını karşılaştırarak benzer yönlerini listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Her iki program da gelişimsel açıdan risk altındaki veya dezavantajlı çocukları hedef almaktadır. Ortak amaçları, çocukların gelişimsel risklerini en erken dönemde saptamak, ebeveynleri eğitim sürecine dahil etmek ve çocukların potansiyellerini en üst düzeye çıkarmaktır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Türkiye'de uygulanan GEDEP programı ile dünyada yaygın olarak kullanılan Head Start programının hedef kitlelerini ve temel amaçlarını araştırarak benzerliklerini ortaya koyunuz.
Yanıt / ipucu
Her iki program da gelişimsel risk altındaki ve dezavantajlı çocukları hedeflemektedir. Ortak amaçları, çocukların gelişimsel risklerini en erken dönemde saptamak, aileleri eğitim sürecine dahil etmek ve çocukların potansiyellerini en üst düzeye çıkarmaktır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir okul öncesi öğretmeninin, sınıfındaki bir çocukta gelişimsel gerilikten şüphelenmesi durumunda 'isteklilik' ve 'gizlilik' ilkelerine uygun olarak atması gereken adımları planlayınız.
Yanıt / ipucu
Öğretmen öncelikle aileyle hassas bir görüşme yaparak gözlemlerini paylaşmalı ve tanılamaya başlamak için ailenin rızasını (isteklilik ilkesi) almalıdır. Bu süreçte çocuğa ve aileye ait tüm hassas bilgileri, ailenin onayı olmadan diğer veliler veya ilgisiz üçüncü şahıslarla paylaşmayarak gizlilik ilkesini korumalıdır.
