Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Zihin Felsefesi

Ünite 8: Kişisel Özdeşlik Sorunu — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Kişisel Özdeşlik — Bir kişinin zaman içinde aynı kişi olarak kalmasını, geçmişteki ve şimdiki deneyimlerinin aynı özneye ait olmasını sağlayan süreklilik durumudur. Örneğin, çocukluğumuzdaki kişi ile yaşlılığımızdaki kişinin aynı kişi olup olmadığı sorusu kişisel özdeşlik sorununun konusudur.

Kartezyen Düalizm — Descartes’ın zihin ile bedenin birbirine indirgenemez iki ayrı töz olduğunu savunan felsefi görüşüdür. Bu görüşe göre zihin, bedenin yokluğunda bile varlığını sürdürebilen maddi olmayan ve ölümsüz bir tözdür.

Ego Kuramı — Kişisel özdeşliğin maddi olmayan, ölümsüz bir ruha ve deneyimlerin gerisinde yer alan sabit bir özneye (egoya) dayandığını öne süren kuramdır. Yaşantıların bütünlüğü, bu yaşantıların aynı ego tarafından yaşanmış olmasına bağlanır.

Bundle (Yığın) Kuramı — Hume tarafından ortaya atılan ve değişmeyen kalıcı bir kendilik fikrinin yanılsama olduğunu savunan materyalist yaklaşımdır. Buna göre kişi, sadece belli bir zamandaki zihinsel izlenimlerin ve tasarımların bir araya gelmesinden ibarettir.

Bütünlük Sorunu — Bir insanın yaşamı boyunca sahip olduğu farklı duygu, düşünce, hatıra ve duyumların nasıl olup da aynı kişinin deneyimleri olarak aynı çatı altında toplanabildiğini inceleyen sorundur.

Kimlik Sorunu — Karşımızdaki bir insanın ya da kendimizin, zaman içinde değişime uğrasa bile, daha önce gördüğümüz aynı kişi olmasını sağlayan ölçütün ne olduğunu irdeleyen sorundur.

Bedensel Süreklilik Ölçütü — Kişisel özdeşliğin, kişinin doğduğu andan itibaren aynı yaşayan bedene sahip olması ve bu bedenin uzamsal varlığının kesintisiz takip edilebilmesiyle sağlandığını savunan ölçüttür.

Psikolojik Süreklilik Ölçütü — Zihinsel durumların, bellek zincirlerinin ve psikolojik özelliklerin kalıcılığı ile geçişliliğinin kişisel özdeşliği oluşturduğunu savunan görüştür. Locke, Shoemaker ve Parfit bu geleneğin önemli temsilcileridir.

Bellek Ölçütü — John Locke’un öne sürdüğü, kişisel özdeşliğin temel ölçütünün bilinç ve kişinin geçmişteki eylemlerini hatırlayabilmesi olduğunu savunan psikolojik yaklaşımdır.

Ayrık Beyin Hastası — Epilepsi tedavisinde beyin loplarını birbirine bağlayan corpus callosum dokusunun kesilmesiyle iki yarı küresi birbirinden ayrılmış hastalardır. Bu kişiler aynı anda iki farklı görsel duyuma sahip olabildikleri için tekil ego kuramlarına karşı önemli bir örnek teşkil ederler.

Bilinç — Çevrenin farkında olma, duyabilme, hissedebilme, içsel zihinsel durumlara sahip olma ve duyumlara uygun tepkiler verebilme yetisidir. John Locke bilinci, kişinin içsel zihinsel durumlarının farkında olması şeklinde tanımlamıştır.

Ayrıcalıklı Erişim (Dolaysız Farkındalık) — Kişinin kendi zihninde ve bedeninde olup bitenleri, dış gözlemcilerden farklı olarak birinci şahıs bilgisiyle dolaysız ve özel bir şekilde bilmesi durumudur. Örneğin, bir acıyı veya anıyı doğrudan hissetmek bu kapsamdadır.

Öznellik — Deneyimlerin, algıların ve zihinsel durumların belirli bir bilinçli özneye (ben’e) ait olması ve o özne tarafından kendine özgü bir şekilde yaşanması durumudur.

Yönelimsellik — Zihinsel durumların (inanmak, istemek, umut etmek vb.) zihnin dışındaki bir nesneye, duruma veya içeriğe yönelme, onu temsil etme özelliğidir.