Ünite 2: Türkiye’de Anayasa Gelişmelerine Genel Bakış — Veri Tablosu

Türkiye’de Anayasal Gelişmeler

Dönem / Belge	Tarih	Hükûmet / Rejim Sistemi	Temel Özellikler	Demokrasi / Hak Anlayışı
Sened-i İttifak	1808	Merkezi Hükûmet - Âyan	Osmanlı'da anayasal gelişmelerin başlangıcıdır.	İdari uzlaşı belgesidir.
Kânûn-i Esâsî	1876	Monarşi	Türk anayasa tarihinin ilk yazılı anayasasıdır.	Padişah yetkileri ağırlıklıdır.
1921 Anayasası	1921	Meclis Hükûmeti	BMM Hükûmeti sistemini ve ulusal egemenliği temellendirmiştir.	Güçler birliği esastır.
1924 Anayasası	1924	Melez / Karma Sistem	Sert anayasadır ancak yargısal denetimi (AYM) yoktur.	Çoğunlukçu demokrasi anlayışı hâkimdir.
1961 Anayasası	1961	Parlamenter Sistem	Anayasa Mahkemesi kurulmuş, kuvvetler ayrılığı benimsenmiştir.	Çoğulcu demokrasi ve sosyal devlet ilkesi vardır.
1971-1973 Değişiklikleri	1971-1973	Parlamenter Sistem	Yürütme güçlendirilmiş, temel haklar daraltılmıştır.	Muhtıra etkisiyle kısıtlamalar getirilmiştir.
1982 Anayasası Süreci	1980 Sonrası	MGK Dönemi	12 Eylül askerî müdahalesi sonrası Kurucu Meclis ile hazırlanmıştır.	Devlet otoritesini önceleyen yapı kurulmuştur.