Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İşletme Lisans Programı » Hukukun Temel Kavramları

Ünite 5: Hukuki İlişkiler ve Haklar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Objektif Hukuk — Toplum yaşamını düzenleyen, Devlet gücü ile yerine getirilen ve hukuki yaptırımla kuvvetlendirilmiş kuralların bütününü ifade eder. Öğretide kısaca 'hukuk' sözcüğü ile ifade edilir.

Subjektif Hukuk — Objektif hukukun kişilere bahşettiği yetkileri ifade eden kısmı olup, hukuk öğretisinde doğrudan 'hak' sözcüğü karşılığında kullanılmaktadır.

Kişi (Şahıs) — Hukuk düzeninde hak sahibi olabilen varlıklara verilen genel addır. Hem gerçek kişileri (insanları) hem de tüzel kişileri kapsar.

Kamu Hakları — Kamu hukukundan doğan, vatandaşların Devlet'e karşı sahip olduğu ve kişiler ile Devlet arasındaki dikey ilişkileri düzenleyen haklardır; örneğin seçme ve seçilme hakkı.

Özel Haklar — Özel hukuk kurallarından doğan, eşit durumdaki kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve genellik ilkesi gereği herkesin yararlandığı haklardır; örneğin mülkiyet hakkı.

Kişisel Kamu Hakları (Negatif Statü Hakları) — Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili, Devlet tarafından aşılamayacak özel alanını çizen ve Devlet'e karışmama ödevi yükleyen haklardır; örneğin özel hayatın gizliliği.

Sosyal ve Ekonomik Kamu Hakları (Pozitif Statü Hakları) — Bireylere Devlet'ten olumlu bir davranış, hizmet veya yardım isteme imkânı tanıyan haklardır; örneğin eğitim ve öğretim hakkı ile çalışma hakkı.

Siyasal Kamu Hakları (Aktif Statü Hakları) — Kişinin seçim yoluyla veya diğer biçimlerde Devlet yönetimine ve siyasal kuruluşlara katılmasına imkân veren haklardır; örneğin siyasi parti kurma hakkı.

Mutlak Haklar — Sahibine şahıslar ile maddi ve maddi olmayan bütün mallar üzerinde en geniş yetkileri veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır; örneğin mülkiyet hakkı.

Nisbî Haklar — Herkese karşı değil, yalnızca belirli bir hukuki ilişkiye taraf olan kişilere karşı ileri sürülebilen haklardır; örneğin borç ilişkisinden doğan alacak hakkı.

Mülkiyet Hakkı — Sahibine bir eşyayı hukuk düzeni sınırları içinde dilendiği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi veren en geniş tam aynî haktır.

İrtifak Hakları — Başkasının mülkiyetinde olan bir eşyayı kullanma veya ondan yararlanma yetkisini veren sınırlı aynî haklardır; örneğin intifa hakkı veya geçit hakkı.

Rehin Hakkı — Alacağın borçlusundan alınamaması durumunda rehin verilen malın paraya çevrilmesi suretiyle alacağın tahsil edilmesini sağlayan sınırlı aynî haktır.

Hukuki İşlem — Hukuki bir sonuç yaratmak üzere bir veya birden çok kişinin irade açıklamasında bulunmasını ifade eder; örneğin satış sözleşmesi veya vasiyetname.

Haksız Fiil — Hukuk düzeninin izin vermediği, hukuka aykırı ve zarar verici nitelikteki fiillerdir; örneğin bir başkasının malına zarar vermek.

Sebepsiz Zenginleşme — Bir kimsenin malvarlığının, haklı bir neden olmaksızın, diğer bir kimsenin malvarlığı aleyhine çoğalması durumudur.

Yenilik Doğuran Haklar (İnşai Haklar) — Hak sahibinin tek taraflı irade açıklamasıyla yeni bir hukuki ilişki kurabilen, mevcut ilişkiyi değiştiren veya ortadan kaldıran haklardır; örneğin fesih hakkı.

Bağımlı Haklar (Fer'i Haklar) — Bağımsız bir hakka belirli bir bağlılığı olan ve asıl hak olmaksızın var olamayan haklardır; örneğin asıl alacağı güvence altına alan ipotek hakkı.