← Ünite 1
Genel Muhasebe 2

Ünite 1: Mali Duran Varlıklar

Tekdüzen Muhasebe Sistemi'nin Yürürlüğe Girişi
Maliye Bakanlığı tarafından 1992 yılında yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile oluşturulan Tekdüzen Hesap Planı, faaliyet özellikleri arz edenler hariç bilanço esasına göre defter tutan tüm işletmeler için 1994 yılından itibaren zorunlu hale getirilmiştir.
Uluslararası Standartların Zorunlu Hale Gelmesi (2005)
Avrupa Parlamentosu'nun tüm birlik şirketlerinin en geç 2005 yılında hesaplarını UMS ile uyumlu hazırlamasını onaylamasıyla birlikte, ülkemizde de TMS/TFRS standartları borsada işlem yapan işletmeler tarafından zorunlu olarak uygulanmaya başlanmıştır.
KOBİ Finansal Raporlama Standartlarının Resmî Gazete'de Yayımlanması
KOBİ'lerin uluslararası karşılaştırılabilir finansal tablolara olan ihtiyacı nedeniyle IASB tarafından hazırlanan KOBİ Muhasebe Standartlarının Türkçe çevirisi 01 Kasım 2010 tarihli ve 27746 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yeni Türk Ticaret Kanunu'nun Kabulü (2011)
14 Şubat 2011 tarihinde yayımlanan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türkiye'de bilanço usulüne göre defter tutan bütün işletmelere Türkiye Muhasebe Standartlarını kullanma zorunluluğu getirilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Adî Hisse SenediAna sözleşmede aksine hüküm bulunmadığı sürece sahiplerine kâra katılma, oy ve yönetim gibi konularda eşit haklar sağlayan temel ortaklık belgesidir. Örneğin, şirket genel kurulunda her pay sahibine eşit oy hakkı tanıyan senetler bu gruptadır.
İmtiyazlı Hisse SenediAna sözleşmeye dayanarak kâra katılmada, yönetim ve denetim kurulu üye seçiminde veya oy hakkı gibi konularda sahiplerine normal hisselerden üstün haklar tanıyan senetlerdir. A grubu ve B grubu gibi farklı isimlerle borsada işlem görürler.
Rüçhan HakkıŞirketin gerçekleştireceği sermaye artırımı nedeniyle ihraç edeceği yeni hisse senetlerini mevcut ortakların öncelikli olarak alma hakkını ifade eder. Bu hak mevcut ortakların ortaklık paylarının oranını korumalarını sağlar.
TahvilDevlet veya özel sektör şirketlerinin borçlanarak orta veya uzun vadeli fon sağlamak amacıyla çıkarttıkları borç senedidir. Sahibine ortaklık hakkı vermez, sadece sabit veya değişken faiz gettiren alacaklılık hakkı sağlar.
VadeTahvil ve benzeri borçlanma araçlarında anaparanın ve son faiz ödemesinin yapılacağı tarihtir. Vade sonunda yatırımcının eline geçecek para miktarı tahvilin nominal (üzerinde yazılı) değeridir.
Türev Finansal AraçlarDeğeri başka bir finansal varlığın veya malın değerine dayalı olan, faiz, döviz ve kur risklerinden korunmak veya spekülatif kazanç elde etmek amacıyla düzenlenen sözleşmelerdir. Örnek olarak futures, opsiyon, forward ve swap gösterilebilir.
Tekdüzen Muhasebe Sistemi (THP)Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan genel tebliğ ile oluşturulan, bilanço esasına göre defter tutan gerçek ve tüzel kişilerin uygulamak zorunda olduğu ulusal hesap çerçevesi ve standart raporlama sistemidir.
Türkiye Muhasebe Standartları (TMS/TFRS)Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) tarafından geliştirilen IAS/IFRS standartları ile uyumlu olan, ticari kârın doğru tespiti ve uluslararası karşılaştırılabilirlik sağlayan raporlama kuralları setidir.
Bağlı Menkul Kıymetlerİştirak niteliği taşımayan ancak toplam sermayenin %10'undan az kısmını temsil eden, uzun vadeli amaçlarla ya da yasal zorunluluklarla elde tutulan hisse senetleri ve menkul kıymetlerdir.
İştiraklerBir işletmenin diğer şirketlerin yönetim ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği, %10 ile %50 arasındaki sermaye paylarını veya oy haklarını temsil eden mali duran varlıklardır.
Bağlı OrtaklıklarBir işletmenin %50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu ortaklık paylarının izlendiği duran varlık grubudur.
Sermaye TaahhütleriAnonim şirketlerin kuruluşu veya sermaye artırımı sırasında ortaklarca taahhüt edilen ancak henüz ödenmeyen tutarların bilançonun aktifinde düzenleyici (eksi) hesap olarak izlendiği kalemdir.
Bedelsiz Hisse SenediŞirketin öz kaynaklar içinde yer alan yedekleri veya geçmiş yıl karlarını sermayeye aktarması suretiyle artırdığı sermaye karşılığında mevcut ortaklara payları oranında bedelsiz olarak verdiği hisse senetleridir.
Gerçeğe Uygun DeğerBir varlığın normal ticari koşullarda bilgili ve istekli bir satıcı ile bilgili ve istekli bir alıcı arasında el değiştirmesi sırasında saptanan piyasa değişim değeridir.
İtfa Edilmiş MaliyetFinansal bir borçlanma aracının etkin faiz oranı yöntemi kullanılarak bulunan iskonto edilmiş bugünkü değeridir. Genellikle vadeli borçlanma araçlarının ölçümünde kullanılır.
Karşılık GiderleriTekdüzen muhasebe sisteminde ihtiyatlılık ilkesi gereği, hisse senedi ve menkul kıymetlerin borsa değerlerinde meydana gelen gerçekleşmemiş değer azalış zararlarını gelir tablosuna yansıtmakta kullanılan gider hesabıdıır.
Yeniden Değerleme Artış FonlarıŞirketlerin duran varlıklarının yeniden değerlemesinden doğan değer artışlarının aktarıldığı ve gerektiğinde sermayeye eklenerek bedelsiz pay dağıtımına konu edilen öz kaynak kalemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Anonim Şirketlerde Sermaye Taahhüt Ödeme Süresi

