Ünite 8: Genel Denge ve Refah Ekonomisi — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Walras Yasası

Rekabetçi genel denge modelinde $n$ sayıda farklı piyasa için $n-1$ tanesinde denge sağlanmışsa, $n$. piyasada da dengenin otomatik olarak sağlanacağını ifade eden yasadır.

Walras Yasası — Rekabetçi genel denge modelinde $n$ sayıda farklı piyasa için $n-1$ tanesinde denge sağlanmışsa, $n$. piyasada da dengenin otomatik olarak sağlanacağını ifade eden yasadır.

Refah Ekonomisinde Birinci Teorem — Tüketici tercihleri normal özelliklere sahipse ve tüketimde dışsallık yoksa, her rekabetçi piyasanın pür değişim dengesinin etkindir ve Pareto optimaldir kuralıdır. Örneğin, rekabetçi piyasada oluşan denge her zaman Pareto optimumudur.

Scitovsky Kriteri — Bir politika değişikliğinin sosyal iyileşme sayılması için hem Kaldor hem de Hicks kriterlerine uygun olması gerektiğini, yani kazananların kazancının zararından büyük olup tazmin edebileceğini ve kaybedenlerin engelleyemeyeceğini savunan kriterdir.

Asimetrik Bilgi — Piyasadaki taraflardan birinin bildiği bir bilginin diğer tarafta bulunmaması durumudur. Örneğin, sigorta şirketlerinin bireylerin risk derecelerini veya fakirliğe karşı çalışıp çalışmayacaklarını tam olarak bilememesi asimetrik bilgi sorunudur.

Piyasa Başarısızlığı — Piyasaya hiçbir müdahalenin olmadığı durumda bile piyasa gücü, dışsallıklar, kamusal mallar veya piyasaların var olmaması nedeniyle kaynak dağılımında etkinlik sağlanamaması durumudur. Örneğin, çelik fabrikasının nehre atık bırakmasıyla oluşan negatif dışsallık piyasa başarısızlığıdır.

Pareto Optimumu — Ekonomide hiç kimsenin refahını azaltmadan bir başka bireyin refahını yükseltmenin imkansız olduğu etkinlik durumudur. Örneğin, iki tüketicili bir modelde farksızlık eğrilerinin birbirine teğet olduğu noktalar Pareto optimumunu gösterir.

Pareto Üstün (Superior) Nokta — Başlangıç mal dağılımına göre hiç kimsenin refah düzeyi azaltılmadan en az bir bireyin refah düzeyinin artırabildiği noktadır. Örneğin, Edgeworth kutusunda başlangıç noktasına göre taralı alanda kalan anlaşma eğrisi üzerindeki noktalar Pareto üstündür.

İkinci En İyi Teorem (Second Best) — Pareto optimal koşulların tümü sağlanamıyorsa, bu koşullardan mümkün olduğunca çoğunun sağlanmasına yönelik isteklerin gereksiz olduğunu savunan teoremdir. Örneğin, kısıtlar nedeniyle optimal noktanın üretim imkânları üzerinde olmasına gerek yoktur, ikinci en iyi nokta farklı bir bileşimde sağlanabilir.

Anlaşma Eğrisi (Sözleşme Eğrisi) — İki tüketici için değişimin son bulduğu ve marjinal ikame oranlarının birbirine eşit olduğu Pareto optimum noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğridir. Örneğin, Edgeworth kutu diyagramında farksızlık eğrilerinin teğet noktalarının geometrik yeri anlaşma eğrisini verir.

Etkin Üretim Seti — Edgeworth kutu diyagramında eş ürün eğrilerinin birbirine teğet oldukları noktaların geometrik yeri veya üretimin anlaşma eğrisidir. Örneğin, etkin üretim seti üzerindeki her noktada girdiler X ve Y malı üretimi için etkin biçimde kullanılmaktadır.

Marjinal Dönüşüm Oranı (MRT) — Bir maldan bir birim daha fazla üretmek için öteki maldan ne kadar fedakarlık etmek gerektiğini gösteren ve üretim imkânları sınırı eğrisine çizilen teğetin eğiminin negatif işaretlisi olan orandır. Örneğin, X malı artırıldıkça vazgeçilen Y malı miktarını ifade eder.

Refah Ekonomisinde İkinci Teorem — Eğer tüketici tercihleri orijine dışbükeyse ve tüketimde dışsallıklar yoksa, her Pareto etkin dağılımın bir rekabetçi denge olarak savunulabileceğini ifade eden teoremdir. Örneğin, zenginden alınıp fakire yapılan mal transferi ve ardından sağlanan değişimle yeni bir rekabetçi dengeye ulaşılması bu teoremle açıklanır.

Üretim Etkinliği (Girdi Etkinliği) — Girdilerin malların üretimine tahsis edilmesinde, birisinin üretimini azaltmadan diğerininkini artırmanın imkansız olduğu duruma denir. Örneğin, iki mal ve iki girdi durumunda eş ürün eğrilerinin teğet olduğu noktalarda üretim etkinliği sağlanmıştır.

Hicks Kriteri — Bir politika uygulamasından zarar görenler, bu politikanın uygulanmaması için önerdikleri parasal ödemelerle kazançlı çıkanları ikna edemiyorlarsa bu durumun sosyal bir iyileşme olduğunu belirten kriterdir. Örneğin, kaybedenlerin ödeme teklifiyle kazananları durduramaması durumudur.

Rekabetçi Denge — Tüm piyasalarda arz ve talebin eşit olduğu ve tüm tüketicilerin bütçe kısıtlarını dikkate alarak faydalarını maksimize ettiği denge durumudur. Örneğin, tellalın deneme yanılma süreci sonunda piyasaların temizlendiği fiyat setinde ulaşılan denge rekabetçi dengedir.

Sosyal Fayda Fonksiyonu — Toplumun refahının, toplumdaki bireylerin (örneğin A ve B'nin) fayda düzeylerinin bir fonksiyonu olduğunu belirten ve adil gelir dağılımı tercihlerini yansıtan araçtır. Örneğin, $W = W(U_A, U_B$ şeklinde ifade edilir.

Kaldor Kriteri — Bir politikanın uygulanması sonucunda kazançlı çıkacak olanlar, zarar görenlerin kayıplarını tam olarak telafi etseler bile hala kazançlı iseler yeni durumun sosyal bir iyileşme olduğunu savunan refah kriteridir. Örneğin, tazmin ilkesine dayanan mali kazanç karşılaştırmasıdır.

Üretim İmkânları Sınırı Eğrisi (ÜİS) — Etkin üretim seti üzerindeki üretim düzeylerinin iki mal ekseninde gösterilmesiyle elde edilen ve bir malın belirli bir miktarıyla diğeriyle üretilebilecek maksimum miktarı gösteren eğridir. Örneğin, yatay eksende X, dikey eksende Y malı konularak ÜİS eğrisi çizilir.