Ünite 4: Etkili İletişim ve Toplumsal Cinsiyet — Önemli Kavramlar

Toplumun ve kültürün kadın ile erkeğe yüklediği roller, sorumluluklar, davranış kalıpları ve değerler bütünüdür. Örneğin, kadının özel alanla (ev işleri), erkeğin ise kamusal alanla ilişkilendirilmesi bu kavramın bir sonucudur.

Bireyin ev dışındaki profesyonel, sosyal ve politik yaşam alanıdır. Erkeklerin bu alanda kendilerini daha rahat hissettikleri ve topluluk önünde konuşmaya daha istekli oldukları bilinmektedir.

Ev içi yaşamı, aile ilişkilerini ve kişisel dünyayı kapsayan alandır. Geleneksel olarak kadınların birincil sorumluluk alanı ve kendilerini konuşurken en rahat hissettikleri yer olarak kabul edilir.

Söylenen sözün kelime anlamının ötesinde, konuşmanın tonu, bağlamı ve ilişkisel boyutuyla iletilen dolaylı alt mesajdır. Kadınlar çatışma anlarında doğrudan konuşmak yerine sıklıkla bu yöntemi tercih ederler.

Taraflardan birinin diğerine göre daha üstün, bilgili veya denetleyici konumda olduğu hiyerarşik iletişim yapısıdır. Bir erkeğin sorun anlatan kadına hemen öğüt vermeye çalışması buna örnektir.

Tarafların eşit statüde, karşılıklı anlayış ve yandaşlık temelinde kurdukları iletişim yapısıdır. Kadınların dertleşirken birbirlerinin duygularını onaylaması simetrik bir ilişki biçimidir.

Bir kişinin diğerini fiziksel temasla yönlendirmesi veya hareket ettirmesidir. Bir erkeğin kadının sırtına hafifçe dokunarak kapıdan geçmesini sağlaması bu dokunma türüne örnektir.

İşyerinde bir veya birkaç kişi tarafından, bir çalışana yönelik olarak sistematik ve düşmanca uygulanan psikolojik taciz sürecidir. Amacı, çalışanı yıldırarak işten uzaklaştırmaktır.

Bireyin dünyayı ve olayları sadece kendi bakış açısından değerlendirmesi, başkalarının farklı algılara sahip olabileceğini düşünememesi durumudur. Çocukluk döneminde doğal olan bu durum yetişkinlikte iletişim kalitesini düşürür.

Erkekler arasında yaygın olan, rekabet, şakalaşma veya hafif mücadele içeren ancak temelinde bağ kurmayı amaçlayan iletişim ritüelidir. Kadınlar bunu genellikle gerçek bir tehdit veya saldırganlık olarak algılarlar.

Konuşma sırasında ifadelerin etkisini artırmak amacıyla kullanılan 'çok iyi', 'gerçekten güzel' gibi kelimelerdir. Kadınlar konuşmalarında erkeklere göre bu sözcüklere daha sık başvururlar.

Doğrudan bilgi veren veya kesin bir yargı bildiren cümle yapısıdır. Erkekler konuşmalarında 'Güzel bir gün!' gibi deklare edici ifadeleri daha çok tercih ederler.

Karşı taraftan onay bekleyen, kesinlik bildirmeyen cümle yapısıdır. Kadınlar iletişimde uyumu korumak için 'Güzel bir gün değil mi?' gibi onay arayan cümleleri daha sık kullanırlar.

Bireyin eşine veya partnerine toplum içinde dokunarak ilişkilerini ve bağlılıklarını gösterme davranışıdır. Bir kadının eşinin kravatını düzeltmesi veya yakasını silkelemesi bu gruba girer.

Mobbing sürecinde kurbanın işyerindeki itibarını sarsmak için dedikodu yayılması veya inançlarıyla alay edilmesi gibi davranışlardır. Çalışanın psikolojik olarak yıpratılmasında önemli bir rol oynar.

Taraflardan birinin bilgi, statü veya rol açısından üstte, diğerinin ise altta konumlandığı, eşit olmayan hiyerarşik iletişim biçimidir.

Bir kişinin diğerine nereye gitmesi veya ne yapması gerektiğini fiziksel dokunuşla göstermesidir; örneğin erkeğin kadını sırtından yönlendirerek kapıdan geçirmesi.

Toplumsal taraflar arasında etkinlikler, ilişkiler, değerler ve davranışlar bağlamında yaşanan uyuşmazlık ve anlaşmazlık durumudur.

Başkalarının bakış açılarını ve çıkarlarını göz ardı ederek, dünyayı ve olayları sadece kendi odak noktasından değerlendirme tutumudur.

Erkeklerin kamusal alanda veya topluluk önünde kendilerini ispat etmek, bilgi ve statülerini sergilemek amacıyla yaptıkları konuşma eylemleridir.

Sözsüz iletişimde kadınların daha az alan kaplamak amacıyla dirseklerini gövdeye yakın tutması, bacaklarını birleştirmesi ve kollarını kucağında toplamasıdır.

Kadınların doğrudan beyanda bulunmak yerine, 'Güzel bir gün değil mi?' örneğinde olduğu gibi karşı tarafın onayını ve uyumunu arayan cümle yapılarıdır.

Evlilik sonrası kadınların toplum içinde eşlerinin kravatını düzeltmesi veya yakasını silkelemesi gibi dokunma yoluyla gösterdikleri sahiplenici davranışlardır.