Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Cari harcamalar ile yatırım harcamaları arasındaki temel farkları; üretim kapasitesi, fayda süresi ve GSMH'ya katkı biçimi açısından karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Cari harcamalar mevcut kapasiteyi kullanmaya yönelik olup faydası bir dönemle sınırlıdır (personel, kırtasiye vb.). Yatırım harcamaları ise üretim kapasitesini artırır, faydası yıllara yayılır (baraj, yol vb.) ve kamu sermaye birikimi sağlayarak ekonomik kalkınmaya doğrudan katkıda bulunur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Transfer harcamalarının milli gelir üzerindeki etkisini, 'gerçek harcamalar' ile kıyaslayarak ve marjinal tüketim eğilimi kavramını kullanarak tartışınız.
Yanıt / ipucu
Gerçek harcamalar üretim faktörü satın alarak milli geliri doğrudan artırırken, transfer harcamaları sadece satın alma gücünü el değiştirir. Transferlerin etkisi, parayı alan kesimin marjinal tüketim eğilimine bağlıdır; yoksul kesime yapılan transferler tüketimi daha fazla uyararak toplam talebi artırır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Analitik Bütçe Sınıflandırması'nda yer alan 'Fonksiyonel Sınıflandırma'nın amacını açıklayınız ve bu sınıflandırmaya dahil olan ana fonksiyonlardan üç tanesine örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Fonksiyonel sınıflandırma, devlet faaliyetlerinin türünü ve amacını (neye hizmet ettiğini) göstermek için tasarlanmıştır. Örnek olarak genel kamu hizmetleri, savunma, sağlık, eğitim veya sosyal güvenlik hizmetleri verilebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir ülkedeki kamu harcamalarının 'görünürde (nominal) artış' göstermesine neden olan faktörleri listeleyerek, bu artışın neden 'gerçek' bir artış kabul edilmediğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Enflasyon nedeniyle paranın değer kaybetmesi, bütçe sistemindeki teknik değişiklikler (safiy usulden gayri safi usule geçiş) ve nüfus artışı görünürde artış nedenleridir. Bu durumlarda sunulan hizmetin miktarında veya kalitesinde reel bir iyileşme olmadığı için artış sadece rakamsaldır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Devletin bir üniversite binası inşa etmesi ile bir öğrenciye burs vermesi eylemlerini harcama türleri (gerçek/transfer) açısından sınıflandırıp gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Bina inşaatı 'gerçek harcama'dır çünkü devlet doğrudan üretim faktörlerini (işçilik, malzeme) kullanarak bir varlık oluşturur. Öğrenci bursu ise 'transfer harcaması'dır (sosyal transfer); devlet karşılığında bir mal/hizmet almaz, sadece satın alma gücünü öğrenciye aktarır.
