Ünite 3: Sanal İletişim — Önemli Kavramlar

Sanayi sektöründen hizmet ve bilgi sektörüne geçişin yaşandığı, temel zenginlik kaynağının ve üretim faktörünün bilgi olduğu modern toplum yapısıdır.

İnternet protokolü (TCP/IP) üzerinden ses ve görüntü aktarımı yaparak çalışan, izleyiciye yayıncıyla etkileşim kurma imkanı tanıyan yeni nesil televizyon teknolojisidir.

Bilgisayar, cep telefonu, kamera ve müzik çalar özelliklerini tek bir taşınabilir gövdede birleştiren kişisel sayısal yardımcı cihazlardır.

Birey veya grupların internet üzerinde serbestçe yazdığı, yorumların kronolojik sıra ile listelendiği ve bireyden kitleye iletişimi sağlayan internet günlükleridir.

Biyolojik cinsiyetten farklı olarak, içine doğulan kültür tarafından kadın ve erkeğe yüklenen toplumsal, kültürel, ekonomik ve davranışsal rol ve beklentilerin tümüdür. Örneğin, ataerkil toplumlarda kadının ev işleriyle, erkeğin ise dışarıda çalışmakla ilişkilendirilmesi toplumsal cinsiyet rollerinin bir sonucudur.

İletişimin gerçekleştiği, onu çevreleyen ve anlamlandıran fiziksel, sosyo-psikolojik ve zamansal ortamın bütünüdür. Bir hastane ortamında veya cenaze evinde konuşulan konular ve takınılan tavırlar, iletişim bağlamının sosyo-psikolojik boyutuna örnek gösterilebilir.

İletişim sürecinde kaynağın zihnindeki düşünce, duygu ve fikirleri ses, yazı, jest veya mimik gibi alıcı tarafından algılanabilecek sembollere ve sinyallere dönüştürmesi sürecidir. Bir yazarın fikirlerini kitaba dökmesi veya bir konuşmacının düşüncelerini kelimelere dökmesi kodlamadır.

Alıcının, kaynaktan gelen fiziksel sinyalleri, sesleri veya yazılı sembolleri kendi zihninde işleyerek yeniden anlamlı düşüncelere ve iletilere dönüştürmesi işlemidir. Bir öğrencinin ders kitabındaki yazıları okuyup yazarın ne demek istediğini kavraması kod açma sürecidir.

Alıcının, kaynaktan aldığı iletiye karşılık olarak sözel ya da sözsüz biçimde gönderdiği her türlü tepki ve geri bildirim mesajıdır. Sınıfta ders anlatan öğretmene öğrencilerin anladıklarını belirtmek için başlarını sallamaları anlık bir yansımadır.

İletişim kanalında veya ortamında meydana gelen, mesajın alıcıya net bir şekilde ulaşmasını engelleyen somut ve dışsal bozulmalardır. Bilgisayar ekranının aniden donması, gürültülü bir sokakta konuşulanların duyulmaması veya silik yazılmış bir kağıt fiziksel gürültüdür.

Katılımcıların sahip olduğu önyargılar, peşin hükümler, yanlılık ve kapalı fikirlilik gibi iletişimi ve mesajın doğru algılanmasını engelleyen zihinsel bariyerlerdir. Bir kişinin, sevmediği bir siyasetçinin haklı argümanlarını önyargısı nedeniyle doğrudan reddetmesi psikolojik gürültüdür.

Kaynak ve alıcının aynı dili konuşmaması ya da kaynağın alıcının düzeyine uygun olmayan aşırı teknik ve karmaşık bir terminoloji kullanması nedeniyle mesajın anlaşılamamasıdır. Doktorların hastalarına tıbbi Latince terimlerle teşhis açıklaması anlamsal gürültüye yol açar.

Bilgi toplumunda ön plana çıkan, bir işin veya görevin o alanda uzman, yetkin ve usta olan kişilere verilmesini savunan değer sistemidir. Bilgi toplumunda liyakat, geleneksel toplumların aksine mülk, soy ve zenginliğin önüne geçerek en önemli statü belirleyici haline gelmiştir.

İletilerin bilgisayar teknolojisiyle sayısallaştırılması (dijitalleşmesi) sonucu ortaya çıkan, etkileşimi yüksek, kullanıcıyı içerik üreticisi yapan ağ tabanlı iletişim ortamlarıdır. Akıllı telefonlar, tabletler ve sosyal ağlar geleneksel medyadan farklı olarak yeni medyanın temel araçlarıdır.

Görüntü ve ses verilerinin internet protokolü (TCP/IP) üzerinden kullanıcılara aktarılmasını sağlayan, izleyici ile yayıncı arasında çift yönlü etkileşim imkanı sunan yeni nesil televizyon teknolojisidir. Türkiye'deki Tivibu sistemi bu teknolojiye somut bir örnektir.

İnternet kullanıcılarının sadece içerik tüketmekle kalmayıp, ortaklaşa içerik ürettiği, paylaştığı ve etkileşime girdiği ikinci kuşak internet hizmetlerini tanımlayan kavramdır. Sosyal ağlar, vikiler ve bloglar kullanıcıların ortak katılımıyla şekillenen Web 2.0 uygulamalarıdır.

Web sitelerinde veya haber portallarında yapılan güncellemelerin ve yeni içeriklerin, kullanıcılar tarafından siteyi ziyaret etmeden otomatik olarak takip edilmesini sağlayan özel bir bildirim ve güncelleme sistemidir. İnternet gazetelerindeki son dakika gelişmelerinin anında ekrana düşmesi RSS ile sağlanır.

Albert Bandura tarafından geliştirilen, çocukların cinsel rolleri ve toplumsal davranışları kendi anne ve babalarını gözlemleyip model alarak, onlardan gelen olumlu/olumsuz tepkilerle öğrendiğini savunan kuramdır. Kız çocuğunun annesinin ev içi davranışlarını taklit ederek büyümesi bu kuramla açıklanır.

Jean Piaget'nin çalışmalarına dayanan, çocukların dünyayı anlamlandırma sürecinde aktif olduklarını ve önce cinsel kimlik kategorilerini zihinsel olarak kavrayıp ardından kendilerine uygun modelleri seçtiklerini savunan kuramdır. Çocuk bu kurama göre edilgen bir taklitçi değil, etkin bir bilgi işleyicidir.