Yeni kurulan bir anonim şirketin hisse senetleri satın alındığında nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az %25'i tescil sırasında bir banka hesabına yatırılmalı, kalan kısım ise tescili izleyen 24 ay içinde ödenmelidir.

Aracı Kurum Komisyon Oranı

Menkul kıymetlerin birincil elden ihracı veya ikincil piyasa olan borsada alım-satım işlemleri aracı kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilmekte olup, bu işlemler için genel olarak işlem tutarının binde 2'si (‰2) oranında komisyon ödenmektedir.

Türkiye'de Tahvil Vade Sınırları

Ülkemizdeki yasal mevzuata göre ihraç edilen tahviller en az 2 yıl, en çok 7 yıl vadeli olmak zorundadır ve tahviller arka yüzlerinde belirtilen ödeme planı dahilinde itfa edilirler.

Tahvillerin İhraç Fiyatı Sınırı

Şirketler tarafından ihraç edilen tahviller, yatırımcılara cazibe sağlamak veya piyasa koşullarına uyum göstermek amacıyla nominal değerlerinin en çok yüzde 5 (%5) altında bir ihraç fiyatıyla satışa arz edilebilir.

KOBİ Tanımı ve Ölçütleri

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik'e göre, 250'den az çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu 25 milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler KOBİ sayılmaktadır.

İştirak İlişkisi İçin Gerekli Asgari Oy Oranı

Tekdüzen Muhasebe Sistemine göre bir işletmenin diğer bir şirketle iştirak ilişkisi kurabilmesi ve iştiraklar hesabını kullanabilmesi için sermaye payı dikkate alınmaksızın sahip olunan oy hakkının veya yönetim hakkının en az %10 oranında olması gerekmektedir.

Bağlı Ortaklıklar İçin Sermaye Oranı Eşiği

Bir işletmenin diğer bir şirketi bağlı ortaklık olarak sınıflandırabilmesi ve finansal tablolarında '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabını kullanabilmesi için o şirketin sermayesinin veya oy hakkının %50'sinden fazlasına sahip olması şarttır.

İshak Alaton'un Fütüroloji ve Eğitim Vurgusu

85 yaşında hayatını kaybeden ünlü iş insanı İshak Alaton, gençlere yönelik tavsiyelerinde hayat boyu öğrenmenin, eğitimin önemini ve 35-40 yaşlarında keşfettiği fütüroloji bilimi sayesinde yarının sahalarını araştırarak geleceğe dönük heyecan duymanın gerekliliğini vurgulamıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Hisse senedi sahiplerinin şirketin ortağı olduğunu ve oy, kâr payı, rüçhan gibi haklara sahip olduğunu, tahvil sahiplerinin ise alacaklı olup oy hakkının bulunmadığını kesinlikle karıştırmayın.
  • Mali duran varlık alışlarında aracı kurumlara ödenen komisyonların maliyete eklenmeyip doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına dönem gideri olarak yazıldığını unutmayın.
  • Tekdüzen Muhasebe Sisteminde ihtiyatlılık ilkesi gereği sadece değer azalışları için karşılık ayrıldığını, değer artışlarının THP'de kayda alınmadığını daima göz önünde bulundurun.
  • İştirak oranlarının sınırlarına dikkat edin: %10'un altı bağlı menkul kıymet, %10 ile %50 arası iştirakler, %50'den fazlası ise bağlı ortaklıktır.
  • Anonim şirket kuruluşunda veya sermaye artırımında nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az %25'inin tescil sırasında bankaya ödenmesi gerektiğini sınav soruları için iyi ezberleyin.
  • Mali duran varlık satış kârlarının Tekdüzen Hesap Planında '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' hesabında izlendiğini, zarar durumunda ise '689' nolu hesabın kullanıldığını unutmayın.
  • Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) ile Tekdüzen Muhasebe Sistemi arasındaki en temel farkın, TMS'nin gerçeğe uygun değer ölçümünü ve hem değer artış hem azalışlarının kayda alınmasını savunması olduğunu unutmayın.