Ünite 2: Türkiye’de Anayasa Gelişmelerine Genel Bakış — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 14 soru var.

1 / 140 doğru

Sosyal Devlet

••• toplumsal barışı ve ••• adaleti sağlamak amacıyla ••• ve ekonomik hayata aktif şekilde müdahalesini meşru ve gerekli gören ••• anlayışıdır. 1961 Anayasası ile anayasal sistemimize girmiştir.

Sosyal Devlet — Devletin toplumsal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla sosyal ve ekonomik hayata aktif şekilde müdahalesini meşru ve gerekli gören devlet anlayışıdır. 1961 Anayasası ile anayasal sistemimize girmiştir.

Meclis Hükûmeti Sistemi — Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında (mecliste) birleştiği, meclisin hükûmeti her an denetleyip düşürebildiği ancak hükûmetin meclisi feshetme yetkisinin bulunmadığı hükûmet sistemidir. 1921 Anayasası bu modeli uygulamıştır.

Hakkın Özü Güvencesi — Temel hak ve hürriyetlerin kanunla sınırlanabileceğini ancak hiçbir sebebe dayansa dahi bu sınırlamanın hakkın özüne dokunamayacağını (kullanılmasını imkansızlaştıramayacağını) öngören 1961 Anayasası ilkesidir.

Tabii Üyelik — Seçime girmeksizin, sıfat veya görev gereği doğrudan doğruya bir organa (örneğin 1961 Anayasası döneminde MBK üyelerinin Cumhuriyet Senatosu'na) üye olma durumudur.

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921) — Millî Mücadele döneminde kabul edilen, BMM Hükûmeti'nin dayandığı ilkeleri belirleyen geçiş dönemi niteliğindeki ilk yazılı anayasadır. Yasama ve yürütme yetkilerini mecliste toplayan meclis hükûmeti sistemini benimsemiştir.

Anayasanın Üstünlüğü — Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme, yargı organları ile tüm idare makamlarını ve kişileri bağlayan en üstün temel hukuk kuralı olmasıdır. 1961 Anayasası bu ilkeyi Anayasa Mahkemesi aracılığıyla güvenceye bağlamıştır.

Kurucu Meclis — Mevcut anayasal düzenin dışına çıkılarak yeni bir anayasa hazırlamak ve yürürlüğe koymak üzere kurulan olağanüstü yetkili meclistir. 1961 ve 1982 anayasalarının yapımında bu yöntem izlenmiştir.

Sert Anayasa — Değiştirilmesi normal kanunların çıkarılmasına veya değiştirilmesine kıyasla daha ağır ve zor şartlara (nitelikli çoğunluk, teklif yasağı vb.) bağlanmış olan anayasa türüdür. 1924 ve 1961 Anayasaları sert anayasalara örnektir.

Kanun Hükmünde Kararname (KHK) — Bakanlar Kurulu'na, belli yetki kanunlarına dayanarak veya olağanüstü dönemlerde parlamento onayına sunulmaksızın kanun niteliğinde düzenleme yapma yetkisi veren idari/yasama aracıdır. 1971 değişiklikleriyle 1961 Anayasası'na girmiştir.

Millî Güvenlik Konseyi (MGK) — 12 Eylül 1980 askerî müdahalesinden sonra TSK'nin emir komuta zinciri içinde yönetime el koyan Genelkurmay Başkanı ve dört kuvvet komutanından oluşan, geçici dönemde hem yasama hem yürütme yetkilerini kullanan en üst organıdır.

Yumuşak Kuvvetler Ayrılığı — Yasama, yürütme ve yargı erklerinin farklı organlara verilmekle birlikte, parlamenter rejimde yasama ve yürütme organları arasında karşılıklı etkileşim ve iş birliği (örneğin kabinenin meclisten çıkması) barındıran kuvvetler ayrılığı biçimidir.

Çoğunlukçu Demokrasi Anlayışı — Rousseau'nun genel irade görüşünden beslenen, aritmetik çoğunluğun iradesinin daima kamu iyiliğine yöneldiğini ve yanılmadığını savunan demokrasi anlayışıdır. 1924 Anayasası bu anlayışı yansıtmış ve azınlık haklarına sınırlı güvence tanımıştır.

Çoğulcu Demokrasi Anlayışı — Demokrasiyi sadece salt çoğunluk yönetimi olarak görmeyen, azınlık haklarının ve çeşitli toplumsal grupların temel haklarının çoğunluğa karşı güvence altında olduğu, iktidarın paylaşıldığı demokrasi anlayışıdır. 1961 Anayasası bu sisteme geçiş yapmıştır.

Sened-i İttifak — Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1808 yılında merkezi hükûmet ile âyan temsilcileri arasında imzalanan, Türk anayasa tarihinin ilk anayasal belgesidir. İmparatorlukta merkezi otoritenin yerel güçlerle uzlaşmasını ve yetkilerin paylaşılmasını simgeler.