Ünite 6: Sistematik Dönem II: Aristoteles — Örnekler

Aristoteles’in tabiatta bir amaçsallık, yani teleoloji bulunduğunu açıklarken verdiği örneklerden biri ördeklerin ayaklarıdır. Ördeklerin parmakları arasındaki perdeler, onların suda rahatça yüzebilmelerini sağlayan işlevsel bir amaca hizmet eder. Doğadaki bu tür nesneler ve yapılar, bilinçli bir tasarımın eseri olarak değil, kendi işlevsel ve teleolojik yapılarının gözlemlenmesiyle anlaşılır.

Platon'un aksine ruhun bedenden ayrı düşünülemeyeceğini savunan Aristoteles, bu durumu hylomorfizm kavramıyla açıklar. Ruh bedenin biçimi (morphe), beden ise ruhun maddesidir (hyle); dolayısıyla organik bir beden öldüğünde, onun canlılık sebebi olan ruhun da hayat yetisi sona erer. Bu durum, canlı olmak ile ruh sahibi olmanın aynı anlama gelmesinin somut bir ifadesidir.

Aristoteles'in Poetika eserinde ele aldığı tragedya, iyi insan eylemlerini taklit ederek izleyicide acıma ve korku duygularını uyandırır. Bu duyguların yoğun bir şekilde yaşanması, izleyicide bir arınma yani katharsis hâli meydana getirir. Sanatın bu işlevi, insan eylemlerinin taklit yoluyla hem bir anlayış edinmesini hem de duygusal bir arınma yaşamasını sağlar.